Newag Dragon (serie ET25, ET26 i ET43) – rodzina sześcioosiowych lokomotyw elektrycznych przeznaczonych do prowadzenia ciężkich pociągów towarowych do ponad 5000 ton. Od 2009 do 2016 była produkowana przez Newag Gliwice, zaś od 2017 przez Newag Nowy Sącz. Powstało łącznie ponad 100 lokomotyw w wielu wersjach, które są eksploatowane przez polskich przewoźników towarowych. Jubileuszowy 100. pojazd został przekazany w 2026 roku do operatora OnTrainhttps://kolejowyportal.pl/jubileuszowy-dragon-2-numer-100-dolaczyl-do-floty-ontrain/.
Historia Geneza Podstawowym środkiem trakcyjnym kolei towarowej w Polsce jest sześcioosiowy elektrowóz ET22, którego ponad 1000 sztuk powstało w latach 1969–1989 w zakładach Pafawag we Wrocławiu. W późniejszych latach fabryka ta, będąca głównym producentem lokomotyw elektrycznych w Polsce, zaprzestała produkcji ciężkich lokomotyw towarowych, budując jedynie czteroosiowe elektrowozy pasażerskie EP09 (do 1997) i uniwersalne dwusystemowe EU43 i jednosystemowe EU11. Te dwie ostatnie, budowane dla PKP między 1997 a 2002 już po przejęciu PaFaWagu przez Adtranz, nie trafiły jednak na polskie tory ze względu na problemy finansowe zamawiającego. W 2002 roku Adtranz-Pafawag został przejęty przez Bombardiera, który nie zdecydował się produkować kompletnych lokomotyw elektrycznych we wrocławskim zakładzie. Od 2002 roku przez kilka lat w Polsce nie produkowano żadnych elektrowozów.
Produkcja prototypu We wrześniu 2006 podpisano umowę z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego na dofinansowanie projektu budowy nowej lokomotywy. Zdecydowano się na jednostkę przeznaczoną do prowadzenia ciężkich pociągów towarowych o masie do 4000 t, a dodatkowo, ze względu na chęć umożliwienia eksploatacji lokomotywy na bardziej zużytych torowiskach, na konstrukcję sześcioosiową. Projekt takiej lokomotywy został przygotowany przy współpracy producenta z EC Engineering i Instytutem Elektrotechniki. Silniki trakcyjne zostały zaprojektowane przez Branżowy Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Maszyn Elektrycznych Komel, a wykonane przez Zakład Maszyn Elektrycznych Emit.
Prezentacje promocyjne i testy thumb|Prototyp na targach Trako 2009 thumb|E6ACT-008 na targach InnoTrans 2014 Prototypowy egzemplarz został zaprezentowany 14 października 2009, podczas targów kolejowych Trako w Gdańsku. Jest on pierwszą nową polska konstrukcją lokomotywy elektrycznej od 1990 roku, kiedy premierę miał EM10.
W marcu 2010 rozpoczęto testy na torze doświadczalnym Centrum Naukowo-Technicznego Kolejnictwa w Węglewie koło Żmigrodu. Próby homologacyjne maszyny prowadził Instytut Pojazdów Szynowych „Tabor” z Poznania. We wrześniu lokomotywa została zaprezentowana na targach InnoTrans w Berlinie. 30 grudnia Urząd Transportu Kolejowego wydał firmie ZNLE w Gliwicach tymczasowe świadectwo dopuszczenia do eksploatacji pojazdu kolejowego dla lokomotywy elektrycznej E6ACT-001.
Od 13 stycznia do 30 grudnia 2011 trwała eksploatacja nadzorowana prototypowej jednostki, prowadzona przez STK, PKP Cargo, Pol-Miedź Trans oraz Lotos Kolej, w ramach których E6ACT-001 przejechał 77 866 km, a maksymalne brutto pociągu wyniosło 4021 t. W październiku lokomotywa została ponownie zaprezentowana na targach Trako w Gdańsku. 23 grudnia Urząd Transportu Kolejowego wydał bezterminowe świadectwo dopuszczenia do eksploatacji.
W lutym 2012 miała miejsce eksploatacja promocyjna w DB Schenker Rail Polska.
We wrześniu 2014 na targach InnoTrans zaprezentowano dragona należącego do Lotos Kolej o oznaczeniach E6ACT-008, a we wrześniu 2016 dragon Freightlinera o oznaczeniu E6ACTd-101.
Dragon 2 Na początku czerwca 2018 gotowy był pierwszy egzemplarz Dragona 2 – lokomotywa E6ACTa-001. W drugiej połowie miesiąca na torze doświadczalnym Instytutu Kolejnictwa koło Żmigrodu rozpoczęły się testy lokomotywy. 7 grudnia 2018 Urząd Transportu Kolejowego wydał zezwolenie na dopuszczenie do eksploatacji. Dragon 2 to pierwsza polska lokomotywa wyposażona w energoelektronikę w technologii SiC (węgliku krzemu), to znaczy w przetwornicę zasilania pomocniczego o nazwie PSM-175 SiC, opracowaną i wyprodukowaną przez firmę Medcom.
Powodem zaprojektowania nowej wersji Dragon była zmiana przepisów TSI.
Podczas targów InnoTrans 2018 zaprezentowano lokomotywę E6ACTa-002, rok później podczas Trako odbyło się uroczyste przekazanie lokomotywy ET26-001 dla PKP Cargo. mały|Dwusystemowe lokomotywy ET43 PKP Cargo Dwusystemowy Dragon 2 We wrześniu 2020 pierwszy egzemplarz dwusystemowej (3 kV DC i 25 kV 50 Hz AC) lokomotywy ET43-001 dla PKP Cargo przekazano do testów na tor doświadczalny nieopodal Żmigrodu. Pod koniec listopada pierwszą lokomotywy dwusystemową wysłano na testy do Czech, natomiast do Żmigrodu trafiła druga lokomotywa – ET43-002.
Dragon 3 We wrześniu 2026 podpisano umowę z firmą Medex na dostawę sześcioosiowej lokomotywy Dragon 3 w wersji spalinowejhttps://kolejowyportal.pl/newag-z-umowa-na-pierwszego-spalinowego-dragona-3/.
Zamówienia i produkcja 12 października 2011 – podpisanie umowy na dostawę 4 lokomotyw Dragon dla STK 19 września 2012 – podpisanie umowy na dostawę 5 lokomotyw Dragon dla Lotos Kolej 30 stycznia 2015 – podpisanie umowy na dostawę 5 lokomotyw Dragon dla Freightliner PL 25 października 2018 – podpisanie umowy na dostawę 3 lokomotyw Dragon 2 dla PKP Cargo 28 lutego 2019 – podpisanie umowy na dostawę 3 lokomotyw Dragon 2 dla Lotos Kolej 6 maja 2019 – podpisanie umowy na dostawę 4 lokomotyw dla Laude Smart Intermodal 25 września 2019 – podpisanie umowy na dostawę 5 lokomotyw dla Rail Capital Partners 13 grudnia 2019 – podpisanie umowy na dostawę 6 lokomotyw dla Lotos Kolej. 16 września 2026 – podpisanie umowy na dostawę pierwszej lokomotywy Dragon 3 w wersji spalinowej dla Medexhttps://sądeckie.pl/artykul/newag-pisze-kolejny-rozdzial-historii-kolei-powstanie-spalinowy-dragon-3.
W czerwcu 2016 podjęto decyzję o przeniesieniu produkcji lokomotyw z Gliwic do Nowego Sącza. Na przełomie 2016 i 2017 w Nowym Sączu trwała budowa nowej hali na potrzeby produkcji lokomotyw i równolegle rozpoczęto produkcję pierwszego nowosądeckiego Dragona.
Konstrukcja Dostępne wersje Dragony oferowane są w wersjach zasilanych: prądem stałym o napięciu 3 kV prądem przemiennym o napięciu 15 lub 25 kV prądem stałym o napięciu 3 kV lub prądem przemiennym o napięciu 15 lub 25 kV silnikiem Diesla (wersja o ograniczonej mocy ciągłej, sile pociągowej i prędkości maksymalnej z obciążeniem).
Producent przewiduje również dwie opcje ulepszeń: Max Load – zwiększenie siły pociągowej do 450kN Dual Power – dodatkowy napęd spalinowy.
Wyprodukowane lokomotywy zasilane prądem stałym dla STK i Lotos Kolej otrzymały oznaczenie E6ACT, co oznacza lokomotywę elektryczną, 6-osiową, napędzaną przez silniki asynchroniczne, przeznaczoną przewozom towarowym. Lokomotywy zamówione przez Freightliner PL również są zasilane prądem stałym, jednak początkowo miały otrzymać inne oznaczenie – E6DCF-DP, które oznaczało lokomotywę elektryczną (ang. electric), 6-osiową, zasilaną prądem stałym (ang. DC), przeznaczoną przewozom towarowym (ang. freight), wyposażoną w dwa systemy zasilania (ang. Dual power). Ostatecznie lokomotywom tym również nadano typ E6ACT.
E6ACT thumb|Przedział maszynowy E6ACT
Zasilanie Lokomotywa E6ACT przystosowana jest do pracy przy napięciu zasilania 3 kV DC. Aparatura trakcyjna została wykonana w technologii IGBT. Pierwszy egzemplarz lokomotywy napędzany jest przez 6 silników elektrycznych typu STX500-4A (prod. EMIT) o mocy 834 kW każdy, które zasilane są przez przekształtniki trakcyjne opracowane przez Instytut Elektrotechniki. Przekładnie osiowe typu SET 553 dostarczyła firma Voith. W kolejnych egzemplarzach wykorzystano silniki (AMXL450) i przekształtniki (Bordline CC1500) produkcji ABB. Lokomotywy wyposażone są w hamulce tarczowe.
Możliwości Prototyp ma moc ciągłą 5004 kW, a jego siła pociągowa mierzona na haku wynosi 375 kN, dzięki czemu E6ACT może pociągnąć składy o masie 4000 t. MasaNachylenieMaksymalnaprędkość3200 t0‰115 km/h3200 t6‰58 km/h2500 t6‰74 km/h2080 t10,2‰63 km/h Egzemplarze wyposażone w napęd ABB przeznaczone są do prowadzenia pociągów o masie do 5000 t przy nachyleniu nie przekraczającym 6‰, a w testach jeden z nich prowadził skład 3905 t przy nachyleniu do 10,7‰.
Wnętrze Poza standardowym wyposażeniem kabina wyposażona jest w monitory pokazujące obraz z 6 kamer zastępujących lusterka zewnętrzne. Dwie z tych kamer przysyłają obraz z tyłu i przodu lokomotywy, co jest wykorzystywane np. podczas spinania i rozpinania składu. Kabina prototypowej jednostki nie jest wyposażona w WC, jednakże jednostki seryjne mają taką opcję.
Przedział maszynowy zabudowany jest modułowymi maszynami, które mogą być wymieniane w przypadku awarii. Pozostawione zostało również miejsce do zabudowy urządzeń systemu ETCS.
E6ACTd Lokomotywę E6ACTd od lokomotywy E6ACT odróżnia obecność modułu Dual Power – dodatkowego silnika spalinowego o mocy 540 kW wraz ze zbiornikami paliwa o pojemności 1500 l, który umożliwia obsługę klientów również na niezelektryfikowanych końcówkach linii oraz na bocznicach bez wykorzystywania dodatkowych lokomotyw manewrowych. Elektrowóz poprzez zainstalowanie tych elementów jest cięższy od E6ACT o około trzy tony. W chwili wprowadzenia do eksploatacji w połowie 2016 była to pierwsza sześcioosiowa lokomotywa elektryczna z silnikiem dojazdowym oraz najmocniejsza lokomotywa jednoczłonowa w Polsce.
E6ACTa Dragon 2 Dragon 2, w przeciwieństwie do Dragona, spełnia wymagania TSI. W lokomotywie zastosowano przetwornice napięcia 3x400 oparte na węgliku krzemu (SiC) oraz przekształtniki trakcyjne wykonane w technologii IGBT polskiej firmy Medcom.
E6ACTab Ta wersja lokomotywy Dragon 2, różni się od E6ACTa zastosowaniem systemu ETCS bazującego na baseline 3.4.0.
Eksploatacja + Państwo Właściciel Seria Numery Liczba Źródło Cargounit E6ACT 002 ÷ 004 3E6ACTa 004 ÷ 006016 4E6ACTadnb060 ÷ 0698 z 10 (30)Orlen Kolej E6ACT 005 ÷ 009 5 E6ACTa 009, 011 ÷ 012 3 E6ACTab010, 025, 028, 032, 034, 040 6Freightliner PL E6ACTd 101 ÷ 105 5Railpolonia E6ACTd 106 1 E6ACTadb 029 1PKP Cargo ET25 001 ÷ 003 3 ET26001 ÷ 007 7 ET43 001 ÷ 024 24 Newag E6ACT 001 1 E6ACTadb 030 1 E6ACTa 007 ÷ 008, 013 ÷ 014 4Jaxan E6ACTad 015 1E6ACTab0701 ZPK Szumowo E6ACTad 017, 026 2 Cemet E6ACTadb 027, 044 2E6ACTadnb053 ÷ 0542Laude Smart Intermodal E6ACTab 031, 0332 E6ACTadb 035 ÷ 036 2Rail Capital Partners E6ACTab 037 ÷ 039, 041 ÷ 042, 046 ÷ 050 10E6ACTadb0 z 3E6MST0 z 2Rail STME6ACTadb0431E6ACTadnb097 ÷ 0982 z 4 Dolata E6ACTadb 045 1 https://www.facebook.com/photo/?fbid=597647425699547&set=a.492093799588244Grupa Azoty KoltarE6ACTab051 1 OlavionE6ACTab E6ACTadnb056 ÷ 059 075 ÷ 076 6 z 18AkiemE6ACTadnb077 ÷ 0963 z 20E6MST025 ÷ 0346 z 10 MEDEXE6ACTadnb0521Dragon 30010 z 1https://kolejowyportal.pl/newag-z-umowa-na-pierwszego-spalinowego-dragona-3/Budimex KolejnictwoE6ACTadnb0721PM TerminalE6ACTab0731Łączna liczba: 105 z 164 (184)
STK thumb|E6ACT-001 przewoźnika STK W styczniu 2011 rozpoczęły się jazdy dozorowane prowadzone przez spółkę STK z Wrocławia. W czasie ich trwania podpisano list intencyjny w sprawie zakupu 7 Dragonów po zakończeniu testów prototypu. E6ACT-001 m.in. zapewniał obsługę trakcyjną na odcinku Gniezno – Węgliniec.
Ostatecznie 12 października 2011 podpisano umowę z STK na dostawę 4 Dragonów typu E6ACT, wliczając w to egzemplarz testowy, który został włączony na stałe do taboru STK w marcu 2012.
W maju 2013 rozpoczął się końcowy montaż pierwszego seryjnego Dragona – E6ACT-002, a 21 września gotowa już lokomotywa udała się na testy na tor doświadczalny w Węglewie, a 6 grudnia rozpoczęła jazdy testowe w STK. W marcu 2014 na stanie STK znajdowały się 3 Dragony. Na początku listopada 2016 elektrowozy zostały zakupione przez Industrial Division, który później wynajmowały je różnym przewoźnikom, m.in. STK.