MAC (ang. Minimum Alveolar Concentration) – metoda używana do porównywania siły lub mocy (potencjału) par anestezjologicznych. W prostym tłumaczeniu, MAC definiowany jest jako stężenie gazu, przy którym 50% chorych nie porusza się po zastosowaniu określonego bodźca chirurgicznego (np. nacięcia skóry). MAC określa zablokowanie odruchów rdzeniowych lecz niekoniecznie całkowitą utratę świadomości. Metoda ta została przedstawiona w 1965 roku. Przy określaniu dawki par anestezjologicznych należy brać pod uwagę to, że: im niższy MAC, tym silniejszy gaz, MAC nie zależy od płci, stężenia potasu (K+) zależy od czynności tarczycy (hipotyreozy czy hipertyreozy). Wzrasta u osób z nadczynnością i zmniejsza się z niedoczynnością.
Czynniki wpływające na zwiększenie lub zmniejszenie wartości MAC Zwiększenie wartości MAC: podwyższona temperatura; nadmiar sodu (Na+); uzależnienie od alkoholu; inhibitory MAO; niemowlęta lub małe dzieci.
Zmniejszenie wartości MAC: starszy wiek, noworodki; podanie innych anestetyków (opioidy, ketamina, benzodiazepiny); obniżenie ciśnienia tętniczego krwi; ciąża; niedokrwistość; niedobór sodu (Na+); lit, klonidyna; ostre zatrucie (np. alkoholem).
Inne zastosowania MAC MAC-BAR (1,7-2,0 MAC), to koncentracja wymagana do zablokowania odruchów autonomicznych na bodźce bólowe (nocyreceptywne); MAC-awake (0,3-0,5 MAC), to koncentracja wymagana do zablokowania odruchów dowolnych i kontroli świadomości czuciowej.
Hipoteza Meyer-Overtona MAC substancji lotnej jest odwrotnie proporcjonalny do swojej rozpuszczalności w tłuszczach (współczynnik olej:gaz), w większości przypadków. Jest to hipoteza Meyer-Overtona przedstawiona w 1899–1901 przez Hansa Horsta Meyera oraz Charlesa Ernesta Overtona.
MAC jest odwrotnie proporcjonalny do siły działania (potency) – czyli: wysoki MAC oznacza niską siłę działania.
Hipoteza wiąże rozpuszczalność w tłuszczach środka znieczulającego z jego siłą (1/MAC) i sugeruje że początek anestezji (znieczulenia) występuje gdy wystarczająca ilość molekuł środka znieczulającego rozpuści się w błonach lipidowych komórek, co skutkuje znieczuleniem. Wyjątki w hipotezie Meyer-Overtona mogą wynikać z: właściwości wywołujących drgawki danego środka; specyficzność receptora (różnorodne środki mogą wywoływać dodatkowy efekt poprzez specyficzne); jednoczesne podanie α2 agonistów (dexmedetomidyna) i/lub agonistów receptorów opioidowych (morfina/fentanyl) może zmniejszyć MAC; hipoteza objętości krytycznej Mullina; dodatnia modulacja GABA w receptorach GABAA przez barbiturany lub benzodiazepiny.
Modyfikacje MAC Pewne fizjologiczne i patologiczne stany mogą modyfikować MAC. MAC jest wyższy u noworodków i mniejszy u osób starszych. MAC może również zwiększać się przy stanach niepokoju czy tyreotoksykozie oraz zmniejszać w stanach hipotermii, hipotensji, niedoczynności tarczycy czy ciąży. Płeć, wzrost i waga mają znikomy efekt na MAC. Opioidowe środki przeciwbólowe i sedatywno-nasenne, często używane jako wzmocnienie znieczulenia, zmniejszają MAC. Warto również zauważyć, że wartości MAC się sumują. Na przykład, jeżeli pacjentowi podamy 0,3 MAC leku X i 0,9 MAC leku Y łącznie będą na niego działać leki o MAC całkowitym równym 1,2. W ten sposób podtlenek azotu jest często wykorzystywany jako „nośnik” aby zmniejszyć zapotrzebowanie na inne leki.
Przykłady wartości MAC Podtlenek azotu - 104 Ksenon - 72 Desfluran - 6 Eter etylowy - 3.2 Sevofluran - 2 Enfluran - 1.7 Isofluran - 1.2 Halothan - 0.75 Chloroform - 0.5 Methoxyfluran - 0.16
Bibliografia Mark Veinert "Anestezjologia" Elsevier Urban & Partner Wydawnictwo Wrocław 2008, wyd. 1 s. 29
Kategoria:Anestezjologia