Eugeniusz Robert Lityński (ur. 15 października 1892 w Niżniowie, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Bronisława i Ludwiki ze Stępkowskich, urodzony 15 października 1892 roku w Niżniowie, pow. tłumackim.

W latach 1913–1918 służył w armii austro-węgierskiej – 2 listopada 1916 roku w walkach na Wyżynie Doberdo dostał się do niewoli włoskiej, gdzie przebywał do 1918 roku. 5 listopada 1918 roku wstąpił, w stopniu podporucznika, do pułku im. Tadeusza Kościuszki – jednostki tworzonej na terenie Włoch z Polaków, którzy przebywali w niewoli. Odbył szkolenie dowódców baonów w Rembertowie. W styczniu 1919 przybył do Francji i w Armii gen. Hallera służył w 5 pułku strzelców polskich (przemianowanym na 47 pułk piechoty), jako dowódca kompanii. Był adiutantem tego pułku, a także adiutantem 21 Dywizji Piechoty oraz szefem Oddziału Operacyjno-Informacyjnego 11 DP. Uczestniczył w wojnie polsko-ukraińskiej oraz wojnie polsko-bolszewickiej. W 1921 roku został uhonorowany Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari. We wniosku o nadanie tego odznaczenia napisano, m.in.:Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku, został zweryfikowany do stopnia kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku. W 1923 roku służył jako oficer w 78 pułku piechoty, a w 1928 roku w 65 Starogardzkim pułku piechoty. W 1930 roku został przeniesiony do 49 pułku piechoty. 2 grudnia 1930 roku został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1931 roku i 3. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W marcu 1931 roku został wyznaczony na stanowisko dowódcy batalionu.

W czasie kampanii wrześniowej w 1939 roku brał udział w walkach z Niemcami w szeregach 11 Dywizji Piechoty. Był dowódcą I baonu 49 pułku piechoty. W czasie walk dowodzony przez Lityńskiego batalion odznaczył się w nocnych bojach pod Medyką 14 września, w bitwie pod Jaworowem (15–16 września) oraz wyeliminowaniem elitarnego pułku SS GermaniaPatrz – Huculskim szlakiem – Marsz śladami 11 Karpackiej Dywizji Piechoty Wojska Polskiego z września 1939 roku – przewodnik historyczny, Stowarzyszenie Historyczne „Cytadela”, Warszawa – Sanok 2010., 2 Pułk SS „Germania”.. Lityński zyskał miano „specjalisty od działań nocnych”. W czasie obrony Lwowa, 21 września 1939 roku, został ranny. Po zajęciu Lwowa przez wojska sowieckie przedzierał się w kierunku granicy polsko-rumuńskiej, lecz został pojmany przez NKWD w Kołomyi. Przebywał w obozie jenieckim w Starobielsku. Wiosną 1940 roku został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany potajemnie w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 roku mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD, pod poz. 1875.

5 października 2007 roku minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 124 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3635 – 1921 Krzyż Walecznych – dwukrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 25 maja 1939 „za zasługi w służbie wojskowej”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Srebrna Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej II stopnia

Upamiętnienie 13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęconego wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1.

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie

Przypisy

Bibliografia

Rocznik Oficerski 1923 – Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne, Warszawa 1923, s. 349, 410. Rocznik Oficerski 1924 – Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne, Warszawa 1924, s. 305, 354. Rocznik Oficerski 1928 – Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne, Warszawa 1928, s.79, 186. Rocznik Oficerski 1932 – Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne, Warszawa 1932, s.37, 577. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego: Charków, Warszawa 2003, , s. 304. Huculskim szlakiem – Marsz śladami 11 Karpackiej Dywizji Piechoty Wojska Polskiego z września 1939 roku – przewodnik historyczny, Stowarzyszenie Historyczne „Cytadela”, Warszawa – Sanok 2010. Opracowanie na podstawie wspomnień z działań 11 Karpackiej DP we wrześniu 1939 autorstwa płk Bronisława Prugara-Ketlinga „Aby dochować wierności” wykonali: Łukasz Płoszaj i Artur Szczepaniak.

Kategoria:Dowódcy 49 Huculskiego Pułku Strzelców Kategoria:Ludzie urodzeni w Niżniowie Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Obrońcy Lwowa (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrną Odznaką Honorową Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej II stopnia Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 6 Pułku Strzelców Podhalańskich Kategoria:Oficerowie 65 Starogardzkiego Pułku Piechoty Kategoria:Oficerowie 71 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie 78 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Zmarli w 1940