Dobre – w roku 1409 wieś lub źreb, 1442 Dobre Małe (Minor) i Duże (Maior) – wieś nad rzeką Chodelką, która koło Dobre wpada do Wisły, 6 km na SW od Kazimierza Dolnego - około 75 km na NE od klasztoru, 13 km na N od Braciejowic.
Powiat lubelski, parafia Wilków.
Metryka wsi a właściwie obszaru na którym wieś powstała sięga wieku VI.
Kalendarium własności Własność szlachecka – początkowo wieś z kmieciami, następnie w wieku XV zaścianek szlachecki.
Księgi ziemskie lubelskie a także Teki archiwalne VII pozycja bibliografii nr.1 pokazują nazwiska osób będących dziedzicami (ich następcami) wsi według podanej poniżej chronologii. 1409 – dziedzicem jest Bawor. 1413 – Dzichna wdowa po Baworze. 1409 – Wojciech z Dobrego. 1418 – Dzichna żona Wojciecha. 1441 – Dzichna z Dobrego. 1445 – Dzichna wdowa po Goworku z Dobre. 1417–41 – Bawor syn Dzichny. 1417–28 – Piotr syn Dzichny. 1425 – Stanisław Dębowy z Dobrego. 1426 – Marko. 1443 – Jan i Jakub z Wrzelowa zastawiają Piotrowi z Dominowa część swej posiadłości w Dobre z wyjątkiem ról i łąk dworskich za 45 grz.. Połowa wsi należy do Mikołaja Syńca z Wilkowa. 1449–70 – Jakub Snopek z Dobrego. 1456–69 – Katarzyna żona Jakuba Snopka. 1451 – Bartosz Syniec zastawia 4 kmieci, tj. Michała, Jana Byczkowskiego, Jana Ryczera i Świętka Krzobielkę, za 10 grzywien Grotowi tenutariuszowi kazimierskiemu. 1452 – Bartosz Syniec zastawia Grotowi tenutariuszowi 4 kmieci w Dobre za 20 grzywien. 1463 – Greta z Dobrego żona Jana Morawca 1466–70 – Jan Syniec, Syńcowicz, syn Bartosza. 1466 – tenże zapisuje na Dobre żonie Małgorzacie 50 grzywien posagu i tyleż wiana. 1470 – tenże Jan Syńcowicz zastawia Jurkowi Nogawce 3 półłanki Truchoniowski, Wiązowski oraz kmiecia Andrzycha z 2 ogrodami i pastewnikiem za 4 grzywny. 1468 – znano dwóch Janów z Dobrego. 1470 – Stanisław Syniec. 1531-3 – we wsi jest szlachta bez kmieci, pobór z części Mikołaja Babki 1 łana części Mikołaja i Stanisława połowa łana. Wydarzenia 1467 Jan syn Bartosza Syńca sprzedaje sołectwo w Dobrem szlachcicowi Mikołajowi Babce ze Słotwin za 20 grzywien z 2 łanami w Zimnym Dole, półłankiem pod wsią, łąką Brodową na Białych Bagnach, drugą w Bielinach i trzecią „inter Lavi”, 1/3 dochodów z karczmy oraz pamiętnym i przysiężnym według prawa magdeburskiego. Sołtys odpowiadać będzie przed sądem kasztelana lubelskiego.
Powinności dziesięcinne Dziesięcina należy do klasztoru świętokrzyskiego, następnie do biskupa krakowskiego i plebana Wilkowa.
1442 sąd polubowny postanawia, że dziesięcina ze wsi Dobre, jako założonej na surowym korzeniu, winien pobierać biskup krakowski, a nie opat świętokrzyski. 1470-80 W swojej kronice Długosz opisuje, że z łanów kmiecych wsi Dobre Małe i Duże dziesięcina snopowa i konopna dowożono opactwu świętokrzyskiemu do 1442 r., gdy wyrokiem sądu polubownego przyznano je w całości biskupowi krakowskiemu (Długosz L.B. II 555; III 250-1); 1529 z pewnych ról we wsiach Dobre, Stok i Zaszczytów dziesięcinę snopową o wartości 6,5 grzywien pobiera biskup krakowski, z folwarku dziesięcina snopowa wartości 3 fertonów należy do plebana Wilkowa.
Badania archeologiczne W latach 1973–81 we wsi odkryto podczas badań archeologicznych cmentarzysko i osadę wielokulturową, w tym wczesnośredniowieczną z VII -X wieku(IA. Badania 1980, Warszawa 1981,104)M. Sielewicz, IA. Badania 1973, W. 1974,294. Potwierdzeniem są materiały z VI-XIII wieku stwierdzone w trakcie badań Archeologiczna Zdjęcie Polski.
Uwagi
Klasztor w tych okolicach posiada wówczas dobra w Braciejowicach, Głodnie, Goszczy od roku 1270 czyli jest na tym terenie około półtora wieku. Dowodem, zdaniem badaczy, który przemawia za prawem konwentu do dziesięcin w Dobre są badania archeologiczne oraz pojawiające się od 1409 r. wzmianki o dziedzicach wsi, istniała ona zapewne długo przed 1442 r. Według badań, klasztor świętokrzyski dysponował dziesięcinami z łanów kmiecych w starej wsi, zniszczonej być może jeszcze w XIV w., stąd jego roszczenia do dziesięcin z łanów kmiecych we wsi nowo lokowanej przed 1442 r. na gruntach dawnej osady. Niejasna jest sprawa istnienia dwu wsi to jest Dobre Małe i Dobre Duże, o których wspomina Długosz. Według dzisiejszych badań zdaje się, że po niepomyślnym wyroku z 1442 r. klasztor próbował odzyskać dziesięciny z tej, a także kilku innych okolicznych wsi, zagrożonych roszczeniami biskupa i plebana Wilkowa. Bulla soboru bazylejskiego z 1442 r. stanowiła dobre oparcie staraniom opata Macieja, bowiem na jej mocy do obrony praw dóbr i dochodów opactwa wyznaczeni zostali na okres 10 lat specjalni komisarze, w tym archidiakon lubelski. Na podjęcie takich prób w wypadku dziesięcin z Dobre wskazuje zapiska dorsalna z XVIII w. „Decima in Podgorze, Rogow, Męcimierz i Dobre” na odwrocie oryginału wyroku Klemensa archidiakona lubelskiego z 1443 r. w sprawie dziesięcin ze wsi Podgórz.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Dobre (województwo lubelskie) Kategoria:Kalendaria włości dziesięcinnych klasztoru łysogórskiego