Gmach dawnego Banku Spółek Zarobkowych – zabytkowy budynek, znajdujący się w Śródmieściu Katowic, przy ul. Warszawskiej 7.
Lokalizacja Budynek zajmuje rozległą parcelę w narożniku dzisiejszych ulic Warszawskiej i Andrzeja Mielęckiego (pierwotnie narożnik Friedrichstraße i Sedanstraße).
Historia Początkowo na działce znajdował się wzniesiony w 1876 r. okazały, jednopiętrowy dom mieszkalny, zwany – od nazwiska właściciela – willą Sachsa. Elias Sachs był przemysłowcem, założycielem pierwszego w Katowicach domu bankowego i katowickim radnymPrzemysław Jedlecki: Jeden z najpiękniejszych budynków w centrum Katowic na sprzedaż. Bank chce 7,5 mln zł. „Gazeta.pl Katowice” 19 października 2017 .. Później willa należała do Ludwiga Katza – właściciela katowickiej wytwórni papy dachowejLipońska-Sajdak Jadwiga, Szota Zofia: Gruss aus Kattowitz. Pozdrowienia z Katowic. Katowice 2004, , s. 52..
W 1913 r. całą nieruchomość kupił Deutsche Volksbank (Niemiecki Bank Ludowy), adaptując budynek na filię banku. W okresie plebiscytowym urzędował w nim pułkownik Blanchard, powiatowy kontroler Międzysojuszniczej Komisji Rządzącej i Plebiscytowej w KatowicachKrzyk Józef: Śladami powstańców śląskich po Katowicach, „Wyborcza.pl Katowice” 19.05.2011 .. W międzyczasie w 1920 r. obiekt nabył Bank Związku Spółek Zarobkowych z Poznania. Kamienicę poddano zasadniczej przebudowie i rozbudowie wg projektu architekta Hansa Jaretzkiego z Bytomia. Katowicką filię poznańskiego banku otwarto uroczyście w dniu 30 września 1924 r.
W latach 1927–1937 w budynku znajdowały się również biura Komisji Mieszanej dla Górnego Śląska, zajmującej się rozpatrywaniem skarg mniejszości niemieckiej funkcjonującej na terenie dawnego obszaru plebiscytowego, który przypadł Polsce i Urząd Spraw Mniejszości. Przewodniczącym Komisji był szwajcarski polityk, były prezydent Szwajcarskiej Rady Związkowej Felix Calonder. Również od 1927 r. w bocznym skrzydle budynku (wejście od ul. Mielęckiego 1) znajdowała się pierwsza siedziba Polskiego Radia KatowiceKalinowski Janusz: Katowice i okolice. Przewodnik, Wydawnictwo „Sport i Turystyka”, Warszawa 1981, ISBN 83-217-2352-7, s. 47.. Po II wojnie światowej budynek zajął Narodowy Bank Polski – mieścił się tu I Oddział Miejski NBP w Katowicach. Później wprowadził się tu bank PKO BP – w budynku mieścił się II Oddział tego banku w Katowicach. W 2017 r. PKO wystawiło nieruchomość na sprzedaż (cena wywoławcza: 7,48 mln zł). W 2021 r. hiszpański inwestor Apricot Capital Group rozpoczął przebudowę gmachu na obiekt mieszczący w założeniu osiem różnorodnych przestrzeni gastronomiczno-rozrywkowych, które mają przyciągnąć mieszkańców i turystów.
Architektura Obiekt w obecnej formie pochodzi z lat 1922–1924. Powstał po przebudowie dawnej willi Sachsa z 1876 (willę wbudowano w nowy, znacznie większy obiekt, wyższy o jedną kondygnację). Od strony ul. Mielęckiego dobudowano nowe skrzydło z wysokim pawilonem narożnym. Front zaakcentowano monumentalnym pseudoryzalitem z czterema kolumnami, zwieńczonym trójkątnym frontonem. Styl przebudowy nawiązywał do neoklasycyzmu z wyraźnym zwrotem ku palladianizmowi. Zachował się szereg oryginalnych detali architektonicznych, m.in. kraty koszowe i dachowe balustrady z wazonami. Obiekt wpisano do rejestru zabytków 10 października 1989 (nr rej.: A/1386/89).
Zobacz też Architektura Katowic Historia Katowic
Przypisy
Kategoria:Zabytki nieruchome w Katowicach Katowice 7 Kategoria:Budynki niemieszkalne w Katowicach