alt=Poniatowa|mały|Napis nad zalewem w Poniatowej Powiat opolski – powiat w Polsce (województwo lubelskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Opole Lubelskie.
Podział administracyjny W skład powiatu wchodzą: miasta: Józefów nad Wisłą, Opole Lubelskie, Poniatowa gminy miejsko-wiejskie: Józefów nad Wisłą, Opole Lubelskie, Poniatowa gminy wiejskie: Chodel, Karczmiska, Łaziska, Wilków
Historia Powiat opolski (pod nazwą powiat opolsko-lubelski) został powołany dnia 13 listopada 1954 roku w województwie lubelskim, jako jeden z pierwszych powiatów utworzonych tuż po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat opolsko-lubelski złożyły się 32 gromady, które wyłączono z powiatu puławskiego w tymże województwie:
gromady Braciejowice, Chruślina, Dobre, Głusko, Godów, Idalin, Józefów n/Wisłą, Kaliszany, Kamień, Karczmiska, Kluczkowice, Komaszyce Stare, Kowala, Kraczewice, Łaziska, Łubki, Niezabitów, Niezdów, Opole Lubelskie, Poniatowa, Prawno, Rogów, Skoków, Słotwiny, Spławy, Wandalin, Wilków, Wronów, Wrzelowiec, Wrzelów, Zagłoba i Zagrody.
W momencie utworzenia powiat nie obejmował miast; Opole Lubelskie, stolica powiatu, utraciła prawa miejskie w 1870 roku i otrzymała je dopiero 1 stycznia 1957 roku a Józefów nad Wisłą, Prawno i Wrzelowiec utraciły prawa miejskie w XIX wieku. Poniatowa stała się 1 stycznia 1956 roku osiedlem, którym pozostała do 18 lipca 1962 roku, kiedy to nadano jej prawa miejskie.
1 stycznia 1956 roku w województwie lubelskim powstał powiat bełżycki, przez co 3 gromady powiatu opolsko-lubelskiego – Godów, Łubki i Wronów – weszły w jego skład. Równocześnie do powiatu opolsko-lubelskiego przyłączono gromady Boiska i Świeciechów, które wyłączono z powiatu kraśnickiego w tymże województwie. Decyzja ta okazała się niefortunna ponieważ już rok później, 1 stycznia 1957 roku, gromada Świeciechów powróciła do powiatu kraśnickiego (wraz z Sosnową Wolą, którą wyłączono z gromady Boiska i włączono do gromady Dzierzkowice w powiecie kraśnickim); wtedy też do powiatu opolsko-lubelskiego przyłączono z powrotem gromadę Godów z powiatu bełżyckiego.
8 maja 1958 roku z gromady Kamień wyłączono wsie Kępa Gostecka i Kępa Solecka i włączono je do gromady Solec w powiecie lipskim w województwie kieleckim. Zmiana przynależności wojewódzkiej tych wsi była nietypowa, ponieważ spowodowała utworzenie enklawy powiatu lipskiego na obszarze powiatu opolskiego (a więc na prawym brzegu Wisły).
1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla a w ich miejsce reaktywowano gminy. Z powiatu bełżyckiego wyłączono sołectwa Dąbrowa Wronowska, Poniatowa, Poniatowa-Kolonia i Plizin, które włączono do powiatu opolsko-lubelskiego oraz odwrotnie, z powiatu opolsko-lubelskiego wyłączono sołectwa Antonówka, Godów (czwarta zmiana przynależności powiatowej w ciągu 20 lat), Granice i Świdno, które włączono do powiatu bełżyckiego. Po tym manewrze powiat opolsko-lubelski podzielono na 2 miasta i 7 gminPolska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974:
miasta Opole Lubelskie i Poniatowa gminy Józefów1 stycznia 2004 roku gminę Józefów i jej siedzibę Józefów przemianowano na Józefów nad Wisłą – , Karczmiska, Łaziska, Opole Lubelskie, Poniatowa, Wilków i Wrzelowiec2 lipca 1976 roku gmina Wrzelowiec została zniesiona a jej obszar włączony do gmin Józefów (nad Wisłą) i Opole Lubelskie –
Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu opolsko-lubelskiego włączono do nowego (mniejszego) województwa lubelskiego. Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku przywrócono w województwie lubelskim powiat opolski o kształcie przybliżonym do granic z 1975 roku; powiat powiększył się o gminę Chodel, która w latach 1973–75 leżała w powiecie bełżyckim a do 1954 roku w powiecie lubelskim. Porównując obszar dzisiejszego powiatu opolskiego z obszarem z 1954 roku można zauważyć, że niektóre tereny znajdują się obecnie w powiatach puławskim i lubelskim.
31 lipca 2004 roku zmieniono granice powiatu opolskiego (a zarazem województwa lubelskiego) przez wyłączenie z gminy Solec nad Wisłą (w powiecie lipskim w województwie mazowieckim) wsi Kępa Gostecka i Kępa Solecka i włączenie ich do gminy Łaziska w powiecie opolskim. Przyczyną tego manewru było wyjątkowe położenie tych wsi (od 1958 roku), czyli po prawej stronie Wisły; z powodu dużej odległości od najbliższego mostu, wsie te były odizolowane od pozostałych terenów gminy, a także jej siedziby, Solca.
Demografia
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców powiatu opolskiego w 2014 roku
Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwało 59 208 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwały 58 952 osoby.
Sąsiednie powiaty i gminy powiat puławski (gm. Janowiec, Kazimierz Dolny, Wąwolnica) powiat lubelski (gm. Bełżyce, Borzechów, Wojciechów) powiat kraśnicki (gm. Annopol, Dzierzkowice, Urzędów) powiat opatowski (świętokrzyskie) (gm. Tarłów) powiat lipski (mazowieckie) (gm. Chotcza, Solec nad Wisłą) powiat zwoleński (mazowieckie) (gm. Przyłęk)
Miasta i wsie gminne +Miasto/wieś gminnaLiczba ludnościPowierzchniaGęstość zaludnieniaPoniatowa10 86715.23 km²711.2 os./km²Opole Lubelskie8 06515.12 km²569.1 os./km²Karczmiska Pierwsze1 5565.5 km²282.9 os./km²Chodel1 5003.7 km²405.4 os./km²Józefów nad Wisłą9233.65 km²252 os./km²Łaziska5002.16 km²231.4 os./km²Wilków1950.76 km²256.5 os./km² Opole Lubelskie – miasto powiatowe
Poniatowa – miasto
Wilków – wieś gminna
Instytucje publiczne Starostwo Powiatowe – ul. Lubelska 4, Opole Lubelskie Sąd Rejonowy – Stary Rynek 46, Opole Lubelskie Powiatowy Urząd Pracy – Stary Rynek 14–16, Opole Lubelskie Szpital Powiatowy – ul. Fabryczna 18, Poniatowa Urząd Skarbowy – ul. J. Piłsudskiego 12, Opole Lubelskie Zarząd Dróg Powiatowych – ul. Młodzieżowa 6, Poniatowa
Starostowie opolscy Na podstawie źródła: Zenon Rodzik (10 listopada 1998 – 21 listopada 2018) Dariusz Piotrowski (21 listopada 2018 – nadal)
Zobacz też powiat bełżycki powiat opolsko-lubelski
Przypisy
! opolski