thumb|William Whewell
William Whewell (ur. 24 maja 1794 w Lancaster, zm. 6 marca 1866 w Cambridge) – angielski polihistor: filozof, logik, historyk nauki i przedstawiciel kilku innych dziedzin, jak: geologia z mineralogią, fizyka, astronomia, teologia, prawo międzynarodowe, ekonomia polityczna i architektura.
Zajmował się głównie teorią, historią oraz metodologią nauk przyrodniczych. Był absolwentem, profesorem i wreszcie przewodniczącym (ang. Master) Trinity College na Uniwersytecie Cambridge oraz członkiem Royal Society w Londynie. W latach 1837–1839 pełnił funkcję przewodniczącego Londyńskiego Towarzystwa Geologicznego (Geological Society of London).. W 1837 roku otrzymał nagrodę Royal Medal przyznawaną przez Royal Society w Londynie za osiągnięcia w dziedzinie fizykiWhewell biography..
Życie i praca Whewell był jedną z najważniejszych i najbardziej wpływowych osób w XIX-wiecznej Wielkiej Brytanii. Posiadał wszechstronną wiedzę w wielu dziedzinach nauki.
Po porady w sprawach nauki i filozofii zwracali się do niego najwybitniejsi uczeni brytyjscy. Wywarł istotny wpływ na Johna Stuarta Milla, z którym dyskutował. Ze względu na swoją erudycję i zdolności językowe stworzył on wiele terminów naukowych. Przykładowo dla Michaela Faradaya stworzył pojęcia: anoda, katoda, jon. Whewell stworzył angielskie słowo scientist (naukowiec), które zastąpiło dotychczas używane w języku angielskim natural philosopher (filozof przyrody) czy man of science (człowiek nauki).
Był jednym ze współzałożycieli British Association for the Advancement of Science.
Twórczość Whewella Prace Whewella z zakresu nauk ścisłych: 1819: An Elementary Treatise on Mechanics, 1823: A Treatise on Dynamics, 1837: The Mechanical Euclid, containing the Elements of Mechanics and Hydrostatics demonstrated after the Manner of the Elements of Geometry, 1828: Essay on Mineralogical Classification and Nomenclature, 1833: Astronomy and General Physics.
Prace Whewella z zakresu filozofii i historii nauki: 1837: History of the Inductive Sciences (3 vols.), 1840: The Philosophy of the Inductive Sciences (2 vols.).
Whewell napisał również pracę z dziedziny architektury: Architectural Notes on German Churches, with Remarks on the Origin of Gothic Architecture (1830)
Przypisy
Bibliografia
Encyklopedia PWN, Tom 3, Warszawa 1991, s. 751. Zamecki S., Komentarze do naukoznawczych poglądów Williama Whewella (1794--1866), Monografie z Dziejów Nauki i Techniki, Tom CLXII, Polska Akademia Nauk, Instytut Historii Nauki im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów Warszawa 2012, (bibliografia s. 721-739, indeks s. 745-756)
Linki zewnętrzne [dostęp 2021-10-24].
Kategoria:Brytyjscy teolodzy Kategoria:Brytyjscy filozofowie XIX wieku Kategoria:Brytyjscy geolodzy Kategoria:Angielscy fizycy XIX wieku Kategoria:Brytyjscy logicy Kategoria:Brytyjscy historycy nauki Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu w Cambridge
Kategoria:Członkowie Royal Society Kategoria:Laureaci Royal Medal
Kategoria:Ludzie urodzeni w Lancasterze Kategoria:Urodzeni w 1794 Kategoria:Absolwenci Trinity College (Cambridge) Kategoria:Zmarli w 1866 Kategoria:Polihistorzy