Bitwa pod Agbeluvhoe – starcie stoczone 15 sierpnia 1914 roku pomiędzy niemieckimi oddziałami Schutztruppe a brytyjskimi Zachodnioafrykańskimi Siłami Granicznymi.
Przebieg Cofający się w głąb lądu Niemcy chcieli przede wszystkim opóźnić marsz głównych sił brytyjskich i francuskich, które miały opanować radiostację Kamina w pobliżu Atakpamé. Aby zyskać czas i przygotować linię obrony, p.o. gubernatora Togolandu mjr Hans-Georg von Döring wysłał na południe dwa pociągi z łącznie 200 ludźmi. Mieli oni zatrzymać lub spowolnić brytyjski pościg. Dowództwo tej misji objął naczelny dowódca jednostek niemieckich w Togolandzie – kpt/ Georg Pfähler.
Brytyjczycy zdołali jednak wypatrzeć niemieckie pociągi i zorganizowali zasadzkę. Pierwszy z pociągów został przepuszczony bez walki przez kpt. H. B. Pottera przez dworzec w Agbeluvhoe na południe. 10 km dalej, pod Ekuni, został on następnie wykolejony przez oddział por. Collinsa. Pociąg kpt. Pfählera także dotarł do Ekuni: doszło do wymiany ognia i walki na bagnety. Duża część togijskich żołnierzy spanikowała i zdezerterowała natychmiast po rozpoczęciu walki. Reszta sił zdołała jednak wycofać się do Agbeluvhoe. Tam jednak wpadli na siły Pottera. Po zażartej bitwie, w której poległ Pfähler, pozostali przy życiu Niemcy i Togijczycy skapitulowali.
Skutki Misja Pfählera zakończyła się klęską, co dodatkowo bardzo mocno skomplikowało sytuację głównych sił mjr. von Döringa, gdyż stracił on w krótkim czasie aż 25% posiadanych sił oraz wartościowego dowódcę. Mimo to, Döring zyskał nieco czasu i zdołał się przygotować nad rzeką Chrą do największego i zwycięskiego dla Niemców starcia w czasie tej kampanii – bitwy and Chrą.
Bibliografia Morlang Tomas, Askaris und Fitafita in den Deutschen Kolonien, Berlin 2008; Sebald Peter, Togo 1884-1914: Eine Geschichte der Deutschen "Musterkolonie" Auf Der Grundlage Amtlicher Quellen, Berlin 1988; Strachan Hew, The First World War in Africa, Oxford 2004.
Linki zewnętrzne Zdjęcie dworca kolejowego w Agbeluvhoe, ok. 1914-1924, zbiory British Museum - dostęp: 25 sierpnia 2012.
Kategoria:Bitwy kampanii togijskiej podczas I wojny światowej Kategoria:Bitwy w historii Afryki Kategoria:Bitwy w historii Niemiec Kategoria:Bitwy w historii Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Kategoria:Bitwy w 1914 Bitwa pod Agbeluvhoe