Ustawaz dnia 6 lipca 2001 r.o gromadzeniu, przetwarzaniu i przekazywaniu informacji kryminalnych Spis treści Treść ustawy Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Szef Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych Rozdział 3 - Informacje kryminalne, ich rejestracja i ochrona Rozdział 4 - Gromadzenie, przetwarzanie, przekazywanie i analiza informacji kryminalnych Rozdział 5 - Współpraca międzynarodowa Rozdział 6 - Przepisy karne Rozdział 7 - Zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe Treść ustawy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa zasady postępowania przy gromadzeniu, przetwarzaniu i przekazywaniu informacji kryminalnych w celu wykrywania i ścigania sprawców przestępstw oraz zapobiegania i zwalczania przestępczości, a także podmioty właściwe w tych sprawach. Art. 2. 1. Gromadzenie, przetwarzanie i przekazywanie informacji kryminalnych może odbywać się jedynie w celu zapobiegania i zwalczania przestępczości. 2. Gromadzenie, przetwarzanie i przekazywanie informacji kryminalnych na zasadach określonych w niniejszej ustawie odbywa się bez wiedzy osób, których one dotyczą. Art. 3. Ustawę stosuje się do organów administracji rządowej, państwowych jednostek organizacyjnych oraz organów samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 19 i 20, w zakresie, w jakim realizują zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów. Art. 4. W rozumieniu ustawy: 1) informacje kryminalne - to określone w art. 13 ust. 1 dane dotyczące spraw będących przedmiotem czynności operacyjno-rozpoznawczych, wszczętego lub zakończonego postępowania karnego, w tym postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe, oraz dotyczące innych postępowań lub czynności prowadzonych na podstawie ustaw przez podmioty określone w art. 19 i 20, istotnych z punktu widzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych lub postępowania karnego, 2) podmioty zagraniczne - to zagraniczne i międzynarodowe organy, instytucje i jednostki organizacyjne, właściwe w zakresie wykrywania i ścigania sprawców przestępstw oraz zapobiegania i zwalczania przestępczości oraz wymiany informacji kryminalnych, 3) gromadzenie informacji kryminalnych - to wprowadzanie do bazy danych informacji kryminalnych otrzymanych od podmiotów zobowiązanych, o których mowa w art. 20, oraz podmiotów zagranicznych, przekazanych w odpowiedzi na zapytanie lub z własnej inicjatywy, 4) przetwarzanie informacji kryminalnych - to czynności związane z utrwalaniem, przechowywaniem, wyszukiwaniem, analizowaniem i usuwaniem informacji kryminalnych, 5) usuwanie informacji kryminalnych - to trwałe zniszczenie informacji kryminalnych w bazach danych, 6) analiza informacji kryminalnych - to zestawianie cech, części lub składników informacji kryminalnych, a także wniosków z nich wynikających, 7) bazy danych - to prowadzone w Krajowym Centrum Informacji Kryminalnych uporządkowane i utrwalone zbiory przekazanych i zarejestrowanych informacji kryminalnych oraz zarejestrowanych zapytań i udzielonych odpowiedzi. Rozdział 2 Szef Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych Art. 5. 1. Centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach gromadzenia, przetwarzania i przekazywania informacji kryminalnych jest Szef Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych, zwany dalej „Szefem Centrum”. 2. Szefa Centrum powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych. 3. Szefa Centrum nadzoruje minister właściwy do spraw wewnętrznych. 4. Zastępcę Szefa Centrum powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw wewnętrznych na wniosek Szefa Centrum. Art. 6. Do zadań Szefa Centrum w szczególności należy: 1) gromadzenie, przetwarzanie i przekazywanie informacji kryminalnych oraz zapewnienie ich legalności, prawdziwości i rzetelności, 2) organizacja i kierowanie pracą Centrum, 3) prowadzenie baz danych, 4) opracowywanie analiz informacji kryminalnych, 5) zapewnienie bezpieczeństwa gromadzonym i przetwarzanym w Krajowym Centrum Informacji Kryminalnych informacjom kryminalnym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. Nr 133, poz. 883, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 50, poz. 580 i Nr 116, poz. 1216 oraz z 2001 r. Nr 42, poz. 474, Nr 49, poz. 509 i Nr 100, poz. 1087) oraz ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 11, poz. 95, z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr 39, poz. 462 oraz z 2001 r. Nr 22, poz. 247, Nr 27, poz. 298 i Nr 56, poz. 580), 6) współpraca międzynarodowa przy wykonywaniu ratyfikowanych umów międzynarodowych w zakresie przekazywania informacji kryminalnych. Art. 7. 1. Szef Centrum wykonuje swoje zadania przy pomocy Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych, zwanego dalej „Centrum”. 2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze rozporządzenia, nadaje Centrum statut, w którym określa jego wewnętrzną organizację, uwzględniając konieczność zapewnienia ochrony informacji kryminalnych i sprawność działania Centrum. Art. 8. Na stanowisko Szefa Centrum może być powołana osoba, która spełnia następujące warunki: 1) posiada obywatelstwo polskie, 2) korzysta z pełni praw publicznych, 3) jest nieskazitelnego charakteru, 4) nie była skazana za przestępstwo, 5) posiada wyższe wykształcenie. Art. 9. 1. Zwolnienie stanowiska Szefa Centrum następuje w przypadku: 1) rezygnacji ze stanowiska, 2) odwołania ze stanowiska, 3) zrzeczenia się obywatelstwa polskiego, 4) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo, 5) śmierci. 2. W przypadku zwolnienia stanowiska Szefa Centrum minister właściwy do spraw wewnętrznych powierza pełnienie jego obowiązków, do czasu powołania nowego Szefa Centrum, jednak na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, jego zastępcy lub innej osobie zatrudnionej w Centrum. Art. 10. 1. W przypadku choroby lub zdarzenia losowego powodujących czasową niemożność sprawowania funkcji przez Szefa Centrum, minister właściwy do spraw wewnętrznych powierza pełnienie obowiązków Szefa Centrum jego zastępcy lub innej osobie zatrudnionej w Centrum. 2. Jeżeli niemożność sprawowania funkcji przez Szefa Centrum z przyczyn, o których mowa w ust. 1, trwa przez okres dłuższy niż 3 miesiące, minister właściwy do spraw wewnętrznych występuje do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o odwołanie Szefa Centrum. 3. Osoba, której powierzono pełnienie obowiązków Szefa Centrum, wykonuje je do czasu ustania przyczyny powierzenia tych obowiązków lub powołania nowego Szefa Centrum. Art. 11. 1. Szef Centrum składa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych coroczne sprawozdanie ze swojej działalności za ubiegły rok kalendarzowy wraz z wnioskami wynikającymi z realizacji niniejszej ustawy, w terminie do dnia 31 marca. 2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, po uzyskaniu opinii Ministra Sprawiedliwości, Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz ministra właściwego do spraw instytucji finansowych, przedkłada Prezesowi Rady Ministrów coroczne sprawozdanie z działalności Szefa Centrum wraz z uzyskanymi opiniami oraz własną oceną sprawozdania, w terminie do dnia 31 maja. 3. Prezes Rady Ministrów przyjmuje bądź odrzuca sprawozdanie z działalności Szefa Centrum. 4. W przypadku negatywnej oceny sprawozdania, minister właściwy do spraw wewnętrznych występuje z wnioskiem do Prezesa Rady Ministrów o zawieszenie w czynnościach Szefa Centrum i powierzenie pełnienia jego obowiązków jego zastępcy lub innej osobie zatrudnionej w Centrum. Prezes Rady Ministrów może zawiesić Szefa Centrum i powierzyć pełnienie jego obowiązków osobie wskazanej we wniosku do czasu przyjęcia bądź odrzucenia sprawozdania. Art. 12. Do pracy w Centrum mogą być, na zasadach określonych w odrębnych przepisach, oddelegowywani żołnierze oraz funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej, Inspekcji Celnej lub Służby Więziennej, jak również pracownicy i funkcjonariusze podmiotów uprawnionych. Rozdział 3 Informacje kryminalne, ich rejestracja i ochrona Art. 13. 1. Zakres gromadzonych informacji kryminalnych obejmuje następujące dane: 1) datę i miejsce popełnienia przestępstwa, 2) rodzaj popełnionego przestępstwa i kwalifikację prawną czynu, 3) sygnaturę akt, pod którą zostały zarejestrowane czynności lub postępowanie, 4) nazwę organu lub jednostki organizacyjnej prowadzącej czynności lub postępowanie oraz informację o sposobie nawiązania kontaktu z tym organem lub jednostką organizacyjną, 5) informacje o: a) osobach, przeciwko którym prowadzone jest postępowanie karne, w tym postępowanie w sprawach o przestępstwa skarbowe, lub w stosunku do których prowadzone są czynności operacyjno-rozpoznawcze, b) przedmiotach wykorzystanych do popełnienia przestępstwa lub utraconych w związku z przestępstwem, c) przedsiębiorcach, spółkach cywilnych, fundacjach, stowarzyszeniach, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że zostały wykorzystane w celu popełnienia przestępstwa, zgromadzone w rejestrach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów, d) numerach rachunków bankowych lub rachunków papierów wartościowych, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że zostały wykorzystane w celu popełnienia przestępstwa lub że gromadzone są na nich środki pochodzące z przestępstwa, e) innych postępowaniach lub czynnościach prowadzonych na podstawie ustaw przez podmioty, o których mowa w art. 19 i 20, istotnych z punktu widzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych lub postępowania karnego, w tym postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe. 2. Informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 5 lit. a), obejmują: 1) dane personalne: a) nazwisko, b) imiona, c) imiona i nazwiska poprzednie, d) datę i miejsce urodzenia, e) płeć, f) pseudonim, g) adres miejsca zameldowania, h) adres miejsca pobytu, i) cechy dokumentów tożsamości: rodzaj dokumentu, datę wystawienia dokumentu, organ wystawiający dokument, numer, serię dokumentu, j) numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), k) numer identyfikacji podatkowej NIP, l) numer identyfikacyjny REGON, 2) inne dane przekazane przez podmioty, o których mowa w art. 19 i 20, pozwalające na określenie tożsamości osoby, a w szczególności rysopis i przynależność do grupy przestępczej. Art. 14. 1. Informacje kryminalne, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1-4 oraz pkt 5 lit. a) i e), są przechowywane w bazach danych przez okres 15 lat. 2. Informacje kryminalne, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 5 lit. b), c) i d), są przechowywane w bazach danych przez okres 5 lat. 3. W szczególnie uzasadnionych przypadkach Szef Centrum może przedłużyć okres, o którym mowa w ust. 2, do lat 15. 4. Terminy, o których mowa w ust. 1-3, liczy się od dnia zarejestrowania informacji kryminalnych w bazach danych, z zastrzeżeniem ust. 5. 5. Jeżeli po dniu zarejestrowania nastąpiło przekazanie informacji kryminalnych przez Szefa Centrum, bieg terminów, o których mowa w ust. 1-3, liczy się od dnia ich przekazania. Art. 15. Informacje kryminalne przekazane Szefowi Centrum przez podmiot zobowiązany podlegają zarejestrowaniu w bazach danych na karcie rejestracyjnej, o której mowa w art. 22 ust. 1. Art. 16. 1. Informacje kryminalne gromadzone, przetwarzane i przekazywane podlegają ochronie określonej w ustawie z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych. 2. Szef Centrum udostępnia informacje kryminalne zgromadzone w bazach danych jedynie podmiotom uprawnionym oraz podmiotom zagranicznym na zasadach określonych w niniejszej ustawie. Art. 17. 1. Szef Centrum jest uprawniony do otrzymywania wszelkich informacji kryminalnych od podmiotów zobowiązanych, które weszły w ich posiadanie zgodnie z prawem, w zakresie, o którym mowa w art. 13, nawet jeśli są one objęte ochroną na podstawie odrębnych przepisów o tajemnicach i informacjach prawnie chronionych. 2. Podmioty zobowiązane mają obowiązek przekazywania Szefowi Centrum informacji kryminalnych, o których mowa w ust. 1. 3. Przy przekazywaniu informacji kryminalnych podmiotom uprawnionym stosuje się przepisy odrębnych ustaw o tajemnicach i informacjach prawnie chronionych, a w szczególności o ochronie tajemnicy bankowej i skarbowej w zakresie uprawnień do ich otrzymywania. W przypadku gdy podmiot uprawniony nie posiada prawa do otrzymywania informacji kryminalnych chronionych na podstawie odrębnych przepisów, przekazuje się mu skrócone informacje kryminalne zawierające wyłącznie dane, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 2-4. Art. 18. 1. Gromadzenie i przetwarzanie informacji kryminalnych podlega kontroli Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. 2. W zakresie gromadzenia, przetwarzania i udostępniania informacji kryminalnych stosuje się przepisy art. 12, art. 14-19, art. 26 ust. 1, art. 27 ust. 2 pkt 2, art. 32 ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 6, art. 33 ust. 1 pkt 1-3, art. 34-39 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Rozdział 4 Gromadzenie, przetwarzanie, przekazywanie i analiza informacji kryminalnych Art. 19. Podmiotami uprawnionymi, w zakresie swoich zadań ustawowych, do otrzymywania informacji kryminalnych z Centrum, zwanymi w niniejszej ustawie „podmiotami uprawnionymi”, są: 1) organy prokuratury, 2) organy Policji, 3) organy Straży Granicznej, 4) organy Inspekcji Celnej, 5) organy celne, 6) urzędy skarbowe, 7) organy kontroli skarbowej, 8) Biuro Ochrony Rządu, 9) Żandarmeria Wojskowa, 10) organy informacji finansowej, 11) Generalny Inspektor Informacji Finansowej. Art. 20. Podmiotami zobowiązanymi do przekazywania informacji kryminalnych do Centrum są podmioty uprawnione oraz: 1) organy administracji rządowej lub organy samorządu terytorialnego właściwe w sprawach ewidencji ludności, Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, ewidencji wojskowej osób podlegających obowiązkowi służby wojskowej, centralnej ewidencji pojazdów, centralnej ewidencji kierowców, rejestracji pojazdów, nadzoru geodezyjnego i kartograficznego, administracji geodezyjnej i kartograficznej, ewidencji gruntów i budynków lub rejestracji stanu cywilnego, 2) sądy prowadzące Krajowy Rejestr Sądowy i księgi wieczyste, 3) organy Inspekcji Ochrony Środowiska, 4) organy Państwowej Straży Pożarnej, 5) organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, 6) Komisja Nadzoru Bankowego, 7) Państwowy Urząd Nadzoru Ubezpieczeń, 8) Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi, 9) Komisja Papierów Wartościowych i Giełd, 10) Państwowa Straż Rybacka, 11) nadleśniczowie i dyrektorzy regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych, 12) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 13) Prezes Głównego Urzędu Statystycznego i dyrektorzy urzędów statystycznych w zakresie prowadzonych przez nich krajowych rejestrów urzędowych, 14) dyrektor Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego, 15) dyrektorzy jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, 16) Główny Inspektor Inspekcji Handlowej, 17) dyrektorzy parków narodowych, 18) Państwowa Straż Łowiecka - zwane w niniejszej ustawie „podmiotami zobowiązanymi”. Art. 21. 1. Podmioty uprawnione przekazują informacje kryminalne Szefowi Centrum niezwłocznie po ich uzyskaniu, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 1. Informacje kryminalne, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 5 lit. e), podmioty uprawnione przekazują na zapytanie. 2. Podmioty zobowiązane, niebędące uprawnionymi, przekazują informacje kryminalne Szefowi Centrum wyłącznie udzielając odpowiedzi na jego zapytanie, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 1. Art. 22. 1. Podmioty uprawnione przekazują z urzędu informacje kryminalne Szefowi Centrum na wypełnionych kartach rejestracyjnych. 2. Podmioty zobowiązane, w odpowiedzi na zapytanie Szefa Centrum, o którym mowa w art. 28 ust. 2, przekazują informacje kryminalne na wypełnionych kartach odpowiedzi. 3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wzory kart rejestracyjnych oraz kart odpowiedzi, uwzględniając zakres gromadzonych informacji kryminalnych, określonych w art. 13. Art. 23. Przekazywanie informacji kryminalnych oraz zapytań w trybie niniejszej ustawy może następować również w drodze przekazu teleinformatycznego uwzględniającego wzory kart, o których mowa w art. 22 ust. 3. Art. 24. 1. Podmioty zobowiązane nie przekazują informacji kryminalnych Szefowi Centrum lub ograniczają zakres przekazywanych informacji kryminalnych, jeżeli ich przekazanie mogłoby spowodować ujawnienie niejawnego osobowego źródła informacji. 2. Podmioty zobowiązane przekazują Szefowi Centrum informacje kryminalne niezwłocznie po ustaniu przyczyny nieprzekazania lub ograniczenia zakresu przekazanych informacji kryminalnych. Art. 25. 1. Podmiot zobowiązany, który stwierdził nieprawdziwość przekazanej przez siebie Szefowi Centrum informacji kryminalnej, zawiadamia o tym Szefa Centrum. 2. W przypadku określonym w ust. 1 Szef Centrum niezwłocznie zawiadamia o nieprawdziwości informacji kryminalnej podmioty zobowiązane, które tę informację od niego otrzymały lub mu przekazały. Art. 26. Przetwarzanie informacji kryminalnych dokonuje się przy wykorzystaniu urządzeń i systemów informatycznych i teleinformatycznych, kartotek, skorowidzów, ksiąg, wykazów i zbiorów ewidencyjnych. Art. 27. 1. Informacje kryminalne podlegają usunięciu z baz danych, jeżeli: 1) ich gromadzenie jest zabronione, 2) zarejestrowane informacje kryminalne okazały się nieprawdziwe, 3) upłynie okres, o którym mowa w art. 14 ust. 1-3. 2. Zarządzając usunięcie informacji kryminalnej z bazy danych, Szef Centrum wskazuje informację kryminalną, miejsce, datę i tryb jej usunięcia oraz skład osobowy komisji. Art. 28. 1. Szef Centrum przekazuje informacje kryminalne niezwłocznie po otrzymaniu od podmiotu uprawnionego zapytania wraz z uzasadnieniem. Szef Centrum może przekazać informacje kryminalne podmiotowi zobowiązanemu, niebędącemu podmiotem uprawnionym, na jego zapytanie zadane w związku z prowadzonym przez niego, na podstawie odrębnych przepisów, postępowaniem karnym. 2. Jeżeli zgromadzone w bazach danych informacje kryminalne są niewystarczające do udzielenia odpowiedzi na zapytanie, Szef Centrum występuje z zapytaniem do podmiotów zobowiązanych w zakresie koniecznym do udzielenia odpowiedzi. Podmiot zobowiązany, do którego Szef Centrum wystąpił z zapytaniem, jest obowiązany do niezwłocznego udzielenia odpowiedzi. 3. Szef Centrum przekazuje informacje kryminalne, udzielając odpowiedzi na zapytanie, na wypełnionej karcie odpowiedzi, o której mowa w art. 22 ust. 2. 4. Skierowanie zapytania przez podmiot zobowiązany do Szefa Centrum oraz skierowanie zapytania przez Szefa Centrum do podmiotu zobowiązanego jest dokonywane na wypełnionej karcie zapytania. 5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór karty zapytania, uwzględniając zakres gromadzonych informacji kryminalnych, określony w art. 13. Art. 29. O przekazaniu informacji kryminalnej uzyskanej od podmiotu uprawnionego Szef Centrum niezwłocznie informuje ten podmiot. Art. 30. Szef Centrum nie przekazuje informacji kryminalnych, jeżeli ich przekazanie mogłoby spowodować ujawnienie niejawnego osobowego źródła informacji. Art. 31. Podmiot zobowiązany prowadzący czynności operacyjno-rozpoznawcze, który przekazał informację kryminalną, może zastrzec, jeżeli groziłoby to niepowodzeniem tych czynności, aby nie została ona przekazana bez jego zgody. Art. 32. W sytuacji, o której mowa w art. 30, oraz w przypadku braku zgody, o której mowa w art. 31, Szef Centrum informuje podmiot występujący z zapytaniem, iż nie posiada informacji kryminalnych pozwalających na udzielenie odpowiedzi. Art. 33. 1. Jeżeli zachodzi podejrzenie, że zapytanie zostało skierowane w celu innym niż wykrywanie i ściganie sprawców przestępstw oraz zapobieganie i zwalczanie przestępczości, Szef Centrum wstrzymuje przekazanie informacji kryminalnej oraz powiadamia o treści zapytania organ nadrzędny nad podmiotem kierującym zapytanie i żąda pisemnych wyjaśnień. 2. Po uzyskaniu wyjaśnień, o których mowa w ust. 1, Szef Centrum przekazuje bądź odmawia przekazania informacji kryminalnej. Art. 34. 1. W imieniu podmiotu uprawnionego zapytanie może kierować upoważniony funkcjonariusz lub pracownik. 2. Upoważnienie powinno określać rodzaje spraw, których może d