Ustawaz dnia 6 września 2001 r.o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych Spis treści Treść ustawy Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Kwotowanie produkcji mleka Rozdział 3 - Zakup interwencyjny i sprzedaż interwencyjna Rozdział 4 - Dopłaty do przechowywania i konsumpcji przetworów mlecznych Rozdział 5 - Komisja Porozumiewawcza do Spraw Mleka i Przetworów Mlecznych Rozdział 6 - Zmiany w przepisach obowiązujących Rozdział 7 - Przepisy przejściowe i końcowe Treść ustawy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa zasady regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych, w tym: 1) kwotowania krajowej produkcji mleka, 2) zakupu i sprzedaży interwencyjnej niektórych przetworów mlecznych, 3) stosowania dopłat do przechowywania, przetwórstwa i konsumpcji przetworów mlecznych. 2. Ustawa określa także organizację i kompetencje Komisji Porozumiewawczej do Spraw Mleka i Przetworów Mlecznych. Art. 2. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) Agencja - Agencję Rynku Rolnego, 2) gospodarstwo rolne - grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, 3) mleko - surowe mleko krowie, 4) dostawca hurtowy - osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą produkcję mleka w posiadanym gospodarstwie rolnym i sprzedającą je podmiotom skupującym, 5) dostawca bezpośredni - osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą produkcję mleka w posiadanym gospodarstwie rolnym i wprowadzającą do obrotu przetwory z tego mleka przeznaczone do bezpośredniego spożycia, 6) rok referencyjny - okres od dnia 1 kwietnia 2002 r. do dnia 31 marca 2003 r., 7) rok kwotowy - okres od dnia 1 kwietnia danego roku kalendarzowego do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego, z zastrzeżeniem art. 41, 8) referencyjna zawartość tłuszczu - średnią ważoną zawartość tłuszczu w mleku wyprodukowanym i wprowadzonym do obrotu przez dostawców hurtowych i dostawców bezpośrednich w roku referencyjnym, w skali kraju, 9) zakład przetwórczy - zakład, w którym dokonuje się przerobu mleka na przetwory mleczne, 10) podmiot skupujący - osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność w zakresie skupu mleka od dostawców hurtowych, 11) przetwory mleczne - mleko spożywcze, odtłuszczone mleko płynne przeznaczone do skarmiania zwierząt lub produkcji mieszanek paszowych, odtłuszczone mleko w proszku, maślankę, jogurt, kefir oraz inne produkty poddane procesowi fermentacji lub zakwaszenia mleka, niezawierające dodatku w postaci cukru lub innych substancji słodzących, niezawierające substancji smakowych lub zapachowych i niezawierające dodatku w postaci owoców, w tym orzechów lub kakao, oraz masło, bezwodny tłuszcz mleczny, sery długo dojrzewające, 12) Komisja Porozumiewawcza - Komisję Porozumiewawczą do Spraw Mleka i Przetworów Mlecznych utworzoną na podstawie art. 37. Art. 3. 1. Do postępowania w sprawach indywidualnych związanych z kwotowaniem krajowej produkcji mleka, rozstrzyganych przez Prezesa Agencji oraz dyrektora oddziału terenowego Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. 2. Do działalności prowadzonej przez Agencję na podstawie ustawy nie stosuje się przepisów o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów. 3. Do przetargów przeprowadzanych przez Agencję na podstawie ustawy nie stosuje się przepisów o zamówieniach publicznych. Rozdział 2 Kwotowanie produkcji mleka Art. 4. 1. Wprowadza się kwotowanie krajowej produkcji mleka. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy mleka wyprodukowanego na własne potrzeby, w tym na cele żywienia zwierząt. 3. Kwotowanie, o którym mowa w ust. 1, polega na określeniu: 1) maksymalnej ilości mleka o referencyjnej zawartości tłuszczu, jaka może być wyprodukowana w kraju i wprowadzona do obrotu w roku kwotowym, zwanej dalej „krajową kwotą mleczną”, 2) maksymalnej ilości mleka o referencyjnej zawartości tłuszczu, jaka może być wyprodukowana i wprowadzona do obrotu w roku kwotowym przez poszczególnych dostawców hurtowych i dostawców bezpośrednich, zwanej dalej „indywidualną kwotą mleczną”. 4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, krajową kwotę mleczną z podziałem na kwotę mleczną przeznaczoną dla dostawców hurtowych, kwotę mleczną przeznaczoną dla dostawców bezpośrednich oraz krajową rezerwę krajowej kwoty mlecznej, o której mowa w art. 9, biorąc za podstawę ilość mleka wyprodukowanego w kraju i wprowadzonego do obrotu w roku referencyjnym oraz przewidywany wzrost popytu na mleko i przetwory mleczne. Art. 5. Mleko może być wprowadzone do obrotu przez dostawcę hurtowego, a przetwory mleczne przez dostawcę bezpośredniego wyłącznie w ramach przyznanej mu indywidualnej kwoty mlecznej. Art. 6. 1. Indywidualną kwotę mleczną przyznaje się: 1) dostawcy hurtowemu - w wysokości proporcjonalnej do ilości mleka sprzedanego podmiotom skupującym w roku referencyjnym i średniej ważonej zawartości tłuszczu w tym mleku, 2) dostawcy bezpośredniemu - w wysokości proporcjonalnej do: a) ilości mleka wykorzystanego do produkcji przetworów mlecznych przeznaczonych do bezpośredniego spożycia, wprowadzonych do obrotu w roku referencyjnym, lub b) ilości krów mlecznych posiadanych w gospodarstwie w roku referencyjnym oraz średniej wydajności mleka od krowy w kraju podanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za rok poprzedzający rok przydzielenia kwot. 2. Indywidualne kwoty mleczne zostaną przyznane po uwzględnieniu wielkości kwot mlecznych ustalonych zgodnie z art. 4 ust. 4. 3. Decyzje w sprawie przyznania indywidualnych kwot mlecznych, o których mowa w ust. 1, dyrektorzy oddziałów terenowych Agencji wydadzą w terminie do dnia 31 stycznia 2004 r. 4. Od decyzji, o której mowa w ust. 3, przysługuje odwołanie do Prezesa Agencji. 5. Dostawcy hurtowi i dostawcy bezpośredni złożą, w terminie do dnia 31 października 2003 r., wnioski o przyznanie im indywidualnych kwot mlecznych do dyrektorów oddziałów terenowych Agencji, właściwych ze względu na położenie gospodarstwa rolnego, w którym prowadzona jest produkcja mleka. 6. Wniosek o wydanie decyzji w sprawie przyznania indywidualnej kwoty mlecznej obejmuje: 1) w przypadku dostawcy hurtowego: a) nazwę dostawcy hurtowego (w przypadku osoby fizycznej imię i nazwisko oraz numery PESEL i NIP), b) status prawny posiadanego gospodarstwa rolnego, c) adres dostawcy hurtowego (w przypadku osoby fizycznej miejsce zamieszkania), d) siedzibę dostawcy, e) wielkość powierzchni użytków rolnych gospodarstwa rolnego w hektarach, f) określenie ilości mleka sprzedanego podmiotom skupującym w roku referencyjnym i średniej ważonej zawartości tłuszczu w tym mleku, g) wysokość kwoty będącej przedmiotem wniosku oraz referencyjną zawartość tłuszczu, h) nazwy podmiotów skupujących, którym dostawca zamierza sprzedawać mleko w ramach przyznanej mu indywidualnej kwoty mlecznej, wraz z określeniem ilości mleka dla każdego z podmiotów skupujących, 2) w przypadku dostawcy bezpośredniego: a) nazwę dostawcy bezpośredniego (w przypadku osoby fizycznej imię i nazwisko oraz numery PESEL i NIP), b) status prawny posiadanego gospodarstwa rolnego, c) siedzibę dostawcy (w przypadku osoby fizycznej miejsce zamieszkania), d) adres gospodarstwa rolnego, e) wielkość powierzchni użytków rolnych gospodarstwa rolnego w hektarach, f) informacje o ilości mleka przeznaczonego na potrzeby własne gospodarstwa, w tym na cele żywienia zwierząt w roku referencyjnym, g) informacje o ilości mleka wykorzystanego do produkcji przetworów mlecznych przeznaczonych do bezpośredniego spożycia, wprowadzonych do obrotu w roku referencyjnym, albo h) informacje o ilości krów mlecznych posiadanych w gospodarstwie w roku referencyjnym. 7. Do wniosku zawierającego dane, o których mowa w ust. 6 pkt 1 lit. f) i pkt 2 lit. g), należy dołączyć dowody sprzedaży lub inne dokumenty potwierdzające wprowadzenie do obrotu mleka bądź przetworów mlecznych albo oświadczenie o ilości krów posiadanych w gospodarstwie w roku referencyjnym. 8. Podmioty skupujące obowiązane są do przesłania, do dnia 31 października 2003 r., do dyrektorów właściwych oddziałów terenowych Agencji informacji o ilości skupionego mleka oraz średniej ważonej zawartości tłuszczu w mleku skupionym w roku referencyjnym od każdego dostawcy. 9. Dyrektorzy oddziałów terenowych Agencji po przyznaniu indywidualnych kwot mlecznych poinformują niezwłocznie podmioty skupujące o ilości mleka, które dostawcy hurtowi zamierzają sprzedawać tym podmiotom. Art. 7. 1. Warunkiem wykonywania działalności przez podmiot skupujący jest wpisanie tego podmiotu, na jego wniosek, do rejestru podmiotów skupujących prowadzonego przez Agencję. 2. Wpisu do rejestru, o którym mowa w ust. 1, dokonuje Prezes Agencji po stwierdzeniu, że wnioskodawca: 1) dysponuje systemem informatycznym gwarantującym prawidłowe prowadzenie ewidencji i przekazywanie informacji, o których mowa w ust. 5, lub posiada dostęp do takiego systemu, 2) dysponuje systemem badania zawartości tłuszczu w mleku albo posiada dostęp do systemu. 3. Wniosek o wpis do rejestru podmiotów skupujących zawiera: 1) nazwę, numer NIP oraz adres siedziby wnioskodawcy (w przypadku osoby fizycznej imię i nazwisko, numery PESEL i NIP oraz miejsce zamieszkania), 2) wskazanie miejsca wykonywania działalności w zakresie skupu mleka, 3) opis systemu informatycznego, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, 4) zaświadczenia o spełnianiu przez wnioskodawcę warunków weterynaryjnych i sanitarnych określonych w odrębnych przepisach. 4. Zaprzestanie wykonywania przez podmiot skupujący działalności podlega zgłoszeniu do rejestru nie później niż w ciągu 3 dni od zaprzestania skupu. 5. Podmioty skupujące są obowiązane do: 1) prowadzenia ewidencji ilości mleka skupowanego od poszczególnych dostawców hurtowych i zawartości tłuszczu w tym mleku, 2) przekazywania dyrektorom oddziałów terenowych Agencji, właściwym ze względu na miejsce położenia gospodarstwa rolnego, w którym prowadzona jest produkcja mleka, w terminie do 14 dnia miesiąca następującego po upływie danego miesiąca: a) miesięcznych informacji o łącznej ilości mleka skupionego od dostawców hurtowych, przeliczonego na mleko o referencyjnej zawartości tłuszczu, z podaniem średniej ważonej zawartości tłuszczu w tym mleku, b) informacji o stosunku ilości mleka skupionego od początku roku kwotowego do ilości mleka, o której mowa w art. 6 ust. 8, c) informacji o zmianach ilości mleka, o której mowa w art. 6 ust. 8, powstałych w wyniku zmian, o których mowa w art. 8 ust. 2, 3) przekazywania dostawcy hurtowemu, w terminie do 14 dnia miesiąca następującego po upływie danego miesiąca, informacji o ilości mleka skupionego od niego od początku roku kwotowego, przeliczonego na mleko o referencyjnej zawartości tłuszczu, z podaniem średniej ważonej zawartości tłuszczu w tym mleku. 6. Podmiot skupujący jest obowiązany przechowywać przez 3 lata dokumentację związaną z prowadzeniem ewidencji, o której mowa w ust. 5 pkt 1, oraz kopie informacji, o których mowa w ust. 5 pkt 2 i 3. 7. Prezes Agencji, w drodze decyzji, odmawia wpisania wnioskodawcy do rejestru podmiotów skupujących, jeżeli nie spełnia on wymagań, o których mowa w ust. 2 i 3. 8. Prezes Agencji, w drodze decyzji, wykreśla podmiot skupujący z rejestru podmiotów skupujących, jeżeli podmiot ten: 1) przestał spełniać wymogi niezbędne do wpisu lub 2) nie spełnia obowiązków wynikających z ustawy. 9. Od decyzji, o których mowa w ust. 7 i 8, przysługuje odwołanie do ministra właściwego do spraw rynków rolnych. 10. Minister właściwy do spraw rynków rolnych określi, w drodze rozporządzenia, metody pobierania próbek mleka do badań oraz metody ich oceny, biorąc pod uwagę rzetelność transakcji handlowych. Art. 8. 1. Podmiot skupujący może kupować mleko wyłącznie od dostawców hurtowych posiadających przyznane indywidualne kwoty mleczne. 2. W przypadku zmiany podmiotu skupującego dostawca hurtowy jest obowiązany niezwłocznie powiadomić dyrektora właściwego oddziału terenowego Agencji o wyborze podmiotu skupującego oraz ilości mleka, jaką zamierza sprzedać temu podmiotowi. 3. Jeżeli zmiana, o której mowa w ust. 2, następuje częściej niż raz w roku kwotowym, dyrektor oddziału terenowego Agencji, w drodze decyzji, zmniejsza każdorazowo dostawcy indywidualną kwotę mleczną o 5% z przeznaczeniem na powiększenie krajowej rezerwy krajowej kwoty mlecznej. 4. Decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się, jeżeli zmiana podmiotu skupującego nastąpiła z przyczyny niezależnej od dostawcy hurtowego, a w szczególności w wyniku działania siły wyższej lub likwidacji podmiotu skupującego. 5. Dostawca hurtowy, w terminie 7 dni od dnia rozpoczęcia sprzedaży mleka nowemu podmiotowi skupującemu, jest obowiązany przedłożyć temu podmiotowi zaświadczenie, wydane przez dotychczasowy podmiot skupujący, o ilości mleka skupionego od tego dostawcy hurtowego w danym roku kwotowym, przeliczonego na mleko o referencyjnej zawartości tłuszczu. 6. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 5, podmiot skupujący jest obowiązany wydać dostawcy hurtowemu, na jego wniosek, w terminie nie dłuższym niż 5 dni. 7. W przypadku nieprzedłożenia zaświadczenia w terminie, o którym mowa w ust. 5, podmiot skupujący wstrzymuje kupno mleka od dostawcy hurtowego, chyba że nieprzedłożenie zaświadczenia w terminie nastąpiło z przyczyn niezależnych od dostawcy hurtowego. Art. 9. 1. Prezes Agencji przydziela limity z krajowej rezerwy krajowej kwoty mlecznej oddziałom terenowym Agencji zgodnie z zasadami określonymi przez Komisję Porozumiewawczą. 2. Jeżeli Komisja Porozumiewawcza nie określi do dnia 1 kwietnia 2004 r. zasad, o których mowa w ust. 1, Prezes Agencji przydzieli te limity, mając na względzie restrukturyzację bazy surowcowej oraz rozwój mleczarstwa. 3. Krajowa rezerwa krajowej kwoty mlecznej może być przeznaczona w szczególności na: 1) przyznanie lub zwiększenie indywidualnych kwot mlecznych rolnikom rozpoczynającym lub rozwijającym produkcję mleka w posiadanych przez nich gospodarstwach rolnych, 2) przyznanie lub zwiększenie indywidualnych kwot mlecznych dostawcom hurtowym lub dostawcom bezpośrednim specjalizującym się w produkcji mleka, 3) uwzględnienie odwołań, o których mowa w art. 6 ust. 4, 4) zabezpieczenie przed ewentualnym przekroczeniem krajowej kwoty mlecznej. Art. 10. 1. W przypadku zbycia gospodarstwa rolnego przez dostawcę hurtowego lub dostawcę bezpośredniego przyznane im prawo do indywidualnej kwoty mlecznej przechodzi na nabywcę tego gospodarstwa. 2. Jeżeli przejście prawa do indywidualnej kwoty mlecznej następuje w trakcie trwania roku kwotowego, wysokość kwoty, którą może wykorzystać nabywca do końca tego roku, jest równa wysokości kwoty niewykorzystanej przez zbywcę. 3. Dyrektor oddziału terenowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce położenia gospodarstwa rolnego, stwierdza przejście prawa do indywidualnej kwoty mlecznej na nabywcę gospodarstwa rolnego, o którym mowa w ust. 1, oraz wielkość kwoty do wykorzystania, o której mowa w ust. 2, w drodze decyzji, wydawanej na wniosek nabywcy tego gospodarstwa. Art. 11. 1. Prawo do przyznanej indywidualnej kwoty mlecznej lub jej części może być zbywane lub wydzierżawiane, w drodze umowy, wyłącznie posiadaczowi gospodarstwa rolnego. 2. Umowa, o której mowa w ust. 1, powinna być zawarta w formie pisemnej i dla swej ważności wymaga zarejestrowania przez dyrektora oddziału terenowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce położenia gospodarstwa. 3. Umowa zbycia może być zawarta wyłącznie z posiadaczem gospodarstwa rolnego położonego na obszarze działania oddziału terenowego Agencji, w którym zarejestrowany jest dostawca hurtowy zbywający kwotę. 4. Umowa dzierżawy na dany rok kwotowy jest zawierana, nie później niż do dnia 31 stycznia tego roku kwotowego, wyłącznie pomiędzy posiadaczami kwot mlecznych sprzedającymi mleko temu samemu podmiotowi skupującemu. 5. Dostawca hurtowy jest obowiązany niezwłocznie powiadomić podmiot skupujący o zbyciu lub wydzierżawieniu przyznanej mu indywidualnej kwoty mlecznej lub jej części. 6. Zbywca indywidualnej kwoty mlecznej nie może otrzymać kwoty z rezerwy, o której mowa w art. 9, przed upływem 5 lat od dnia zbycia. Art. 12. 1. Prawo do przyznanej indywidualnej kwoty mlecznej jest przedmiotem dziedziczenia, z tym że dziedziczy je osoba, która odziedziczyła gospodarstwo rolne. W przypadku braku spadkobierców prawo do indywidualnej kwoty mlecznej dziedziczy Skarb Państwa. 2. Do czasu wydania prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po spadkodawcy będącym dostawcą hurtowym lub dostawcą bezpośrednim uprawnienia spadkobierców do indywidualnej kwoty mlecznej wykonuje upoważniony przez nich spadkobierca. 3. Spadkobierca, o którym mowa w ust. 2, jest obowiązany, w terminie 3 miesięcy od dnia otwarcia spadku, przedstawić dokument dotyczący upoważnienia dyrektorowi oddziału terenowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania spadkodawcy. 4. W terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku osoba, o której mowa w ust. 1, jest obowiązana powiadomić o tym dyrektora oddziału terenowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce położenia gospodarstwa rolnego. Art. 13. Następca prawny osoby prawnej będącej dostawcą hurtowym lub dostawcą bezpośrednim jest obowiązany powiadomić dyrektora oddziału terenowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce położenia gospodarstwa rolnego tej osoby, o nabyciu prawa do indywidualnej kwoty mlecznej, w terminie 3 miesięcy od dnia nabycia tego prawa. Art. 14. 1. W przypadku wykorzystania przez dostawcę hurtowego lub dostawcę bezpośredniego przyznanej mu indywidualnej kwoty mlecznej poniżej 70% dyrektor oddziału terenowego Agencji, w drodze decyzji, może zmniejszyć indywidualną kwotę mleczną o jej niewykorzystaną część, chyba że niewykorzystanie kwoty spowodowane było działaniem siły wyższej lub innymi niezależnymi od dostawcy hurtowego lub dostawcy bezpośredniego przyczynami albo prawo do indywidualnej kwoty mlecznej zostało wydzierżawione. 2. Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje odwołanie do Prezesa Agencji. 3. Część, o którą zmniejszono indywidualną kwotę mleczną, powiększa krajową rezerwę krajowej kwoty mlecznej. Art. 15. 1. W przypadku przekroczenia krajowej kwoty mlecznej dostawca hurtowy lub dostawca bezpośredni, który wprowadził do obrotu mleko lub przetwory mleczne w ilości przekraczającej przysługującą mu indywidualną kwotę mleczną w danym roku kwotowym, jest obowiązany do wniesienia na wyodrębniony rachunek Agencji kwoty pieniężnej, zwanej dalej „opłatą”, w wysokości stanowiącej iloczyn: 1) ilości mleka wprowadzonego do obrotu ponad przysługującą mu indywidualną kwotę mleczną, w tym mleka wykorzystanego do produkcji przetworów mlecznych, przeliczonego na mleko o referencyjnej zawartości tłuszczu, 2) różnicy liczby 1 i krajowego współczynnika realokacji określonego na podstawie art. 19 ust. 2, 3) 115% docelowej ceny mleka określonej na podstawie art. 29 ust. 1. 2. Na poczet opłaty dostawca hurtowy jest obowiązany do wnoszenia zaliczki w wysokości 30 gr za każdy litr mleka przeliczonego na mleko o referencyjnej zawartości tłuszczu, wprowadzony do obrotu ponad przysługującą mu indywidualną kwotę mleczną. Art. 16. 1. Zaliczka, o której mowa w art. 15 ust. 2, jest obliczana przez podmiot skupujący i potrącana przy zapłacie należności za mleko sprzedane przez dostawcę hurtowego, od dnia stwierdzenia przez podmiot skupujący przekroczenia przez danego dostawcę przysługującej mu indywidualnej kwoty mlecznej. 2. Podmioty skupujące przekazują kwoty pobranych zaliczek na poczet opłaty, w terminie do 14 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki, na wyodrębniony rachunek oddziału terenowego Agencji, właściw