zegar ()
, ,
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy (1.1) przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu; (1.2) wskaźnik w postaci okrągłej tarczy z wypisanymi na obwodzie wielkościami i przynajmniej jedną wskazówką, wskazującą te wielkości
(1.1-2)
(1.1) Ten zegar zbudowano w XVII w., a ciągle chodzi! (1.2) Kadet z przerażeniem patrzył na dziesiątki zegarów w kokpicie.
(1.1) zegar astronomiczny • zegar atomowy • zegar elektryczny • zegar kwarcowy • zegar piaskowy • zegar słoneczny • zegar wodny • zegar elektroniczny / mechaniczny • zegar dworcowy / kościelny / ratuszowy / wieżowy / zamkowy • zegar zagłady • zegar z kukułką / z kurantem / z wahadłem • zegar stojący / wiszący • zegar ścienny / stołowy / szafkowy • zegar bije / chodzi / cyka / dzwoni / tyka • zegar późni się / spieszy się / pokazuje właściwy czas • tarcza / wskazówki zegara • nakręcać / nastawiać zegar • na zegarze jest / wybiła (godzina) pierwsza • muzeum zegarów • zegarmistrz
(1.1) czasomierz, godzinnik; ;
(1.1) przyrząd pomiarowy
(1.1) budzik, chronometr, gnomon, klepsydra, solarium, zegarek
(1.1) cyferblat, kurant, wahadło, werk, wskazówka
zegarynka , Zegar zegarek , zegareczek zegarowy, zegarkowy
cofnąć zegar • uderzenie zegara
(1.1) → waga; zegar wodny lub piaskowy (> → zegar ścienny / wieżowy < seigen < facititivum od seihen → sączyć, przesączaćJan Rozwadowski, Z dziejów polskich wyrazów i zwrotów, „Język Polski” nr 4/1913, s. 106.) (1.2) od (1.1)
(1.1) (1.1) Niemieckie Seiger, od którego pochodzi pol. zegar, pierwotnie oznaczało zegar wodny lub piaskowy (→ przyrząd do sączenia), a potem – każdy zegar. (1.1) Niektórzy próbowali wywodzić etymologię od wyrazu Zeiger → wskazówka; teoria ta jest jednak błędnaJan Rozwadowski, Z dziejów polskich wyrazów i zwrotów, „Język Polski” nr 4/1913, s. 107..
albański: (1.1) sahát angielski: (1.1) clock arabski: (1.1) ساعة (sāʿa) baskijski: (1.1) erloju, ordulari białoruski: (1.1) гадзіннік bułgarski: (1.1) часовник chorwacki: (1.1) sat czeski: (1.1) hodiny ; (1.2) ukazatel duński: (1.1) ur esperanto: (1.1) horloĝo fiński: (1.1) kello francuski: (1.1) horloge , pendule ; (1.2) compteur galicyjski: (1.1) reloxo ; (1.2) reloxo gudźarati: (1.1) ઘડિયાળ (ghaḍiyāḷa) hebrajski: (1.1) שעון (szaon) hiszpański: (1.1) reloj ; (1.2) contador islandzki: (1.1) klukka japoński: (1.1) 時計 (とけい, tokei) jawajski: (1.1) jam jidysz: (1.1) זייגער (zejger) kaszubski: (1.1) zédżer kataloński: (1.1) rellotge luksemburski: (1.1) Auer niderlandzki: (1.1) klok niemiecki: (1.1) Uhr , Seiger nowogrecki: (1.1) ρολόι ; (1.2) ρολόι nowopruski: (1.1) zēgeris portugalski: (1.1) relógio rosyjski: (1.1) часы ; (1.2) часы słowacki: (1.1) hodiny szwedzki: (1.1) klocka , ur turecki: (1.1) saat tuvalu: (1.1) itulā tybetański: (1.1) ཆུ་ཚོད ukraiński: (1.1) годинник węgierski: (1.1) óra wilamowski: (1.1) zaegier , zǡgjer , zagier , zȧgjer włoski: (1.1) orologio