Pejzaż z tęczą – obrazy flamandzkiego malarza Rubensa.
Znane są trzy obrazy, na których Rubens przedstawił krajobraz wiejski z tęczą w tle. Obrazy powstały w ostatnich latach twórczości mistrza, po zwolnieniu ze służby dyplomatycznej u króla Filipa IV. W 1635 roku artysta zakupił zamek w Steen, wokół którego rozciągały się parki i pola uprawne. Krajobraz ten był natchnieniem dla jego wielu pejzaży.
Opis obrazów Pierwszy obraz z tęczą powstawał w latach 1632–1635. Przez trzy wieki kilkakrotnie zmieniał właścicieli. Pierwotnie należał do księcia Richelieu, później został ofiarowany przez elektora bawarskiego, syna cesarza Karola VII, hrabiemu Brühlowi. Z kolekcji hrabiego, znajdującej się w Dreźnie, w 1769 roku został zakupiony dla petersburskiego Ermitażu.
Zanim powstał obraz, Rubens wykonał prace przygotowawcze, malując Pasterza z fletem i parą kochankówNa rewersie znajduje się szkic Uczta najemników. Praca namalowana została czarną kredką, piórem i atramentem, ma wymiary 27 × 35,7 cm, posiada inskrypcję Rubensa: met een groot slegt landschap („z szerokim pejzażem”). Obecnie znajduje się w Collection Frits Lugt Institut Neerlandais.. Scena pasterskiej idylli widoczna na pierwszym planie była wzorowana na innym dziele mistrza Ogród miłości (z lat 1632–1635, obecnie w Muzeum Prado w Madrycie) oraz na Pikniku w Steen Park (z lat 1635–1640, obecnie w Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu w Wiedniu). Główne podobieństwo zachodzi w przedstawieniu postaci – pary kochanków na obrazie z Ermitażu i dwiema postaciami stojącymi po lewej stronie w Ogrodzie miłości. Według niemieckiego historyka sztuki Emila KieseraAntikes im Werke des Rubens 1933 za M. Warszawskają Rubens. Rubens mógł wzorować się na twórczości Tycjana. Pejzaż jest podobny do tycjanowskiego pejzażu znanego z ryciny Denisa Lefebvre’a z 1642 roku.
Poza powyższymi podobieństwami do stylu weneckiego, Rubens zrezygnował z realizmu pejzażu renesansowego: przesunął góry na prawą stronę, horyzont rozmył unoszącą się mgłą, a centralną część skąpał w słońcu. Łącząc krajobraz i grupę pasterzy tęczą, uzyskał wrażenie harmonii i równowagi, co odróżniało obraz od wcześniejszych dzieł pełnych dynamicznych pejzaży np. obrazu Woźnice z 1620Olej na desce przeniesiony na płótno przez A. Mitrochina w 1823 roku, 86 × 126,5 cm, Ermitaż Petersburg..
Pomiędzy 1635 a 1640 rokiem Rubens pracował nad kolejną wersją obrazu, dziś zaliczaną do prac warsztatu Rubensa. Dzieło o tym samym tytuleKrajobraz z tęczą, olej na płótnie 122 × 172 Luwr, Paryż., znajdowało się w kolekcji Ludwika XIII, a obecnie można je obejrzeć w muzeum Luwr w Paryżu. Praca ta jeszcze w 1931 roku przez historyka sztuki Kiesera była uznawana jako pierwowzór dla obrazów o tej tematyce. Dopiero w 1945 roku Glück rozwiał wątpliwości i uznał dzieło za późniejszą replikę warsztatową.
W 1640 roku Rubens namalował trzecie dzieło o podobnej tematyce. Jest to jedno z ostatnich dzieł mistrza, który z powodu choroby zmarł w maju 1640 roku. Rubens zmieszał tu styl włoski ze stylem szkoły flamandzkiej. W odróżnieniu od wcześniejszych dzieł, podniósł punkt, z którego roztacza się perspektywa obrazu, dzięki czemu umożliwił przedstawienie szerszej linii horyzontu. Obraz przypomina nieco styl jego przyjaciela Jana Bruegla Starszego. Postacie, głównie kobieta z dzbanem na głowie, mogą z kolei nawiązywać do dzieł Carracciego i Domenichina i ich postaci nimf z dzbanami.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Maria Warszawskaja, Rubens, Firma księgarska Jacek i Krzysztof Olesiejuk, Warszawa 2006, . Wielkie muzea. Stara Pnakoteka, wyd HPS, Warszawa 2007, . H. Knackfuss Monographs on artists. Rubens, wyd. Bielefeld and Leipzig, H.Grevel & CO., Londyn 1904
Kategoria:Obrazy Petera Paula Rubensa Kategoria:Obrazy w Muzeum Ermitażu Kategoria:Obrazy w Starej Pinakotece w Monachium Kategoria:Malarstwo pejzażowe