Ustawaz dnia 8 lipca 2005 r.o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa Spis treści Treść ustawy Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Zakres działania Prokuratorii Generalnej Rozdział 3 - Czynności i pełnomocnictwa Prokuratorii Generalnej Rozdział 4 - Organizacja Prokuratorii Generalnej Rozdział 5 - Radcowie Prokuratorii Generalnej i starsi radcowie Prokuratorii Generalnej Rozdział 6 - Odpowiedzialność dyscyplinarna Rozdział 7 - Pracownicy pomocniczy i obsługi Prokuratorii Generalnej Rozdział 8 - Zmiany w przepisach obowiązujących Rozdział 9 - Przepisy przejściowe i końcowe Treść ustawy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. W celu zapewnienia ochrony prawnej praw i interesów Skarbu Państwa tworzy się Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, zwaną dalej „Prokuratorią Generalną”. 2. Prokuratoria Generalna jest państwową jednostką organizacyjną. 3. Nadzór nad Prokuratorią Generalną sprawuje minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. Art. 2. Prokuratoria Generalna jest niezależna w zakresie działań podejmowanych w ramach zastępstwa Skarbu Państwa oraz co do treści wydawanych opinii. Art. 3. Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa składa corocznie Sejmowi, w terminie do dnia 31 marca, sprawozdanie z działalności Prokuratorii Generalnej w poprzednim roku kalendarzowym. Rozdział 2 Zakres działania Prokuratorii Generalnej Art. 4. 1. Do zadań Prokuratorii Generalnej należy: 1) wyłączne zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed Sądem Najwyższym i Naczelnym Sądem Administracyjnym; 2) zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed sądami powszechnymi, wojskowymi, administracyjnymi i polubownymi; 3) zastępstwo Rzeczypospolitej Polskiej przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi w stosunkach międzynarodowych; 4) wydawanie opinii prawnych. 2. Zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną dotyczy spraw, w których Skarb Państwa jest lub powinien być stroną powodową albo pozwaną, albo też uczestnikiem postępowania przed sądem, trybunałem lub innym organem orzekającym. 3. Rada Ministrów może wyznaczyć Prokuratorię Generalną do reprezentowania Rady Ministrów lub ministrów w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. 4. Zastępstwo, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, nie obejmuje spraw: 1) z zakresu stosunku pracy lub stosunku służbowego w administracji publicznej; 2) wieczystoksięgowych; 3) w przedmiocie wpisu do właściwego rejestru; 4) podatkowych; 5) rozpoznawanych w postępowaniu upadłościowym, naprawczym lub egzekucyjnym. 5. Prokuratoria Generalna nie wykonuje zastępstwa procesowego państwowych osób prawnych. Art. 5. Przy wykonywaniu zadań Prokuratoria Generalna współdziała z: 1) organami władzy publicznej; 2) państwowymi osobami prawnymi; 3) państwowymi jednostkami organizacyjnymi niemającymi osobowości prawnej; 4) organami jednostek samorządu terytorialnego i innymi podmiotami, którym powierzono wykonywanie zadań publicznych na podstawie ustaw lub porozumień. Art. 6. 1. Prokuratoria Generalna może przejąć sprawy, o których mowa w art. 4 ust. 4, o ile wymaga tego ochrona ważnych praw lub interesów Skarbu Państwa: 1) z urzędu lub na wniosek organu władzy publicznej, państwowej jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej lub innego podmiotu, któremu powierzono wykonywanie zadań publicznych na podstawie ustawy lub porozumienia; 2) na wniosek organu jednostki samorządu terytorialnego. 2. Przejęcie, o którym mowa w ust. 1, może nastąpić w każdym stadium postępowania. 3. Prezes Prokuratorii Generalnej albo dyrektor jej oddziału może odmówić przejęcia sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia wniosku, o którym mowa w ust. 1. Odmowę przejęcia sprawy Prezes Prokuratorii Generalnej albo dyrektor jej oddziału uzasadnia na piśmie i doręcza wnioskodawcy. 4. Stanowisko Prezesa Prokuratorii Generalnej albo dyrektora jej oddziału w przedmiocie przejęcia sprawy jest wiążące. Art. 7. W postępowaniu przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi w stosunkach międzynarodowych Prokuratoria Generalna bierze udział na wezwanie organu władzy publicznej, jeżeli zachodzi konieczność ochrony praw lub interesów Skarbu Państwa. Art. 8. 1. Zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną jest obowiązkowe, jeżeli wartość przedmiotu sprawy przewyższa kwotę 1 000 000 zł. 2. W sprawie o naprawienie szkody wyrządzonej przez wydanie ustawy lub rozporządzenia Rady Ministrów niezgodnych z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, a także w sprawie o naprawienie szkody wyrządzonej przez niewydanie takiego aktu normatywnego, którego obowiązek wydania przewiduje przepis prawa, zastępstwo procesowe Skarbu Państwa wykonuje Prokuratoria Generalna. W sprawie o naprawienie szkody wyrządzonej przez wydanie lub niewydanie rozporządzenia przez inny organ konstytucyjnie do tego powołany czynności procesowe za Skarb Państwa podejmuje ten organ. 3. Prokuratoria Generalna z urzędu lub na wniosek organu państwowej jednostki organizacyjnej może przejąć zastępstwo procesowe w każdej sprawie, jeżeli wymaga tego ochrona ważnych praw lub interesów Skarbu Państwa. 4. Stanowisko Prokuratorii Generalnej w przedmiocie przejęcia sprawy jest wiążące. 5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3, Prokuratoria Generalna zawiadamia sąd oraz strony lub uczestników postępowania o przejęciu zastępstwa procesowego; przejęcie wyłącza dotychczasowego przedstawiciela Skarbu Państwa od udziału w dalszym postępowaniu. Art. 9. 1. W sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przewyższa kwoty 1 000 000 zł, oraz w których z mocy odrębnych ustaw prawa lub interesy Skarbu Państwa reprezentują organy lub jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 6 ust. 1, zwane dalej „podmiotami reprezentującymi Skarb Państwa”, czynności w sprawie podejmują organy tych podmiotów. 2. Prokuratoria Generalna z urzędu lub na wniosek podmiotu reprezentującego Skarb Państwa może przejąć zastępstwo procesowe w każdej sprawie, o której mowa w ust. 1, jeżeli wymaga tego ochrona ważnych praw lub interesów Skarbu Państwa. Przepisy art. 8 ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio. Art. 10. 1. W sprawach dotyczących ważnych praw lub interesów Skarbu Państwa, Prokuratoria Generalna, na wniosek podmiotu reprezentującego Skarb Państwa, wydaje opinie prawne, w tym także opiniuje projekty umów, których stroną jest lub ma być Skarb Państwa. 2. Prezes Prokuratorii Generalnej albo dyrektor jej oddziału nie może odmówić wydania opinii prawnej, jeżeli wartość przedmiotu sprawy przekracza kwotę 1 000 000 zł. 3. Odmowa wydania opinii prawnej następuje w terminie 14 dni od dnia doręczenia wniosku, o którym mowa w ust. 1; odmowa jest wiążąca. Art. 11. 1. Podmiot reprezentujący Skarb Państwa nie ponosi kosztów zastępstwa procesowego wykonywanego przez Prokuratorię Generalną. 2. Podmiot reprezentujący Skarb Państwa, na żądanie Prokuratorii Generalnej, udziela jej informacji o sprawie oraz przedkłada dokumenty i inne dowody, jeżeli jest to niezbędne do podjęcia czynności zastępstwa procesowego lub wydania opinii prawnej. Art. 12. 1. Organ władzy publicznej, który powierzył innemu podmiotowi wykonywanie zadań publicznych na podstawie porozumienia, zawiadamia o tym Prezesa Prokuratorii Generalnej. 2. Podmiot reprezentujący Skarb Państwa zawiadamia Prokuratorię Generalną o każdym postępowaniu wszczętym przed sądem, trybunałem lub innym organem orzekającym, w którym podmiot ten występuje jako przedstawiciel Skarbu Państwa, oraz o stanie prawnym lub faktycznym związanym z działalnością tego podmiotu, który uzasadnia wystąpienie z roszczeniem Skarbu Państwa, wraz z szczegółowymi informacjami o przedmiocie postępowania albo rodzaju roszczenia. Rozdział 3 Czynności i pełnomocnictwa Prokuratorii Generalnej Art. 13. 1. Właściwym do wykonywania zastępstwa procesowego jest oddział Prokuratorii Generalnej, w którego okręgu znajduje się siedziba podmiotu reprezentującego Skarb Państwa, z którego działalnością wiąże się dochodzone roszczenie. 2. Prezes Prokuratorii Generalnej może przekazać sprawę innemu oddziałowi niż określony w ust. 1 lub Głównemu Urzędowi Prokuratorii Generalnej, jeżeli wymaga tego ochrona praw lub interesów Skarbu Państwa. 3. Podmiot reprezentujący Skarb Państwa, po otrzymaniu pozwu, innego pisma procesowego lub wezwania w sprawie, w której Prokuratoria Generalna wykonuje zastępstwo procesowe Skarbu Państwa, niezwłocznie przekazuje je Prokuratorii Generalnej wraz ze swoim stanowiskiem, szczegółowymi informacjami o przedmiocie postępowania oraz dowodami w sprawie. 4. W przypadkach wymagających wiadomości specjalnych Prokuratoria Generalna może zasięgać opinii biegłych i tłumaczy. Art. 14. 1. Podmioty reprezentujące Skarb Państwa składają Prokuratorii Generalnej, na jej żądanie lub z własnej inicjatywy, wnioski co do czynności procesowych w sprawach, w których Prokuratoria Generalna wykonuje zastępstwo procesowe Skarbu Państwa, w szczególności co do wszczęcia procesu, cofnięcia powództwa, uznania roszczenia, wycofania powództwa wzajemnego, zawarcia ugody lub wniesienia środków odwoławczych. 2. Prokuratoria Generalna nie jest związana treścią wniosków, o których mowa w ust. 1. W razie niezgodności stanowiska Prokuratorii Generalnej z wnioskiem podmiotu reprezentującego Skarb Państwa, stanowisko Prokuratorii Generalnej jest wiążące. O zajętym stanowisku zawiadamia się wnioskodawcę wraz z podaniem uzasadnienia na piśmie. Art. 15. 1. Czynności zastępstwa przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi wykonują wyłącznie radcowie Prokuratorii Generalnej. 2. Czynności zastępstwa mogą wykonywać również Prezes i wiceprezesi Prokuratorii Generalnej. 3. Dokumentem upoważniającym radcę Prokuratorii Generalnej do wykonywania czynności zastępstwa jest legitymacja służbowa, która zawiera w szczególności imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe radcy Prokuratorii Generalnej. 4. Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór legitymacji służbowej radcy Prokuratorii Generalnej oraz sposób dokonywania wpisów w tej legitymacji i postępowania z nią, a także organ właściwy do jej wydania, uwzględniając w szczególności termin ważności legitymacji służbowej, okoliczności uzasadniające jej wymianę i zwrot oraz postępowanie w razie utraty legitymacji służbowej. Art. 16. 1. Radcowie Prokuratorii Generalnej, biorąc udział w rozprawach sądowych, występują w stroju urzędowym. Strojem urzędowym jest toga. 2. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa określi, w drodze rozporządzenia, wzór stroju urzędowego radców Prokuratorii Generalnej, uwzględniając uroczysty charakter stroju, odpowiedni do powagi sądu i utrwalonej tradycji. Art. 17. 1. Jeżeli zachodzi konieczność wykonywania zastępstwa procesowego przed sądami, trybunałami lub innymi organami orzekającymi w sprawach wymagających znajomości prawa obcego albo procedur lub instytucji międzynarodowych, Prokuratoria Generalna może powierzyć to zastępstwo w drodze umowy cywilnoprawnej radcy prawnemu, adwokatowi lub innej osobie uprawnionej do występowania w charakterze pełnomocnika procesowego. 2. Koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, o którym mowa w ust. 1, ponosi Prokuratoria Generalna. 3. Do ustanowienia pełnomocnika procesowego, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177, z późn. zm.2)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 116, poz. 1207, Nr 145, poz. 1537 i Nr 273, poz. 2703 oraz z 2005 r. Nr 163, poz. 1362.). Art. 18. W sprawach o istotnym znaczeniu dla ochrony praw lub interesów Skarbu Państwa stanowiska Prokuratorii Generalnej są przyjmowane kolegialnie. Rozdział 4 Organizacja Prokuratorii Generalnej Art. 19. 1. Pracami Prokuratorii Generalnej kieruje Prezes Prokuratorii Generalnej, przy pomocy wiceprezesów Prokuratorii Generalnej i dyrektorów oddziałów Prokuratorii Generalnej. 2. Prezes Prokuratorii Generalnej ponadto: 1) reprezentuje Prokuratorię Generalną; 2) kieruje Głównym Urzędem Prokuratorii Generalnej; 3) jest przełożonym wszystkich radców i innych pracowników Prokuratorii Generalnej. 3. Wiceprezesi Prokuratorii Generalnej kierują działami jej pracy, wyznaczonymi przez Prezesa Prokuratorii Generalnej. 4. Prokuratoria Generalna używa pieczęci urzędowej, określonej w przepisach o pieczęciach państwowych. Art. 20. 1. Prezesa Prokuratorii Generalnej powołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa. 2. Prezesa Prokuratorii Generalnej powołuje się na pięcioletnią kadencję. Ta sama osoba nie może być Prezesem Prokuratorii Generalnej dłużej niż przez dwie kolejne kadencje. 3. Wiceprezesów Prokuratorii Generalnej, w liczbie nieprzekraczającej dwóch, powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw Skarbu Państwa na wniosek Prezesa Prokuratorii Generalnej. 4. Prezesa i wiceprezesów Prokuratorii Generalnej powołuje się spośród osób posiadających kwalifikacje do zajmowania stanowiska radcy Prokuratorii Generalnej. 5. Powołanie, o którym mowa w ust. 1 i 3, stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 113, poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19, poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 11, poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1805, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679, z 2003 r. Nr 166, poz. 1608 i Nr 213, poz. 2081, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001, Nr 120, poz. 1252 i Nr 240, poz. 2407 oraz z 2005 r. Nr 10, poz. 71, Nr 68, poz. 610, Nr 86, poz. 732 i Nr 167, poz. 1398.). 6. Prezes Rady Ministrów odwołuje Prezesa Prokuratorii Generalnej przed upływem kadencji z powodu: 1) złożenia rezygnacji z zajmowanego stanowiska służbowego; 2) trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków służbowych z powodu choroby stwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych albo innym równorzędnym orzeczeniem; 3) utraty kwalifikacji do zajmowania stanowiska radcy Prokuratorii Generalnej; 4) rażącego naruszenia obowiązków służbowych. Art. 21. 1. Ze stanowiskami Prezesa lub wiceprezesa Prokuratorii Generalnej nie można łączyć przynależności do partii politycznych ani pełnienia funkcji publicznych. 2. Prezes i wiceprezesi Prokuratorii Generalnej nie mogą prowadzić działalności zarobkowej, z wyjątkiem działalności naukowej, naukowo-dydaktycznej, dydaktycznej i publicystycznej. Art. 22. 1. W skład Prokuratorii Generalnej wchodzą Główny Urząd Prokuratorii Generalnej z siedzibą w mieście stołecznym Warszawie oraz oddziały Prokuratorii Generalnej z siedzibami w miejscowościach, w których mają siedziby sądy apelacyjne. 2. Oddziały Prokuratorii Generalnej działają w obszarach właściwości sądów apelacyjnych, w których mają siedzibę. 3. W obszarze właściwości Sądu Apelacyjnego w Warszawie zadania oddziału Prokuratorii Generalnej wykonuje Główny Urząd Prokuratorii Generalnej. Art. 23. 1. Oddziały Prokuratorii Generalnej w okręgach swojej właściwości miejscowej samodzielnie wykonują zadania i czynności Prokuratorii Generalnej. 2. Oddziałem Prokuratorii Generalnej kieruje dyrektor oddziału, któremu funkcję tę powierza Prezes Prokuratorii Generalnej. Dyrektor oddziału jest przełożonym radców i innych pracowników tego oddziału. 3. Funkcję dyrektora oddziału Prokuratorii Generalnej powierza się radcy Prokuratorii Generalnej. Art. 24. Prokuratoria Generalna jest jednostką budżetową i prowadzi gospodarkę finansową na zasadach określonych w odrębnych przepisach dla państwowych jednostek budżetowych. Art. 25. 1. Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, nadaje Prokuratorii Generalnej, w drodze zarządzenia, statut określający organizację i szczegółowe zasady funkcjonowania Prokuratorii Generalnej, a w szczególności: 1) organizację wewnętrzną Głównego Urzędu i oddziałów Prokuratorii Generalnej, w tym funkcje inne niż dyrektor oddziału występujące w Prokuratorii Generalnej; 2) tryb udzielania pełnomocnictw, o których mowa w art. 17 ust. 1. 2. Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa, w drodze zarządzenia, określi sposób i tryb przygotowywania, przyjmowania i prezentowania stanowisk Prokuratorii Generalnej, o których mowa w art. 18, z uwzględnieniem przesłanek kwalifikowania spraw do kategorii spraw o istotnym znaczeniu dla ochrony praw lub interesów Skarbu Państwa. 3. Prezes Prokuratorii Generalnej ustala, w drodze zarządzenia, regulamin wewnętrznego urzędowania Prokuratorii Generalnej, który określa w szczególności: 1) tryb wykonywania zadań i czynności w Prokuratorii Generalnej; 2) rozkład czasu pracy w Prokuratorii Generalnej w tygodniu oraz jego wymiar w poszczególnych dniach tygodnia, w tym czas rozpoczynania i kończenia pracy w poszczególnych dniach tygodnia, z uwzględnieniem zasad dotyczących pracowników urzędów państwowych. 4. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb współdziałania Prokuratorii Generalnej przy wykonywaniu zastępstwa procesowego Skarbu Państwa z organami władzy publicznej, podmiotami reprezentującymi Skarb Państwa, państwowymi osobami prawnymi, państwowymi jednostkami organizacyjnymi niemającymi osobowości prawnej oraz organami samorządu terytorialnego i innymi podmiotami, którym powierzono wykonywanie zadań publicznych na podstawie ustaw lub porozumień, z uwzględnieniem organizacji Prokuratorii Generalnej i kompetencji jej oddziałów. Rozdział 5 Radcowie Prokuratorii Generalnej i starsi radcowie Prokuratorii Generalnej Art. 26. W Prokuratorii Generalnej są zatrudnieni radcowie Prokuratorii Generalnej i starsi radcowie Prokuratorii Generalnej, zwani dalej „radcami”. Art. 27. 1. Radcowie, wykonując czynności procesowe, kierują się własnym przekonaniem opartym na wiedzy prawniczej i doświadczeniu. 2. Radcowie przy wykonywaniu czynności procesowych są niezależni. Art. 28. 1. Radcowie wykonują polecenia przełożonych, dotyczące treści czynności zastępstwa. Na żądanie radcy przełożony wydaje polecenie na piśmie wraz z uzasadnieniem. 2. Jeżeli radca nie zgadza się z poleceniem, o którym mowa w ust. 1, może żądać, by zmieniono polecenie albo by wyłączono go od udziału w sprawie. W sprawach tych rozstrzyga ostatecznie przełożony tego przełożonego, który wydał polecenie. 3. W przypadku gdy w postępowaniu przed sądem, trybunałem lub innym organem orzekającym ujawnią się nowe okoliczności, radca samodzielnie podejmuje decyzje związane z dalszym tokiem postępowania. Art. 29. 1. Radcą Prokuratorii Generalnej może być osoba, która: 1) posiada obywatelstwo polskie; 2) korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich; 3) ukończyła wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskała tytuł magistra albo ukończyła zagraniczne studia prawnicze, uznane w Polsce; 4) posiada uprawnienia radcy prawnego, adwokata lub notariusza albo zajmowała stanowisko sędziego sądu powszechnego, sędziego sądu wojskowego lub sędziego sądu administracyjnego albo stanowisko prokuratora; 5) nie była karana za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe albo nieumyślne przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu; 6) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy. 2. Wymóg określony w ust. 1 pkt 4 nie dotyczy osoby, która: 1) posiada tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego nauk prawnych lub 2) pracowała na stanowisku związanym z legislacją, nie niższym niż legislator lub specjalista do spraw legislacji, w urzędzie organu władzy państwowej przez co najmniej pięć lat. Art. 30. Starszym radcą Prokuratorii Generalnej może być: 1) radca Prokuratorii Generalnej, który prze