Pomorzanin Toruń – sekcja piłki nożnej wielosekcyjnego Klubu Sportowego Pomorzanin Toruń. Największe sukcesy drużyna odniosła w latach 40. i 50. XX wieku kiedy grała na I i II poziomie rozgrywek. Zespół zdobył także mistrzostwo Polski juniorów do lat 19 w 1953.

Historia Sekcja piłki nożnej jest jedyną istniejącą od początku powstania klubu w 1935 do dziś.

KPW Przed połączeniem obu toruńskich ognisk Kolejowego Przysposobienia Wojskowego w KS Pomorzanin, ogniska te praktycznie nie występowały w rozgrywkach piłkarskich. KPW zostało przyjęte do Pomorskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej w drugiej połowie 1934 i rozegrało zaledwie trzy mecze - na dodatek w bardzo dziwnych okolicznościach.

Najpierw 28 października 1934 drużyna KPW zagrała w Mistrzostwach Torunia z KS Grafiką Toruń. Mecz przerwano z powodu zapadających ciemności przy stanie 1-1 i dokończono trzy dni później - KPW strzeliło zwycięską bramkę na 2-1. Jednakże tego samego dnia KPW zagrał grać jeszcze mecz kolejnej rundy turnieju - z KS Strzelec. Ten mecz, przy stanie 3-0 dla Strzelca, również został przerwany z powodu zapadających ciemności, a na dokończenie zarządzone na 4 listopada drużyna KPW się nie stawiła.

Przed wojną W okresie międzywojennym obszar Polski podzielony był na okręgi piłkarskie, spośród których każdy posiadał co najmniej trzy klasy rozgrywkowe, wiele z nich dzielonych było na równorzędne grupy - np. okręg POZPN posiadał w sezonie 1935 jedną Klasę A, cztery grupy Klasy B i aż siedem grup Klasy C. Pomorzanin zaczął występy ligowe w 1935 roku na najniższym poziomie, gdzie spędził pierwsze trzy sezony nie potrafiąc awansować. W listopadzie 1937 klub przejął TKS 29 Toruń i od rundy wiosennej 1938 grał już w Klasie A - w miejsce TKS-u (chociaż był tak liczny, że w tym sezonie zgłosił II drużynę do Klasy B, a nawet III do Klasy C; jednak od następnego sezonu grały już tylko dwie drużyny: w Klasie A i B). Jednak trzy sezony w Klasie A (dwa pełne i ten przerwany przez wojnę) spędził w cieniu Gryfa Toruń, który wtedy niepodzielnie rządził nie tylko w Toruniu ale i na całym Pomorzu. W tamtym okresie piłkarze Pomorzanina trenowali na boisku przy ul. Grudziądzkiej a grali na Stadionie Miejskim przy ul. Sportowej.

Lata świetności Po zakończeniu wojny Pomorzanina reaktywowano już w czerwcu 1945 roku, dzięki czemu mógł zagrać w ligowych rozgrywkach sezonu 1946. Kraj nadal podzielony był na okręgi, klubów było tak mało, że funkcjonował tylko jeden poziom ligowy - Klasa A. W tym pierwszym powojennym sezonie Pomorzanin rywalizował z Polonia Bydgoszcz, Brda Bydgoszcz, Wisła Grudziądz, Chojniczanka Chojnice, Orlęta Aleksandrów Kujawski, Cuiavia Inowrocław i Pałuczanka Żnin - będąc jak widać jedyną drużyną z Torunia. Zwycięstwo w rozgrywkach oznaczało awans do Finałów Mistrzostw Polski w sezonie 1946 oraz awans do centralnych eliminacji do I Ligi w sezonie 1947 (które były jednocześnie rozgrywkami o MP).

W turnieju Mistrzostwach Polski 1946 Pomorzanin przegrał już w pierwszej rundzie w Chorzowie z AKS Chorzów 3:5 i odpadł z rozgrywek. Został jednakże sklasyfikowany na 11 miejscu w kraju, co do dzisiaj (kwiecień 2020) jest najwyższą lokatą jakiekolwiek toruńskiego klubu piłkarskiego po wojnie (a w całej historii polskiej piłki w Toruniu wyżej notowany był tylko TKS: w sezonach 1925 i 1926 na 4 miejscu, za każdym razem ex aequo z dwiema innymi drużynami).

Natomiast w kolejnym roku, w centralnych rozgrywkach, grał w Grupie II (AKS Chorzów, Cracovia, Rymer Niedobczyce/Rybnik, RKU/Zagłębie Sosnowiec, Radomiak Radom, Gedania Gdańsk, Orzeł/Glinik Gorlice, ZZK/Kolejarz Łódź, Grochów Warszawa)) zajmując w niej 6 miejsce. Dało to ostatecznie 18 lokatę w kraju, ale oznaczało brak awansu do nowo powstającej I ligi. Był to ostatni jak dotąd (kwiecień 2020) występ jakiegokolwiek toruńskiego klubu na najwyższym poziomie rozgrywek piłkarskich.

Toruńska dominacja Nie wiadomo jak potoczyłaby się historia klubu, gdyby od razu w pierwszym po spadku sezonie powrócił do I ligi. Pomorzanin wygrał Klasę A sezonu 1948 i zagrał w eliminacjach do I ligi (Klas A było w Polsce 20, więc zwycięstwo nie oznaczało automatycznego awansu), które przegrał... zaledwie gorszym bilansem bramek z Szombierkami Bytom (Baildon Katowice i Legia Krosno tylko statystowały). Klub pozostał więc na drugim poziomie rozgrywek, z tym, że odtąd był to poziom centralny - II liga (Klasa A stała się poziomem trzecim). W tejże drugiej lidze klub spędził kolejne 4 lata, aż w roku 1952 spadł. Spadek związany był z kolejną reorganizacją rozgrywek - z czterech grup drugiej ligi utworzono jedną, a w miejsce kilkunastu okręgowych Klas A utworzono kilka makroregionalnych 3 lig. Pomorzanin spadł z 2 ligi, ale wygrał baraż ze Stalą Nakło (2:0 i 5:1) i pozostał w 3 lidze (przegrywając ten baraż, spadłby z ligi 2 od razu do 4!). Spędził w niej kolejne 4 lata, potem na krótko powrócił do 2 ligi, a spadek z niej w roku 1959 był ostateczny - Pomorzanin nigdy już nie zagrał na tak wysokim poziomie ligowym (zresztą na powrót jakiegokolwiek toruńskiego klubu na drugi poziom ligowy trzeba było czekać do roku 1993, kiedy udało się to na krótko Elanie Toruń).

Od tego momentu aż do końca XX wieku klub grał w 3 lidze, z krótkimi tylko okresami spadków na 4 poziom ligowy, będąc przez cały ten okres (tj. od 1945) najwyżej notowanym klubem w Toruniu, z wyjątkiem sezonu 1961/1962 kiedy dał się wyprzedzić Gryfowi Toruń. Zresztą dopiero w latach 60. pojawiła się poważna konkurencja, właśnie w postaci Gryfa, wcześniej wszystkie pozostałe drużyny toruńskie grały na niższych poziomach rozgrywek niż Pomorzanin.

+Bezpośrednia rywalizacja Gryfa i Pomorzanina w latach 60. XX wieku.x1961/19621962/19631963/19641964/19651965/19661966/19671967/19681968/19691969/19703 liga1. GRY4. POM4. POM5. GRY1. POM9. GRY1. POM8. GRY6. POM8. GRY10. POM13. POM14. GRY4 liga1. POM3. GRY1. GRY6. GRY16. POM GRY= Gryf, POM = Pomorzanin. Cyfra oznacza miejsce w tabeli.

W sezonie 1969/1970 Gryf po raz drugi i ostatni był wyżej klasyfikowany od Pomorzanina, a od następnego sezonu połączył się z Elaną i od tego momentu, z krótkimi tylko przerwami, dominuje Elana. Na przełomie lat 70. i 80. te dwa kluby stoczyły walkę o dominację w Toruniu.

+Bezpośrednia rywalizacja Pomorzanina i Elany na przełomie lat 70. i 80.x1976/19771977/19781978/19791979/19801980/19811981/19821982/19831983/19841984/19851985/19861986/19873 liga12. POM8. ELA7. POM12. ELA13. POM7. ELA10. ELA12. POM13. ELA6. ELA4 liga1. POM4. ELA1. ELA1. POM4. ELA1. ELA?. POM1. POM1. ELA?. POM POM = Pomorzanin, ELA = Elana. Cyfra oznacza miejsce w tabeli. Brak Pomorzanina w dwóch sezonach oznacza brak danych odnośnie do poziomu ligowego na którym występował.

Przeciętność thumb|Mecz Pomorzanin - Start Warlubie w 2012 roku Od tego momentu do końca wieku Pomorzanin grał na przemian w ligach trzeciej lub czwartej, ale już zawsze niżej od Elany. W jednej lidze (trzeciej) kluby te spotkały się jeszcze w sezonie 1992/1993 - Elana awansowała wówczas na rok do 2 ligi (potem jeszcze do niej na krótko powróci), Pomorzanin spadł aby już nigdy nie wrócić na trzeci poziom rozgrywek. Do drugiego spotkania doszło gdy pod koniec XX wieku w efekcie bankructwa Elana spadła i występowała pod nazwą Toruński KP: w sezonach 2000/2001 i 2001/2002 oraz 2003/2004 w czwartej lidze Pomorzanin zawsze kończył rozgrywki niżej w tabeli.

Wiek XXI to gra na szczeblu wojewódzkim, z okresowymi spadkami na szczebel okręgowy, a nawet miejski. To właśnie sezon 2015/2016 był dnem od którego klub się odbił - zajął wtedy 8 miejsce w toruńskiej Klasie A - był to siódmy poziom rozgrywek ligowych, niżej była już tylko Klasa B... W ciągu czterech kolejnych sezonów klub trzykrotnie awansował i w sezonie 2020/2021 grał w 3 lidze, czyli na czwartym poziomie rozgrywek, od którego rozpoczynał w roku 1936. W sezonie 2022/2023 klub gra w IV lidze, gr. kujawsko-pomorska.

Nazwa

Klub założono jako ognisko Kolejowego Przysposobienia Wojskowego w 1930. W 1935 zostało połączone z drugim ogniskiem KPW (związanym z przeniesioną z Gdańska Dyrekcją Okręgowej Kolei Państwowej) w Klub Sportowy Kolejowego Przysposobienia Wojskowego Pomorzanin Toruń.

Po przerwie spowodowanej II wojną światową został reaktywowany w roku 1945 jako Kolejowy Klub Sportowy Pomorzanin. W latach 1950–1953 grał pod nazwą Kolejarz Toruń.

W 1972 klub zmienił nazwę na Międzyzakładowy Związkowy Klub Sportowy Pomorzanin a w 1978 na Międzynarodowy Włókienniczy Klub Sportowy Pomorzanin.

Od 1981 funkcjonował jako Klub Sportowy Pomorzanin.

Podsumowanie sezonów +Sezony ligoweSezonLigaMiejsceMeczePunktyZRPBramkiUwagi 1936 IV Klasa C (Pomorski OZPN), gr. III b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. 1936/1937 Klasa C (Pomorski OZPN), gr. III b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. 1937/1938 II Klasa A (Pomorski OZPN) 51415:13 b.d. b.d. b.d.34-37Awansował dzięki fuzji z TKS 29 Toruń. 1938/1939 Klasa A (Pomorski OZPN) 21417:11 b.d. b.d. b.d.28-19 1939/1940 Klasa A (Pomorski OZPN) 000:00000Rozgrywek nie dokończono ze względu na wybuch wojny. 1946 MP Klasa A, gr. BydgoszczMistrzostwa Polski11/8 finału141b.d.0:2b.d.0b.d.0b.d.1b.d.3-5Porażka z AKS Chorzów 3:5.Najwyżej notowany klub w Toruniu. 1947 I Mistrzostwa Polski, faza grupowa gr. II 61818:1874741-42Najwyżej notowany klub na Pomorzu. 1948 II Klasa A, gr. Bydgoszcz11421:7 b.d. b.d. b.d. b.d.2 miejsce w grupie II w eliminacji do I i II ligi.Najwyżej notowany klub w Toruniu. 1949 II liga, gr. północna41820:16 b.d. b.d. b.d.47-28Najwyżej notowany klub w Toruniu. 1950 II liga, gr. zachodnia71819:1783728-29Pod nazwą Kolejarz Toruń.Najwyżej notowany klub w Toruniu. 1951 II liga, gr. I31415:1371618-31Pod nazwą Kolejarz Toruń.Najwyżej notowany klub w Toruniu. 1952 II liga, gr. A 61818:1874729-27Pod nazwą Kolejarz Toruń.W barażu o nową III ligę pokonali Stal Nakło 2:0 i 5:1.Najwyżej notowany klub w Toruniu. 1953 III III liga, gr. IV Gdańsk-Bydgoszcz-Koszalin21825:11 b.d. b.d. b.d.50-29Pod nazwą Kolejarz Toruń.Najwyżej notowany klub w Toruniu. 1954 III liga, gr. IV Gdańsk-Bydgoszcz-Olsztyn31819:17 b.d. b.d. b.d. b.d.Najwyżej notowany klub w Toruniu. 1955 III liga, gr. IV Gdańsk-Bydgoszcz-Olsztyn22232:12 b.d. b.d. b.d. b.d.Najwyżej notowany klub w Toruniu. 1956 III liga, gr. IV Gdańsk-Bydgoszcz-Olsztyn12235:9 b.d. b.d. b.d. b.d.2 miejsce w grupie I eliminacji do II ligi, awans dzięki powiększeniu II ligi.