Biblioteka Zapomnianych Poetów i Prozaików Polskich XVI–XVIII w.

Biblioteka Zapomnianych Poetów i Prozaików Polskich XVI–XVIII w. (BZPiP) – seria wydawnicza z lat 1885–1908 oraz 1933–1938. W pierwszym okresie redaktorem był Teodor Wierzbowski, w latach 30. XX w. (Seria II) reaktywował i objął pieczę nad nią Julian Krzyżanowski. Ogółem wydano w niej 31 zeszytów, z czego 6 w ramach Serii II. Wydawnictwu patronowała i wspierała je finansowo Kasa im. Józefa Mianowskiego.

Wydawnictwo w latach 1885–1908 Pomysł serii zrodził się u Wierzbowskiego na bazie jego prac edytorskich nad spuścizną Krzysztofa WarszewickiegoA. Brückner, Biblioteki pisarzów polskich, „Ateneum” R. XXV (1900), T. II, zeszyt 1 (kwiecień), s. 78.. Po wydaniu dwóch pierwszych zeszytów w połowie lat 80. XIX w. nastąpiła przerwa w publikacji kolejnych, trwająca aż do 1893 r.A. Brückner, Biblioteki pisarzów polskich, „Ateneum” R. XXV (1900), T. II, zeszyt 1 (kwiecień), s. 79. W latach 1895–1897, 1899–1902 i w roku 1904 ukazały się po dwa zeszytyA. Brückner, recenzja: Biblioteka zapomnianych poetów i prozaików polskich XVI–XVIII w. Zeszyt XI-XVIII. Z zapomogi Kasy Mianowskiego. Warszawa 1899–1902, „Kwartalnik Historyczny”, R. XVIII (1904), nr 2, s. 293: literówka w określeniu od 1897, powinno być do 1897., więcej, jak pisał inicjator serii, nie mógł wydać bez odpowiedniej koncesji na wydawnictwa periodyczneT. Wierzbowski, Przedmowa, [w:] Rozmowa Janasza Knutla z Clebówki magistrata z r. 1642, wyd. T. Wierzbowski, Warszawa 1901, s. 3.. Nie było to wydawnictwo o dokładnie nakreślonym planie doboru dzieł, wydawanie poszczególnych pozycji były elementem pobocznym studiów Wierzbowskiego i wydawane przez niego własnym sumptemT. Wierzbowski, Przedmowa, [w:] Rozmowa Janasza Knutla z Clebówki magistrata z r. 1642, wyd. T. Wierzbowski, Warszawa 1901, s. 2-3.. Począwszy od zeszytu trzeciego z 1893 r., wydawanie wspierała dodatkowo finansowo Kasa im. Józefa MianowskiegoA. Brückner, recenzja: Wierzbowski Teodor: Biblioteka zapomnianych poetów i prozaików polskich XVI–XVIII w. Zesz. 4-6: Zeszyt IV Stanisława Orzechowskiego książki o ruszeniu ziemie polskiej przeciw Turkowi. Warszawa 1895 str. 48 8°. Zeszyt V Anny Memoraty »dziewicy polskiej« łacińskie wiersze z lat 1640-1644. 1895, str. 36. Zeszyt VI Napomnienie polskie ku zgodzie do wszystkich krześcianów wobec a mianowicie ku Polakom uczynione. 1896, str. 35. Wydanie z zapomogi Kasy Mianowskiego, „Kwartalnik Historyczny”, R. XI (1897), nr 1, s. 125.. Każdy zeszyt zawierał poprzedzający utwór wstęp, w którym wydawca przekazywał informacje o wydawanym rękopisie, bądź pierwodrukuM. Fidelus, O wydawnictwach staropolskich tekstów literackich przed rokiem 1918, „Ruch Literacki” 1971, z. 1, s. 49..

W serii wydawane były głównie unikaty, które wydawca znajdował m.in. w księgozbiorach hrabiego Zygmunta Stanisława Czarneckiego oraz zbiorach należących niegdyś do Tadeusza Czackiego. Za najcenniejsze wydania uchodzą pisma Melchiora Pudłowskiego, moralitet Komedya Justyna i Konstancyi Marcina Bielskiego (1557 r.), Wieśniak Andrzeja Zbylitowskiego oraz Napomnienie polskie ku zgodzie do wszystkich krześcianów wobec a mianowicie ku Polakom uczynione i Zwrócenie Matyasza z Podola. Dyalog z pierwszej ćwierci XVII wieku, a także Rozmowa Janasza Knutla z Clebówki magistrata z r. 1642 Jana ŁopeskiegoA. Brückner, recenzja: Biblioteka zapomnianych poetów i prozaików polskich XVI–XVIII w. Zeszyt VII Komedya Justyna i Konstancyi, Marcina Bielskiego (1557 r.) wydał Teodor Wierzbowski. Z zapomogi Kasy imienia Dr. J. Mianowskiego. Warszawa, 1896. 80 str. 8°, „Kwartalnik Historyczny”, R. XII (1898), nr 1, s. 123; A. Brückner, recenzja: Biblioteka zapomnianych poetów i prozaików polskich XVI–XVIII w. Zeszyt X. Melchior Pudłowski i jego pisma. Przyczynek do historyi literatury polskiej XVI wieku. Przez Teodora Wierzbowskiego. Warszawa, 1898. 94 str. 8°, „Kwartalnik Historyczny”, R. XIII (1899), nr 4, s. 793-795; A. Brückner, Biblioteki pisarzów polskich, „Ateneum” R. XXV (1900), T. II, zeszyt 1 (kwiecień), s. 79; A. Brückner, recenzja: Biblioteka zapomnianych poetów i prozaików polskich XVI–XVIII. w. Zeszyt XI-XV. Wydał Teodor Wierzbowski. Warszawa 1900 i 1901; Smutnoje wriemia w sowriemiennoj jemu polskoj litieraturie. I. 1605-1607. Wyd. T. Wierzbowski. Warszawa 1900. str. XV i 163; Biblioteka pisarzów polskich. Nr. 37. Stanisław ze Szczodrkowic, Rozmowa pielgrzyma z gospodarzem o niektórych ceremoniach kościelnych (1549). Wydał dr. Zygmunt Celichowski. Kraków 1900. str. 78. – Nr. 38. Bartosza Paprockiego Dwie broszury polityczne z lat 1587 i 1588. Wydał Jan Czubek. Kraków 1900. str. X. i 125. – Nr. 39. Jodoci Ludovici Decii De Sigismundi Regis temporibus liber 1521. Wydał dr. Wiktor Czermak. Kraków 1901. str. XII i 145. – Nr. 40. Martini Cromeri Polonia sive de situ, populis, moribus, magistratibus et Republica regni Polonici libri duo 1578. Wydał dr. Wiktor Czermak. Kraków 1901. str. XVI i 160; Słownik łacińsko-polski Bartłomieja z Bydgoszczy podług rękopisu z r. 1532 opracował i wydał dr. Bolesław Erzepki, Poznań 1900 str. XIII i 304; Rostafiński Józef. Średniowieczna historya naturalna. Kraków 1900 I. str. 21+604, II. 352+4. – Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin, poprzedzony historyczną rozprawą o źródłach. Kraków 1900 str. IV i 834+2 nl., „Pamiętnik Literacki”, R. I (1902), nr 1, s. 160. czy Komedya Rybałtowska z r. 1615A. Brückner, recenzja: Biblioteka zapomnianych poetów i prozaików polskich XVI–XVIII w. Zeszyt XI-XVIII. Z zapomogi Kasy Mianowskiego. Warszawa 1899–1902, „Kwartalnik Historyczny”, R. XVIII (1904), nr 2, s. 295. i zbiór zatytułowany Pieśni, tańce, padwany XVII wiekuA. Brückner, recenzja: Biblioteka zapomnianych poetów i prozaików polskich XVI–XVIII w. Zeszyt XIX, Warszawa 1903 str. 97. Zeszyt XX. 1904, str. IV i 30. Wydał Teodor Wierzbowski, „Kwartalnik Historyczny”, R. XVIII (1904), nr 3-4, s. 538.. Zauważalna część tekstów to utwory humorystyczneA. Brückner, recenzja: Biblioteka zapomnianych poetów i prozaików polskich XVI–XVIII w. Zeszyt XVII. Kiermasz Wieśniacki, utwór z pierwszej połowy XVII w. wydał Teodor Wierzbowski z zapomogi kasy J. Mianowskiego, 8-a, str. 37. Warszawa 1902. Cena kop. 15. Zeszyt XVIII. Komedya Rybałtowska z r. 1615 i Sołtys z Klechą z r. 1616 ponownie wydał T. W., str,. II i 51. Skład główny w księg. E. Wende i S-ki. Cena kop. 20, „Książka”, R. III (1903), nr 5, s. 156.. Pierwotnie w serii miały wyjść również: Pieśni kościelne polskie XVI wieku, Rozmowa Lecha z Piastem, napominająca swych obywatelów, jakiego pana mają sobie i Królestwu temu obrać, 1572 oraz Tragedya awanturyczna z dwunastu osób pryncypialniejszych wszczęta, 1769Wieśniak Andrzeja Zbylitowskiego, wyd. T. Wierzbowski, Warszawa 1893, tylna okładka., a zeszyt zawierający poezje Anny Memoraty miał wyjść jako trzeci z koleiMowy Krzysztofa Warszewickiego wygłoszone w Mantui, Wenecyi i Wiedniu w roku 1602, wyd. T. Wierzbowski, Warszawa 1885, tylna okładka..