Wachlarzówka rdzawa, wachlarzówka białosterna, wachlarzówka ruda (Rhipidura rufifrons) – gatunek małego ptaka z rodziny wachlarzówek (Rhipiduridae). Zamieszkuje zalesione wschodnie obszary Australii. Osobniki zamieszkujące tereny wysunięte najbardziej na południe migrują w okresie chłodnym na północ, osiągając południową Nową Gwineę. Gatunek ten nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Takson ten został po raz pierwszy sklasyfikowany przez brytyjskiego ornitologa Johna Lathama w roku 1801. Autor nadał gatunkowi nazwę Muscicapa rufifrons, zaliczając go tym samym do muchołówek. Holotyp pochodził z Sydney w Nowej Południowej Walii w Australii. Obecnie wachlarzówka rdzawa jest umieszczana w rodzaju Rhipidura w rodzinie wachlarzówek.
W starszych ujęciach systematycznych był to takson dużo szerzej ujmowany niż obecnie. Łączono wachlarzówkę rdzawą w jeden gatunek z wachlarzówką maskową (R. dryas) i wachlarzówką czerwonawą (R. semirubra). Autorzy wydanego w 2006 roku 11. tomu Handbook of the Birds of the World (HBW) wyróżnili 19 podgatunków R. rufifrons (w tym jeden wymarły), zamieszkujących oprócz wschodniej Australii i południa Nowej Gwinei także Moluki, Mariany, Karoliny, Wyspy Salomona, Wyspy Santa Cruz i Luizjady. Na liście ptaków świata opracowywanej przy współpracy BirdLife International z autorami HBW w 2016 roku podniesiono do rangi gatunku wachlarzówkę łuskowaną (R. kubaryi) i białoczelną (R. melanolaema, z dwoma podgatunkami: nominatywnym i utupuae). Klicka i inni (2023) przeprowadzili badania genetyczne większości podgatunków z kompleksu R. rufifrons i R. dryas; wspierając się informacjami o różnicach w ubarwieniu upierzenia i różnicach w wokalizacji wydzielili do osobnych gatunków dodatkowo: wachlarzówkę molucką (R. torrida), białosterną (R. louisiadensis), bogatą (R. versicolor) i rdzawoczelną (R. rufofronta). Po tym podziale taksonomicznym R. rufifrons obejmuje już tylko dwa podgatunki: nominatywny i intermedia. To ujęcie systematyczne zaakceptowali autorzy wiodących list ptaków świata. Na wykorzystywanej w czerwonej księdze IUCN, wspomnianej wyżej liście ptaków świata opracowywanej przez BirdLife International i autorów HBW zmian tych jeszcze nie wdrożono i nadal wyróżnianych jest 16 podgatunków R. rufifrons.
Podgatunki i zasięg występowania thumb|left|190px|Białe końcówki ogona są charakterystyczne dla tego gatunku thumb|left|190px|Gniazdo wachlarzówki stanowi misternie utkany koszyczek Wachlarzówka rdzawa zamieszkuje w zależności od podgatunku: R. rufifrons intermedia North, 1902 – północno-wschodnia Australia (północno-wschodni Queensland); R. rufifrons rufifrons (Latham, 1801) – wschodnia i południowo-wschodnia Australia (od południowo-wschodniego Queenslandu na południe po Wiktorię), poza sezonem lęgowym północny Queensland i południowa Nowa Gwinea.
Morfologia Wygląd Upierzenie przeważająco szaroczarne, z rudym czołem, częściowo wierzchem i górną częścią ogona. Końcówki skrzydeł i ogona są ciemniejsze, przy czym sama krawędź ogona jest biała (stąd dawna nazwa „białosterna”). Biały jest też spód ciała, choć na bieli odbija się czarna obróżka na szyi i ciemne kreski poniżej. Dziób otoczony jest szczecinką. Posiada niezwykle długi ogon, stanowiący ponad połowę długości ciała, którym w trakcie żerowania nieustannie wymachuje oraz rozkłada i składa niczym wachlarz. Jest niezwykle ruchliwym ptakiem. Obie płcie są do siebie podobne.
Średnie wymiary Długość ciała: 15,5–17,5 cm, z czego większość stanowi ogon. Masa ciała: 8–13,5 g
Ekologia i zachowanie Biotop Wilgotne lasy równikowe, lasy namorzynowe, roślinność nadrzeczna, zadrzewione obszary bagienne, gęste lasy eukaliptusowe. W trakcie przelotów widywane także na bardziej otwartych terenach, a nawet w miastach.
Pożywienie Drobne owady, także latające, które aktywnie wyszukuje w środkowych i dolnych partiach poszycia leśnego. Zjada też pająki.
Rozmnażanie Sezon lęgowy trwa od października do lutego. Misterne gniazda buduje na rozwidleniu cieniutkich gałązek, wśród gęstego listowia. Składa 2–3 jaja, wysiadywanie trwa 15–17 dni. W jednym gnieździe odbywa kilka lęgów.
Status zagrożenia IUCN uznaje wachlarzówkę rdzawą za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern), stosuje jednak stare, szerokie ujęcie systematyczne z 16 podgatunkami. Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako od dość rzadkiego po lokalnie bardzo pospolity. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istnienie poważnych zagrożeń dla gatunku BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako prawdopodobnie stabilny. Uwagi
Przypisy Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wachlarzówki Kategoria:Ptaki Australii Kategoria:Ptaki Oceanii Kategoria:Fauna Indonezji Kategoria:Fauna Nowej Gwinei Kategoria:Fauna Papui-Nowej Gwinei Kategoria:Taksony opisane przez Johna Lathama Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1801 roku