Fantastyka i futurologia – obszerny esej Stanisława Lema poświęcony fantastyce i futurologii, wydany po raz pierwszy przez Wydawnictwo Literackie w 1970 roku.
W dziele tym autor podejmuje próbę stworzenia oryginalnej teorii dla uprawianej przez siebie dziedziny literatury oraz dokonuje autointerpretacji własnych utworów.
W pracy znajduje się także krytyczny przegląd światowego dorobku literatury fantastycznonaukowej ze szczególnym uwzględnieniem dzieł wartościowych dla futurologii, spełniających kryteria przydatności literatury w prognozowaniu przyszłości. Większość utworów gatunku autor uznał jednak za mało ambitne intelektualnie i schematyczne. Ocena ta została nieco złagodzona w drugim, zmienionym wydaniu pracy z 1972, w szczególności co do twórczości amerykańskiego pisarza Philipa K. Dicka.
Spis rozdziałów Tom 1. Struktury Przedmowa Wprowadzenie Wprowadzenie do II wydania (dodane w drugim wyd. z 1972 i wszystkich następnych) I. Język dzieła literackiego II. Świat dzieła literackiego (rozdział zmieniony od drugiego wyd. z 1972) III. Struktury kreacji literackiej IV. Od strukturalizmu do tradycjonalizmu V. Socjologia science fiction
Tom 2. Pola problemowe fantastyki I. Katastrofa II. Roboty i ludzie III. Kosmos i fantastyka IV. Metafizyka science fiction i futurologia wiary V. Erotyka i seks VI. Człowiek i nadczłowiek VII. Remanent VIII. Eksperyment w science fiction. Od Bradbury'ego do „New Wave” IX. Utopia i futurologia Zakończenie metafuturologiczne Zakończenie metafantastyczne
Bibliografia
Linki zewnętrzne O książce na oficjalnej stronie Stanisława Lema
Kategoria:Eseje Stanisława Lema Kategoria:Utwory literackie z 1970 Kategoria:Polska krytyka literacka dotycząca fantastyki