mały|Część polskiej delegacji w Shoreham-by-Sea koło Brighton w 1970 Polskie Towarzystwo Astronomiczne (PTA) – stowarzyszenie naukowe, założone w 1923, z siedzibą w Warszawie. Zrzesza astronomów zawodowych, członkiem stowarzyszenia może zostać osoba, która posiada dyplom ukończenia studiów astronomicznych lub opublikowała co najmniej jedną pracę naukową z dziedziny astronomii.
Celem Polskiego Towarzystwa Astronomicznego jest popieranie rozwoju nauk astronomicznych, ich dydaktyki i popularyzacji w społeczeństwie. W tym celu m.in. prowadzi działalność wydawniczą, organizuje konferencje i konkursy. Co dwa lata w jednym z ośrodków astronomicznych organizowany jest zjazd Polskiego Towarzystwa Astronomicznego, który jest konferencją poświęconą naukowej i popularnonaukowej działalności polskich astronomów.
Polskie Towarzystwo Astronomiczne liczy prawie 280 członków, zatrudnionych przeważnie w instytutach naukowych. Od 2025 prezesem Towarzystwa jest prof. Michał Tomczak. Towarzystwo wchodzi w skład Europejskiego Towarzystwa Astronomicznego.
Historia PTA powołano na zjeździe w Toruniu 19 lutego 1923, tj. w 450. rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika. Zjazdowi przewodniczył Marcin Ernst. Pierwszym prezesem został Tadeusz Banachiewicz, który był także jednym z inicjatorów powstania PTA. W latach 1929–1956 towarzystwo wydawało czasopismo naukowe „Acta Astronomica”, co później przekazano Komitetowi Astronomii Polskiej Akademii Nauk. Pod patronatem towarzystwa Władysław Dziewulski zorganizował konferencję astrofizyczną w Wilnie w dniach 28–30 maja 1939. Po II wojnie światowej towarzystwo reaktywowano w 1948 na zjeździe we Wrocławiu. Pięć lat później rozpoczęto wydawanie czasopisma naukowego „Postępy Astronomii” (z inicjatywy Stefana Piotrowskiego). W 1954 przeniesiono siedzibę stowarzyszenia z Wrocławia do Warszawy, a w roku następnym oficjalnie zarejestrowano stowarzyszenie. Dwa lata później Polska Akademia Nauk przejęła opiekę nad PTA wraz z obowiązkiem finansowania jego działalności. Od 1959 co dwa lata odbywa się ogólnopolski zjazd członków towarzystwa, na którym wręczane są nagrody PTA oraz wybierane władze (od 2017 kadencje władz towarzystwa są czteroletnie). Towarzystwo organizowało wyjazdy polskich astronomów na kongresy Międzynarodowej Unii Astronomicznej: w 1958 do Moskwy, w 1967 do Pragi i w 1970 do Brighton (Wielka Brytania). W ostatnim przypadku, ze względów finansowych młodsi astronomowie popłynęli statkiem szkoleniowym M/Y Podhalanin i nocowali na jego pokładzie w czasie kongresu. Podróż do Brighton zajęła im tydzień. Towarzystwo zorganizowało wyprawy w celu obserwacji całkowitych zaćmień Słońca: do Laponii, do Ameryki Północnej i 11 sierpnia 1999 na Węgry.
Działalność wydawnicza Polskie Towarzystwo Astronomiczne wydaje dwumiesięcznik „Urania – Postępy Astronomii” (współwydawcą jest także PTMA), które powstało z połączenia wydawanego przez PTA czasopisma „Postępy Astronomii” z czasopismem „Urania”Urania – Postępy Astronomii (dostęp 10.07.2026). Ponadto PTA jest jednym z wydawców miesięcznika popularnonaukowego „Delta” – razem z Polskim Towarzystwem Matematycznym, Polskim Towarzystwem Fizycznym i Polskim Towarzystwem Informatycznym.
W 1929 stowarzyszenie rozpoczęło wydawanie naukowego czasopisma „Acta Astronomica”, które na początku XXI w. dalej się ukazuje, ale już nie pod auspicjami PTAActa Astronomica (dostęp 10.07.2026).
Od 2013 wydawana jest seria „Proceedings of the Polish Astronomical Society”, która zawiera materiały pokonferencyjne ze zjazdów PTA oraz konferencji współorganizowanych przez towarzystwo.
PTA wydaje także książki popularnonaukowe dotyczące astronomii, npPolskie Towarzystwo Astronomiczne. Wydawnictwa (dostęp 10.07.2026).: Astronomem być... Świadectwa życia i pracy astronomów polskich (2007) pod redakcją Andrzeja Woszczyka Sylwetki astronomów polskich XX w. (2008) pod redakcją Andrzeja Woszczyka Józef Smak Opowiadania starego astronoma (2010) Józef Smak Nowe opowiadania starego astronoma (2013) Zadania z Olimpiad Astronomicznych XXXVI–LX (2018) pod redakcją Mateusza Krakowczyka.
Przewidywania dotyczące zjawisk astronomicznych publikowane są w corocznych wydawnictwach „Almanach Astronomiczny” redagowanych przez Tomasza Ściężora. Pierwszy dotyczył roku 2015.
W 2015 towarzystwo zostało koproducentem popularnonaukowego cyklu telewizyjnego „Astronarium” (wspólnie z TVP), dostępnego także na YouTube.
Nagrody, medale i wyróżnienia Polskie Towarzystwo Astronomiczne przyznaje następujące nagrody i wyróżnienia: Medal Bohdana Paczyńskiego – za wybitne osiągnięcia w dziedzinie astronomii i astrofizyki (od 2013 roku) Nagroda im. Włodzimierza Zonna – za popularyzację wiedzy o Wszechświecie (od 1983 roku) Nagroda Młodych – za wybitny indywidualny dorobek w dziedzinie astronomii uzyskany w wieku do 35 lat (od 1970 roku) członkostwo honorowe – do tej pory otrzymali je (18 osób): C. Robert O’Dell (1979), Jan Mergentaler (1979), Eugeniusz Rybka (1979), Wilhelmina Iwanowska (1995), Antoni Opolski (2003), Bohdan Paczyński (2003), Józef Smak (2007), Andrzej Woszczyk (2011), Kazimierz Stępień (2015), Wojciech Dziembowski (2017), Sławomir Ruciński (2017), Krzysztof Ziołkowski (2019), Cecylia Iwaniszewska (2021), Jerzy Kreiner (2021), Jan Mietelski (2021), Bożena Czerny (2025), Andrzej Kruszewski (2025) i Andrzej Kajetan Wróblewski (2025).
Kadencje, Walne Zebrania, Władze i Zjazdy PTA
Historia walnych zebrań, władz i zjazdów PTA. Jeśli nie zaznaczono inaczej, informacje zaczerpnięto ze stron PTA.