Ustawaz dnia 31 marca 2004 r.o przewozie koleją towarów niebezpiecznych 1)Niniejsza ustawa dokonuje transpozycji następujących dyrektyw Wspólnot Europejskich: - dyrektywy 96/49/WE z dnia 23 lipca 1996 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie kolejowego transportu towarów niebezpiecznych zmienioną dyrektywą 96/87/WE z dnia 13 grudnia 1996 r., dyrektywą 1999/48/WE z dnia 21 maja 1999 r., dyrektywą 2000/62/WE z dnia 10 października 2000 r., dyrektywą 2001/6/WE z dnia 29 stycznia 2001 r., decyzją 2002/885/WE z dnia 7 listopada 2002 r., dyrektywą 2003/29/WE z dnia 7 kwietnia 2003 r., Spis treści Treść ustawy Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Obowiązki uczestników przewozu koleją towarów niebezpiecznych Rozdział 3 - Ciśnieniowe urządzenia transportowe Rozdział 4 - Doradca do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych Rozdział 5 - Prowadzenie kursów początkowych i kursów doskonalących Rozdział 6 - Nadzór i kontrola Rozdział 7 - Przepisy karne Rozdział 8 - Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe Treść ustawy - dyrektywy 96/35/WE z dnia 3 czerwca 1996 r. w sprawie wyznaczania i kwalifikacji zawodowych doradców do spraw bezpieczeństwa w transporcie drogowym, kolejowym i śródlądowym towarów niebezpiecznych, - dyrektywy 2000/18/WE z dnia 17 kwietnia 2000 r. w sprawie minimalnych wymogów egzaminacyjnych dla doradców do spraw bezpieczeństwa w drogowym, kolejowym i śródlądowym transporcie towarów niebezpiecznych, - dyrektywy 1999/36/WE z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie ciśnieniowych urządzeń transportowych zmienionej dyrektywą 2001/2/WE z dnia 4 stycznia 2001 r. dostosowującą do postępu technicznego dyrektywę 1999/36/WE w sprawie ciśnieniowych urządzeń transportowych, dyrektywą 2002/50/WE z dnia 6 czerwca 2002 r. dostosowującą do postępu technicznego dyrektywę 1999/36/WE w sprawie ciśnieniowych urządzeń transportowych, decyzją z 25 stycznia 2001 r. 2001/107/WE zmieniającą datę implementacji dyrektywy 1999/36/WE dla niektórych ciśnieniowych urządzeń transportowych, decyzją z 18 lipca 2003 r. 2003/525/WE zmieniającą datę implementacji dyrektywy 1999/36/WE dla niektórych ciśnieniowych urządzeń transportowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa zasady przewozu koleją towarów niebezpiecznych, obowiązki uczestników tego przewozu, zasady dokonywania oceny zgodności ciśnieniowych urządzeń transportowych, uprawnienia doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu oraz organy i jednostki właściwe do sprawowania nadzoru i kontroli w tych sprawach. Art. 2. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) Regulamin RID - Regulamin międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (RID), stanowiący Aneks I do Przepisów ujednoliconych o umowie międzynarodowego przewozu towarów kolejami (CIM), będących załącznikiem B do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF), sporządzonej w Bernie dnia 9 maja 1980 r. (Dz. U. z 1985 r. Nr 34, poz. 158 i 159, z 1997 r. Nr 37, poz. 225 i 226 oraz z 1998 r. Nr 33, poz. 177); 2) towar niebezpieczny - materiał lub przedmiot, który zgodnie z Regulaminem RID nie jest dopuszczony do przewozu kolejowego albo jest dopuszczony do takiego przewozu na warunkach określonych w tym Regulaminie; 3) przewóz koleją towaru niebezpiecznego - transport towaru niebezpiecznego z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego transportu oraz załadunek i rozładunek tych towarów, z wyłączeniem kolejowego transportu wewnątrzzakładowego; 4) uczestnicy przewozu koleją towarów niebezpiecznych - przewoźnika kolejowego wykonującego przewóz koleją towarów niebezpiecznych, nadawcę tych towarów, ich odbiorcę oraz inne podmioty wymienione w Regulaminie RID, biorące udział w przewozie koleją towarów niebezpiecznych; 5) ciśnieniowe urządzenia transportowe: a) naczynia takie, jak: butle, zbiorniki rurowe, bębny ciśnieniowe, naczynia kriogeniczne, wiązki butli, b) cysterny, łącznie z cysternami odejmowalnymi, kontenerami-cysternami, wagonami cysternami, stosowane w transporcie gazów klasy 2 oraz w transporcie określonych towarów niebezpiecznych innych klas, łącznie z ich zaworami i innym wyposażeniem, zgodnie z Regulaminem RID; 6) ocena zgodności - sprawdzanie, przed wprowadzeniem do obrotu, ciśnieniowego urządzenia transportowego, projektu lub procesu jego wytwarzania, w zakresie zgodności z wymaganiami określonymi w Regulaminie RID; 7) ponowna ocena zgodności - sprawdzanie znajdującego się w obrocie ciśnieniowego urządzenia transportowego, w zakresie zgodności z wymaganiami określonymi w Regulaminie RID, na żądanie właściciela, jego upoważnionego przedstawiciela albo użytkownika, w celu potwierdzenia zgodności z tymi wymaganiami; 8) okresowe badanie - badanie kontrolne znajdujących się w obrocie ciśnieniowych urządzeń transportowych stwierdzające ich zgodność podczas eksploatacji z wymaganiami określonymi w Regulaminie RID; 9) oznakowanie Π - oznakowanie potwierdzające zgodność ciśnieniowego urządzenia transportowego z wymaganiami określonymi w Regulaminie RID. Art. 3. Przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu koleją towarów niebezpiecznych: 1) w przypadkach wskazanych w Regulaminie RID; 2) w wagonach będących w dyspozycji sił zbrojnych lub pod ich nadzorem. Art. 4. 1. W sprawach nieuregulowanych ustawą, do przewozu koleją towarów niebezpiecznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stosuje się Regulamin RID, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. 2. Przy przewozie koleją towarów niebezpiecznych do i z państw niebędących stronami konwencji COTIF stosuje się przepisy o przewozie koleją towarów niebezpiecznych, ustalone między stronami pod warunkiem, że uczestnicy przewozu zagwarantują poziom bezpieczeństwa zgodny z przepisami międzynarodowymi obowiązującymi w odniesieniu do kolei polskich. 3. Przy krajowym przewozie towarów niebezpiecznych koleją nie stosuje się przepisów Regulaminu RID dotyczących używania języków innych niż język polski. Art. 5. Przewóz koleją materiałów promieniotwórczych odbywa się zgodnie z Regulaminem RID oraz z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe (Dz. U. z 2001 r. Nr 3, poz. 18, z późn. zm.2)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1085 i Nr 154, poz. 1800, z 2002 r. Nr 74, poz. 676 i Nr 135, poz. 1145, z 2003 r. Nr 80, poz. 717 i Nr 124, poz. 1152 oraz z 2004 r. Nr 70, poz. 632.). Art. 6. 1. Zabrania się przewozu koleją towarów niebezpiecznych określonych w przepisach Regulaminu RID jako towary niedopuszczone do międzynarodowego przewozu koleją. 2. Zezwala się na przewóz koleją towarów niebezpiecznych określonych w przepisach Regulaminu RID jako towary dopuszczone do międzynarodowego przewozu koleją, na warunkach określonych w tym regulaminie. Art. 7. Minister właściwy do spraw transportu, w drodze rozporządzenia, może wprowadzić zakaz lub ograniczenie przewozu towarów niebezpiecznych na określonych liniach kolejowych, określając zakres i warunki oraz okres obowiązywania tego zakazu lub ograniczenia, mając na uwadze szczególne zagrożenia, jakie stwarzają niektóre towary niebezpieczne dla zdrowia i życia ludzi, bezpieczeństwa publicznego lub środowiska. Art. 8. Jeżeli przepisy Regulaminu RID zobowiązują właściwą władzę lub upoważnione przez nią jednostki do wykonywania odpowiednich czynności administracyjnych, czynności te wykonują: 1) Prezes Urzędu Transportu Kolejowego, zwany dalej „Prezesem UTK” - w sprawach: a) nadzoru i kontroli bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych, b) powoływania komisji egzaminacyjnych i nadawania uprawnień doradcom do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych; 2) Prezes Państwowej Agencji Atomistyki - w sprawach warunków przewozu koleją materiałów promieniotwórczych; 3) Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego - w sprawach: a) warunków technicznych zbiorników wagonów cystern, kontenerów-cystern, wieloelementowych kontenerów do przewozu gazu, cystern typu nadwozie wymienne, cystern odejmowalnych oraz cystern przenośnych - przeznaczonych do przewozu koleją towarów niebezpiecznych, b) warunków technicznych opakowań przeznaczonych do przewozu koleją gazów, c) badań okresowych dużych pojemników do przewozu luzem; 4) jednostka upoważniona, w drodze zarządzenia, przez ministra właściwego do spraw gospodarki - w sprawach warunków technicznych opakowań towarów niebezpiecznych, niezastrzeżonych do kompetencji innych jednostek lub organów; 5) jednostka upoważniona, w drodze zarządzenia, przez ministra właściwego do spraw gospodarki - w sprawach badań, klasyfikacji oraz warunków dopuszczania do przewozu koleją towarów niebezpiecznych, niezastrzeżonych do kompetencji innych jednostek lub organów; 6) jednostka upoważniona, w drodze zarządzenia, przez ministra właściwego do spraw zdrowia - w sprawach warunków przewozu koleją materiałów zakaźnych; 7) minister właściwy do spraw transportu lub jednostka upoważniona przez niego, w drodze zarządzenia - w pozostałych sprawach. Rozdział 2 Obowiązki uczestników przewozu koleją towarów niebezpiecznych Art. 9. 1. Szczegółowe obowiązki uczestników przewozu koleją towarów niebezpiecznych oraz wymagania w stosunku do opakowań, cystern, kontenerów i innych urządzeń mających zastosowanie w przewozie koleją towarów niebezpiecznych określa Regulamin RID. 2. Uczestnicy przewozu koleją towarów niebezpiecznych mają obowiązek przedsięwziąć środki bezpieczeństwa w celu zapobieżenia zagrożeniom dla osób, mienia i środowiska. 3. W przypadku bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa, które wystąpiło podczas przewozu koleją towarów niebezpiecznych, lub w związku z tym przewozem, o wydarzeniu tym uczestnicy przewozu mają obowiązek niezwłocznie powiadomić zarządcę infrastruktury kolejowej lub użytkownika bocznicy kolejowej, w zależności od miejsca wydarzenia. Art. 10. Uczestnicy przewozu koleją towarów niebezpiecznych mają obowiązek przeszkolić na swój koszt osoby zatrudnione przez siebie przy przewozie koleją tych towarów lub przy czynnościach związanych z tym przewozem - w zakresie odpowiednim do odpowiedzialności i obowiązków tych osób. Rozdział 3 Ciśnieniowe urządzenia transportowe Art. 11. Ciśnieniowe urządzenia transportowe przewożone koleją powinny odpowiadać określonym w Regulaminie RID wymaganiom technicznym, zwanym dalej „wymaganiami”. Art. 12. Ciśnieniowe urządzenia transportowe podlegają: 1) ocenie zgodności - w przypadku wprowadzanych do obrotu nowych ciśnieniowych urządzeń transportowych; 2) ponownej ocenie zgodności - w przypadku ciśnieniowych urządzeń transportowych, o których mowa w art. 58; 3) okresowym badaniom - w przypadku wielokrotnego użytku: a) ciśnieniowych urządzeń transportowych poddanych ocenie zgodności lub ponownej ocenie zgodności, b) butli do gazów oznakowanych znakiem zgodności e 1, e 2, e 3, zgodnie z przepisami Unii Europejskiej3)Dyrektywy: - 1984/525/EWG z dnia 17 września 1984 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczącego butli stalowych bez szwu do gazów, - 1984/526/EWG z dnia 17 września 1984 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących butli z aluminium niestopowego i stopowego bez szwu do gazów, - 1984/527/EWG z dnia 17 września 1984 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczącego butli do gazów, spawanych ze stali niestopowej, zmienione dyrektywą 1999/36/WE z dnia 29 kwietnia 1999 r.. Art. 13. Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do: 1) wyrobów aerozolowych oraz butli gazowych stosowanych w aparatach oddechowych; 2) ciśnieniowych urządzeń transportowych wykorzystywanych wyłącznie w transporcie towarów niebezpiecznych pomiędzy obszarem państw członkowskich Unii Europejskiej a obszarem kraju trzeciego; 3) ciśnieniowych urządzeń transportowych wyłączonych zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie RID. Art. 14. 1. Do oceny zgodności ciśnieniowych urządzeń transportowych oraz akredytacji, autoryzacji i notyfikacji jednostki kontrolującej stosuje się odpowiednio przepisy art. 5 pkt 2, 5 i 6, 10-13, art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 9, art. 13a, art. 14-18, art. 19 ust. 1-5, art. 20-22 oraz art. 24-36 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. Nr 166, poz. 1360, z późn. zm.4)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 718, Nr 130, poz. 1188, Nr 170, poz. 1652 i Nr 229, poz. 2275 oraz z 2004 r. Nr 70, poz. 631, Nr 92, poz. 881 i Nr 93, poz. 896 i 899.), z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów niniejszego rozdziału. 2. Czynności, o których mowa w art. 20-22 i art. 24 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności, wykonuje minister właściwy do spraw transportu. 3. Ilekroć w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności jest mowa o zasadniczych wymaganiach - należy przez to rozumieć wymagania, o których mowa w art. 11. Art. 15. 1. W procesie oceny zgodności uczestniczą producenci, ich upoważnieni przedstawiciele, importerzy oraz notyfikowane jednostki kontrolujące. 2. W procesie ponownej oceny zgodności uczestniczą właściciele, ich upoważnieni przedstawiciele, użytkownicy, importerzy oraz notyfikowane jednostki kontrolujące. Art. 16. 1. Zgodność wprowadzanych do obrotu ciśnieniowych urządzeń transportowych stwierdza notyfikowana jednostka kontrolująca w wyniku przeprowadzonych procedur oceny zgodności. 2. Zawory oraz inne wyposażenie stosowane w transporcie kolejowym powinny spełniać wymagania dotyczące ciśnieniowych urządzeń transportowych. 3. Zawory oraz inne wyposażenie bezpośrednio spełniające funkcję zabezpieczeń w ciśnieniowych urządzeniach transportowych, w szczególności zawory bezpieczeństwa, zawory napełniania i opróżniania oraz zawory butli podlegają procedurze oceny zgodności o wymaganiach co najmniej takich, jak wymagania procedury, której poddane zostało ciśnieniowe urządzenie transportowe, do którego są one przytwierdzone. W zakresie, w jakim Regulamin RID nie określa dla zaworów oraz innego wyposażenia stosowanego w transporcie wymagań i procedur oceny zgodności, powinny one spełniać wymagania i podlegać procedurze oceny zgodności określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności dotyczących urządzeń ciśnieniowych oraz zespołów urządzeń ciśnieniowych. Art. 17. Ciśnieniowe urządzenia transportowe uznaje się za zgodne z wymaganiami, jeżeli umieszczono na nich oznakowanie Π. Art. 18. Ciśnieniowe urządzenia transportowe mogą być poddawane okresowym badaniom na obszarze każdego państwa członkowskiego Unii Europejskiej przez notyfikowane jednostki kontrolujące. Art. 19. Do zadań notyfikowanej jednostki kontrolującej należy: 1) przeprowadzenie oceny zgodności; 2) przeprowadzenie ponownej oceny zgodności; 3) wykonywanie badań okresowych. Art. 20. 1. Notyfikowana jednostka kontrolująca, jej kierownik i pracownicy odpowiedzialni za wykonywanie zadań, o których mowa w art. 19, nie mogą być projektantami, producentami, dostawcami, nabywcami, właścicielami, posiadaczami, użytkownikami lub serwisantami ciśnieniowych urządzeń transportowych i ich wyposażenia, które oceniają oraz upoważnionymi przedstawicielami, którejkolwiek ze stron, a także być bezpośrednio zaangażowani w projektowanie, produkcję, reklamę lub obsługę serwisową ciśnieniowych urządzeń transportowych z ich wyposażeniem oraz reprezentować stron zaangażowanych w takie czynności. 2. Przepis ust. 1 nie wyłącza możliwości wymiany informacji technicznych pomiędzy producentem ciśnieniowych urządzeń transportowych a notyfikowaną jednostką kontrolującą. 3. Pracownicy notyfikowanej jednostki kontrolującej przeprowadzają ocenę zgodności, wykazując najwyższy stopień rzetelności zawodowej i kompetencji technicznych. 4. Pracownicy notyfikowanej jednostki kontrolującej podejmują działania w sposób niezależny, bezstronny i przestrzegają zasady równoprawnego traktowania podmiotów uczestniczących w procesie oceny zgodności. 5. Notyfikowana jednostka kontrolująca powinna zatrudniać wykwalifikowanych pracowników oraz posiadać odpowiednie wyposażenie umożliwiające właściwe wykonywanie zadań administracyjnych i technicznych związanych z oceną zgodności, a także posiadać dostęp do sprzętu wymaganego do badań specjalistycznych. Art. 21. 1. Pracownicy notyfikowanej jednostki kontrolującej odpowiedzialni za wykonywanie zadań, o których mowa w art. 19, powinni odbyć przeszkolenie w tym zakresie, a także posiadać: 1) wiedzę oraz odpowiednie doświadczenie do przeprowadzenia badań; 2) umiejętność sporządzenia certyfikatów, protokołów i sprawozdań wymaganych w celu uwierzytelnienia przeprowadzonych badań. 2. Notyfikowana jednostka kontrolująca powinna: 1) uczestniczyć w pracach normalizacyjnych i we współpracy notyfikowanych jednostek kontrolujących; 2) gwarantować zachowanie jakości świadczonych usług w warunkach konkurencji rynkowej. Art. 22. 1. Wynagrodzenie pracowników wykonujących zadania, o których mowa w art. 19, nie może być uzależnione bezpośrednio od liczby przeprowadzonych inspekcji lub od ich wyników. 2. Notyfikowana jednostka kontrolująca powinna samodzielnie wykonywać czynności, których się podejmuje. W przypadku gdy notyfikowana jednostka kontrolująca zleca wykonanie niektórych czynności innej jednostce, powinna zapewnić oraz móc wykazać, że jej zleceniobiorca ma kompetencje do realizacji tych czynności i przyjąć pełną odpowiedzialność za jej wykonanie. Art. 23. 1. Producent lub jego upoważniony przedstawiciel, który poddał ciśnieniowe urządzenie transportowe lub proces jego wytwarzania ocenie zgodności z wymaganiami dotyczącymi tych urządzeń i potwierdził ich zgodność, sporządza deklarację zgodności oraz umieszcza oznakowanie Π. 2. Zabrania się umieszczania na ciśnieniowym urządzeniu transportowym, które nie spełnia wymagań dotyczących takich urządzeń, oraz dla którego producent lub jego upoważniony przedstawiciel nie wystawił deklaracji zgodności, oznakowania Π lub znaku podobnego mogącego wprowadzić w błąd użytkownika ciśnieniowego urządzenia transportowego. 3. Zabrania się wprowadzenia do obrotu ciśnieniowych urządzeń transportowych nieposiadających oznakowania Π, jeżeli urządzenia te podlegają wyłącznie oznakowaniu Π. Art. 24. 1. Za czynności związane z: 1) obowiązkową oceną zgodności ciśnieniowych urządzeń transportowych, 2) badaniami okresowymi, 3) sprawdzaniem zgodności ciśnieniowych urządzeń transportowych z wymaganiami, dokonywane przez notyfikowane jednostki kontrolujące - pobiera się opłaty. 2. Opłaty, o których mowa w ust. 1, uiszcza wnioskodawca. 3. Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, sposób ustalania opłat za czynności, o których mowa w ust. 1, mając na uwadze, że stawki tych opłat powinny zapewnić pokrycie kosztów ich przeprowadzenia. 4. Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, maksymalne wysokości opłat, o których mowa w ust. 1, z uwzględnieniem uzasadnionych kosztów. Art. 25. 1. Kontrolę spełniania wymagań przez ciśnieniowe urządzenia transportowe prowadzi z urzędu Prezes UTK. 2. Przedmiotem kontroli mogą być wprowadzone do obrotu ciśnieniowe urządzenia transportowe, prawidłowość ich oznakowania oraz dotycząca ich dokumentacja techniczna. 3. Prezes UTK przeprowadza lub zleca przeprowadzenia badania ciśnieniowych urządzeń transportowych specjalistycznej jednostce. 4. Z przeprowadzonych w ramach kontroli badań sporządza się sprawozdanie, które dołącza się do protokołu kontroli. Art. 26. 1. W przypadku stwierdzenia przez Prezesa UTK, że ciśnieniowe urządzenie transportowe spełnia wymagania lub oznakowanie znakiem Π tego urządzenia zostało dokonane zgodnie z przepisami niniejszego rozdziału, koszty związane z badaniami ponosi Skarb Państwa. 2. Jeżeli przeprowadzone badania wykażą, że ciśnieniowe urządzenie transportowe nie spełnia wymagań lub oznakowanie znakiem Π tego urządzenia zostało dokonane niezgodnie z przepisami niniejszego rozdziału, koszty tyc