Ulica Jana Henryka Dąbrowskiego – ulica w Poznaniu, biegnąca od centrum miasta w kierunku zachodnim. Według W. Łęckiego jest to najdłuższa ulica w mieście (8,5 km, ponad 500 numerów adresowych)według innych źródeł dłuższa jest ulica Bolesława Krzywoustego (9 km), zob.: Na jakie pytania musieli odpowiedzieć kandydaci na prezydenta Poznania, Gazeta Wyborcza z 20.10.2006, dostęp 2012-05-26 oraz . Według zarządcy drogi (Zarząd Dróg Miejskich) ulica ma 8175 m. Została wytyczona w 1828 roku jako szosa pocztowa do Berlina łącząca Poznań z Berlinem w przedłużeniu ówczesnej ul. Berlińskiej (obecnie ul. Fredry). Ulicę wraz z Jeżycami włączono do Poznania w 1900 roku. Na odcinku od ulicy Lutyckiej do granicy administracyjnej miasta stanowi odcinek drogi krajowej nr 92 (do 1952 roku drogi nr 17, w latach 1962–1985 drogi międzynarodowej E8, 1986–2005 drogi nr 2 oraz trasy europejskiej E30).

Ulica przebiega przez cztery osiedla samorządowe: Jeżyce, Ogrody, Wolę i Krzyżowniki-SmochowiceZałącznik Nr 1 do Uchwały Nr LXXV/1063/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 9 lipca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2010 r. Nr 180, poz. 3361).

Nazewnictwo Na przestrzeni lat ulica wielokrotnie zmieniała nazwę: 1828 – 1900: Berliner Chausse lub Post Strasse 1900 – 1919: Grosse Berlinerstrasse 1919 – 1939: Henryka Dąbrowskiego 1939 – 1945: Saarlandstrasse 1945 – 1951: Skwierzyńska na odcinku od ulicy Kołobrzeskiej do granicy miasta 1945 – 1990: Jarosława DąbrowskiegoDorota Leśniewska Ulica Jana Henryka Dąbrowskiego, Kronika Miasta Poznania 2000/2, Jeżyce, Wydawnictwo Miejskie (do 1951 roku na odcinku od mostu Teatralnego do ulicy Kołobrzeskiej – okolice dzisiejszego węzła z ul. Lutycką)

Historia Szosę pocztową, stanowiącą szybkie połączenie pomiędzy stolicą Wielkiego Księstwa Poznańskiego ze stolicą Królestwa Prus, zbudowano z inicjatywy i środków państwa pruskiego. Dzięki niej podróż dyliżansem pocztowym do Berlina trwała 26 godzin.

Bezpośrednie połączenie z miastem (z ul. Berlińską) zostało przerwane w momencie powstania po roku 1840 pierścienia poligonalnych fortyfikacji Twierdzy Poznań. Na szosę można było dostać się przez Bramę Berlińską lub Bramę Kundorfską (Królewską), a następnie drogą biegnącą wzdłuż fortyfikacji. Połączenie przywrócono dopiero w 1910 roku po wybudowaniu Mostu Teatralnego.

Od połowy XIX wieku wzdłuż szosy zaczęły powstawać wiejskie zagrody (jedną z nich, pochodzącą z ostatniej ćwiartki XIX wieku, jest zachowana pod numerem 40 zagroda bamberska). W późniejszym okresie na północ od szosy powstały cegielnia i fabryka nawozów sztucznych, zaś typowo wiejska zabudowa ustąpiła jednopiętrowym budynkom z muru pruskiego, z płaskim dachem krytym papą oraz tzw. przedogródkami, które przeznaczano dla robotników. Przykładem takiej zabudowy jest budynek nr 26. Z tego samego czasu pochodzą zlokalizowane na narożnikach dawnych dróg jeżyckiej wsi (obecne ulice Strzałkowskiego, Żurawia i Kościelna) nieco wystawniejsze budynki szachulcowe utrzymane w stylu szwajcarskim.

Kolejną ważną datą jest rok 1889, gdy zelżały wojskowe restrykcje dotyczące zabudowy w części wschodniej szosy (miało to związek ze wzrostem znaczenia zewnętrznego pierścienia fortów kosztem przestarzałych fortyfikacji poligonalnych). Dzięki staraniom ówczesnego nadburmistrza Poznania Richarda Wittinga w ostatniej dekadzie XIX wieku, na terenie, będących formalnie osobną wsią o charakterze przedmieścia Jeżycach, rozpoczęto wytyczanie siatki prostopadłych ulic. Powstały wówczas obecne ulice Mickiewicza i Kochanowskiego. Wytyczono również nowy przebieg drogi łączącej Jeżyce z Górczynem, tworząc na skrzyżowaniu tejże drogi z Szosą Berlińską kwadratowy plac targowy (dzisiejsze ul. Kraszewskiego i Rynek Jeżycki). Jednak aż do 1900 roku budynki nadal można było wznosić jedynie metodą szachulcową. Mimo to ich właściciele starali nadać im bardziej miejski charakter, tynkując fasady i pokrywając je sztukateriami. Z tego okresu pochodzą kamienice nr 7, 9/11, 50 i 54.

W 1900 roku zniesiono wewnętrzny pierścień fortyfikacji, zaś wieś Jeżyce włączono w obręb miasta Poznania. W 1903 roku zaczęto oddawać do użytku pierwsze kamienice czynszowe, których parter przeznaczano na lokale użytkowe. Wznoszone wówczas budynki czerpały inspiracje z architektury secesyjnej, w tym z jej schyłkowej odmiany – Quadratstil. Budynki z tego okresu to 1, 3, 5, 10, 15, 23, 24, 25, 33, 34, 35/37, 39, 43, 44, 46, 49, 53, 55 i 57. W tym też okresie ulicę wybrukowano oraz wytyczono torowisko tramwaju elektrycznego.

Jeszcze przed wybuchem I wojny światowej planowano przebicie nowej ulicy pomiędzy Wielką Berlińską a Hohenstaufów (dzisiejsza ul. Krasińskiego), by utworzyć plac Hohenstaufów. Projektu nie zrealizowano. W dwudziestoleciu międzywojennym zabudowywano wolne parcele. Większość z budynków nawiązywała do istniejącej zabudowy. Wyjątkiem był powstały w 1930 roku na narożniku ul. Dąbrowskiego i Kochanowskiego budynek Zakładu Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych (obecnie Oddział I Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) – pierwszy w Poznaniu budynek z żelbetu oraz budynek Kina Rialto.

Wschodnia część ulicy poważnie ucierpiała podczas walk w 1945 roku. Zniszczone kamienice 2, 4 i 6 rozebrano – tworząc skwer. Rozebrano także budynki na parcelach 18,29, 30, 31 i 32. Po wojnie uzupełniano luki w pierzejach. Powstały w ten sposób budynki takie jak 18, 20/22 czy 30/32.

W latach 70. rozbudowano ulicę do postaci dwujezdniowej na odcinku od ulicy Polskiej do granicy miasta (i dalej w kierunku Tarnowa Podgórnego).

W sierpniu 2021 roku poznański Zarząd Dróg Miejskich dokonał wymiany oświetlenia ulicy między węzłem z ulicą Lutycką do węzła z ulicami Słupską i Wichrową – w miejscu charakterystycznych niskoprężnych lamp sodowych marki PhilipsModel SRS201. Zobacz opis i dane techniczne na oprawy24.pl obecnie znajduje się oświetlenie bazujące na LED, zainstalowane na nowych słupach. W późniejszym czasie dokonano zmian na dalszym odcinku do granicy miasta – słupy z długimi wysięgnikami, na których znajdowały się oprawy sodowe Philips SGS204, zastąpiono nowymi konstrukcjami z zamontowanymi oprawami LED.

Opisane obiekty Od strony centrum, ku peryferiom:

Komunikacja miejska W ciągu ulicy na odcinku od mostu Teatralnego do placu Waryńskiego znajduje się dwutorowa trasa tramwajowa, po której kursują cztery linie dzienne obsługiwane przez MPK PoznańDwukierunkowa strzałka oznacza, że linia kursuje po ulicy w dwóch kierunkach; jednokierunkowa oznacza jeden kierunek między pętlami (wyłącznie z pętli A do pętli B): Ogrody ↔ Dębiec Zawady ↔ Ogrody Ogrody ↔ Starołęka PKM Ogrody ↔ Franowo

oraz liczne autobusowe na zlecenie Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu: dzienne Meissnera → Ogrody Ogrody ↔ Krzyżowniki Górczyn PKM ↔ os. Wichrowe Wzgórze Ogrody ↔ Kiekrz os. Kopernika ↔ os. Sobieskiego Ogrody → KiekrzTrasa powrotna linii 195 z Kiekrza na Ogrody nie prowadzi ulicą Dąbrowskiego. podmiejskie Ogrody ↔ Baranowo/os. Rubinowe Ogrody ↔ Tarnowo Podgórne/CentrumWybrane kursy do przystanków Tarnowo Podgórne/Poznańska Szkoła i Tarnowo Podgórne/Ostatnia Ogrody ↔ Junikowo Ogrody ↔ Sierosław/DziałkiWybrane kursy do pętli Lusowo/Kościół Ogrody ↔ Lusówko/PętlaWybrane kursy do pętli Sierosław/Działki oraz Ceradz Kościelny/Kościół. Ogrody ↔ Grzebienisko/PętlaWybrane kursy do pętli Ceradz Kościelny/Kościół. Ogrody ↔ Kaźmierz/RynekWybrane kursy do pętli Góra/Pętla i Kokoszczyn/Pętla. Ogrody ↔ Lusówko/KościółWybrane kursy do pętli Lusówko/os. Rozalin i Tarnowo Podgórne/Centrum. Ogrody ↔ Starzyny/Rynkowa Ogrody ↔ Żydowo/PętlaWybrane kursy wydłużają trasę do pętli Przecław/Pętla. nocne Poznań Główny ↔ Strzeszyn Grecki Poznań Główny ↔ WichrowaWybrane kursy wydłużają trasę do pętli Kiekrz Poznań Główny ↔ Strzeszyn Grecki Poznań Główny ↔ Tarnowo Podgóne/CentrumWybrane kursy do pętli Lusowo/Kościół

Dawniej, do 1970 roku, ulicą kursowała linia trolejbusowa nr 103 z pętli na Ogrodach do skrzyżowania z ulicą Santocką na Smochowicach.

Zobacz też Ulica Świętego Jacka w Poznaniu – jedna z najkrótszych ulic w mieście

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Dorota Leśniewska, Ulica Jana Henryka Dąbrowskiego, Kronika Miasta Poznania 2000/2, Jeżyce, Wydawnictwo Miejskie, Zygmunt Zaleski, Nazwy ulic w Poznaniu, Magistrat Stołeczny Miasta Poznania, 1926 Zbigniew Zakrzewski, Nazwy osobowe i historyczne ulic Poznania, Wydawnictwo Poznańskie, 1971 Poznań plus 4 – plan miasta 1:20.000, wyd. Demart, Warszawa, 2006,

Dąbrowskiego Kategoria:Wola (Poznań) Kategoria:Jeżyce Kategoria:Krzyżowniki (Poznań) Kategoria:Smochowice Kategoria:Sytkowo Poznań Kategoria:Ogrody (Poznań)