MBxc1 41–43 (pot. Ryjek dla MBxc1-41) – typ polskich wąskotorowych wagonów spalinowych na tor o rozstawie 600 mm, zaliczonych na PKP do serii MBxc1. Nazwa „Ryjek” pochodzi od kształtu przodu wagonu MBxc1-41.
Historia Pojazd Rok produkcji Historia Stan MBxc1-41 1934 Bydgoska Kolej Powiatowa (1934-1953)Jarocińska Kolej Dojazdowa (1953-1991)Poznański Klub Modelarzy Kolejowych (1991-2021)MPK Poznań (od 2021) MBxc1-42 1934 Bydgoska Kolej Powiatowa (1934-1953)Jarocińska Kolej Dojazdowa (1953-1991)Muzeum Kolejnictwa w Warszawie (1991-2013)Muzeum Parowozownia Jarocin (od 2013) MBxc1-43 1934 Bydgoska Kolej Powiatowa (1934-1953)Jarocińska Kolej Dojazdowa (1953-1975)
MBxc1-41 thumb|MBxc1-41 w widoku z boku Wagon powstał w 1934 na zamówienie Bydgoskiej Kolei Powiatowej w warszawskich zakładach Lilpop, Rau i Loewenstein. Nosił wtedy nazwę Wóz motorowy nr 1. W 1945 został (wraz z infrastrukturą) znacjonalizowany i jeździł na trasie Bydgoszcz Wąsk. – Koronowo Wąsk„Ryjek” rozpoczął służbę, w: Z Życia MPK Poznań, nr 19(527)/1994, s. 3, .
W 1953 roku trafił do Witaszyc razem z pozostałą serią, gdzie kursował do 1991. W 1994 przeszedł remont w ZNTK Poznań i od tego samego roku (od 10 listopada) do 2002 służył na poznańskiej Maltance. Odbywał kursy przez cały rok, aż do momentu kiedy Maltanka stała się kolejką działającą w sezonie letnim. W 2004 roku został odstawiony na teren zajezdni przy ulicy Fortecznej, gdzie czekał na dalsze decyzje w swojej sprawie. Głównym powodem wycofania ze służby był brak miejsca w lokomotywowni Maltanki. Wagon w styczniu 2021 został przekazany z Poznańskiego Klubu Modelarzy Kolejowych do MPK Poznań. Zdecydowano wówczas o jego remoncie, który został zakończony w lipcu 2021 roku. Podczas remontu został przywrócony schemat malowania z ostatniego okresu eksploatacji na kolejach dojazdowych PKP Górna część jest jasnozielona, zaś środkowa i dolna ciemniejsza.
MBxc1-42 i MBxc1-43 thumb|MBxc1-42 na moście nad Brdą, 1937 rok Podobnie jak z MBxc1-41 w 1934 roku Zarząd Bydgoskich Kolei Powiatowych zakupił w warszawskiej fabryce Lilpop Rau i Loewenstein kolejne dwa wagony silnikowe jednokierunkowe. O ich zakupie zadecydowały pozytywne wyniki eksploatacji wagonu silnikowego innej konstrukcji zakupionego w tejże fabryce w 1932 roku. Od pierwszego różniły się brakiem wystającego „ryjka” osłaniającego silnik. Wagony te oznaczono numerami 02 i 03. Do 1939 roku pojazdy obsługiwały pociągi na połączeniach Bydgoszcz – Smukała – Koronowo, a po wejściu kolejki w zarząd niemiecki otrzymały oznaczenia T2 i T3 oraz przemalowano je. W 1953 roku oba pojazdy razem z 41-ką przeniesiono na Jarocińską Kolej Dojazdową, gdzie obsługiwały połączenie Witaszyce – Zagórów. W latach 50. oba pojazdy otrzymały oznaczenia Mzx 042 i Mzx 043, a następnie w 1961 roku zmieniono je na MBxc1-42 i MBxc1-43. W 1955 roku w wagonie Mzx 042 wymienione zostały silniki Forda na S-42, które wówczas stosowano w ciężarówkach Star. Naprawy główne obu pojazdów przeprowadzone były w ZNTK Opole. W 1975 roku wagon MBxc1-43 brał w zderzeniu z ciężarówką na przejeździe kolejowo-drogowym, wskutek czego doszło do pęknięcia ramy pojazdu, co spowodowało, że wagon motorowy został skreślony ze stanu i skasowany. Drugi pojazd był natomiast eksploatowany na torach Jarocińskiej Kolei Dojazdowej do czasu zakończenia ruchu pasażerskiego 30 czerwca 1991 roku.
Po zakończeniu eksploatacji MBxc1-42 został przekazany Muzeum Kolejnictwa w Warszawie (w dniu 4 maja 1992 wpisany na stan tego muzeum pod numerem MUZ II/203). Przewieziono go do Żnina z zamiarem eksponowania w Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji, lecz zamiast tego został przewieziony do Bydgoszczy, gdzie był eksponowany kilka lat przed Ośrodkiem Muzealnym Bydgoskiego Węzła Kolejowego. Został następnie przewieziony do Białośliwia w celu remontu, ale warsztaty przestały tam funkcjonować i wagon został przekazany w depozyt Myślęcińskiej Kolejce Parkowej, na której po remoncie miał być eksploatowany. Wagon następnie stał przy stacji Bydgoszcz Leśna, a później na przełomie XX/XXI wieku na terenie ZNTK w Bydgoszczy, gdzie został poddany daleko posuniętej dewastacji. W 2013 roku Muzeum Kolejnictwa w Warszawie za zgodą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przekazało wagon do zbiorów Muzeum Parowozownia Jarocin. Dnia 8 sierpnia tego samego roku przetransportowano go do jarocińskiej parowozowni, gdzie po odbudowie w przyszłości wejdzie w skład ekspozycji prezentującej tabor wąskotorowyhttp://e-jarocin.pl/tkw/index.php/2021/01/17/wagon-motorowy-mbxc1-42/..
Przypisy
Linki zewnętrzne Zdjęcie wagonu w okresie międzywojennym
Kategoria:Spalinowe zespoły trakcyjne i wagony eksploatowane w Polsce Kategoria:Lilpop, Rau i Loewenstein