Rozporządzenie Ministra Zdrowiaz dnia 30 lipca 2012 r.w sprawie ramowego programu zajęć praktycznych oraz sposobu ich odbywania, dokumentowania i zaliczania Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Ramowy program zajęć praktycznych dla kierunku lekarskiego Załącznik nr 2 - Ramowy program zajęć praktycznych dla kierunku lekarsko-dentystycznego Treść rozporządzenia Na podstawie art. 5 ust. 14 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634 i Nr 291, poz. 1707 oraz z 2012 r. poz. 95) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa ramowy program zajęć praktycznych oraz sposób ich odbywania, dokumentowania i zaliczania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte w dzienniku praktyk, dla kierunku lekarskiego i lekarsko-dentystycznego. § 2. Ramowy program zajęć praktycznych dla kierunku: 1) lekarskiego określa załącznik nr 1 do rozporządzenia; 2) lekarsko-dentystycznego określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. § 3. 1. Student odbywa praktyczne nauczanie zgodnie z programem praktycznego nauczania opracowanym przez opiekuna i zatwierdzonym przez dziekana. 2. Przed rozpoczęciem praktycznego nauczania opiekun zaznajamia studenta z programem praktycznego nauczania, zakresem zadań i czynności praktycznych oraz sposobem ich wykonywania. § 4. 1. Przebieg praktycznego nauczania dokumentuje dziennik praktyk, w którym student odnotowuje wykonywane czynności praktyczne oraz nabywane umiejętności. Wykonanie czynności i nabycie umiejętności potwierdza opiekun. 2. Dziennik praktyk zawiera: 1) nazwę uczelni macierzystej; 2) zdjęcie studenta; 3) imię i nazwisko studenta umieszczone na każdej stronie dziennika; 4) numer albumu; 5) datę wystawienia dziennika wraz z podpisem i pieczęcią dziekana; 6) nazwę, adres i pieczęć podmiotu leczniczego, w którym odbywane jest praktyczne nauczanie; 7) moduły, w jakich prowadzi się praktyczne nauczanie, z wyszczególnieniem umiejętności, jakie nabyć musi student, wraz z liczbą godzin, w ramach których odbywa się nauczanie danego modułu, oraz datę i podpis opiekuna; 8) informację o zaliczeniu i jego formie, wraz z informacją o zaliczeniu poszczególnych umiejętności wchodzących w skład modułu, potwierdzoną pieczęcią podmiotu leczniczego, w którym odbywane jest praktyczne nauczanie, wraz z pieczątką i podpisem nadzorującego praktyczne nauczanie opiekuna; 9) miejsce na uwagi. 3. Po zakończeniu praktycznego nauczania student przedkłada dziekanowi wypełniony dziennik praktyk. § 5. Praktyczne nauczanie zalicza dziekan na podstawie wpisów w dzienniku praktyk. § 6. Dziennik praktyk jest dołączany do dokumentacji przebiegu studiów. § 7. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 października 2012 r. Załącznik nr 1 - Ramowy program zajęć praktycznych dla kierunku lekarskiego 1. Cel praktycznego nauczania Celem praktycznego nauczania jest poszerzenie wiedzy i nabycie umiejętności i kompetencji zawartych w standardach kształcenia dla kierunku lekarskiego. 2. Czas trwania Czas trwania praktycznego nauczania regulują standardy kształcenia dla kierunku lekarskiego. 3. Rodzaj umiejętności W ramach praktycznego nauczania realizowane są efekty kształcenia zawarte w standardach kształcenia dla kierunku lekarskiego obejmujące następujące rodzaje umiejętności: 1) umiejętność A - czynności z nią związane student wykonuje prawidłowo i w pełni samodzielnie; 2) umiejętność B - student zna zasady wykonywania czynności z nią związanych, potrafi przy nich asystować. Lp. Standardowe procedury medyczne Rodzaj umiejętności 1 2 3 1 Pomiar temperatury ciała A 2 Pomiar tętna A 3 Nieinwazyjny pomiar ciśnienia tętniczego A 4 Monitorowanie parametrów życiowych przy pomocy kardiomonitora A 5 Wprowadzenie rurki ustno-gardłowej A 6 Posługiwanie się pulsoksymetrią A 7 Przeprowadzenie badania spirometrycznego A 8 Pomiar szczytowego przepływu wydechowego A 9 Badanie odruchów noworodkowych A 10 Wykonanie pomiarów antropometrycznych A 11 Prowadzenie wentylacji wspomaganej B 12 Prowadzenie wentylacji zastępczej B 13 Pobieranie obwodowej krwi żylnej A 14 Założenie wkłucia obwodowego A 15 Wykonanie wstrzyknięcia dożylnego, domięśniowego i podskórnego A 16 Pobieranie posiewów krwi A 17 Pobieranie krwi tętniczej A 18 Pobieranie arterializowanej krwi włośniczkowej A 19 Wykonanie prostych testów paskowych, pomiar stężenia glukozy we krwi A 20 Pobieranie wymazów z nosa, gardła i skóry A 21 Nakłucie jamy opłucnowej B 22 Zbadanie palcem przez odbyt A 23 Cewnikowanie pęcherza moczowego u kobiet i mężczyzn A 24 Zgłębnikowanie żołądka A 25 Płukanie żołądka A 26 Wykonanie lewatywy A 27 Wykonanie i interpretacja standardowego elektrokardiogramu spoczynkowego A 28 Wykonanie kardiowersji elektrycznej i defibrylacji serca B 29 Przeprowadzenie orientacyjnego badania pola widzenia A 30 Przeprowadzenie orientacyjnego badania otoskopowego A 31 Drenaż jamy opłucnowej B 32 Nakłucie worka osierdziowego B 33 Nakłucie jamy otrzewnowej B 34 Nakłucie lędźwiowe B 35 Wykonanie testów naskórkowych, prób śródskórnych i skaryfikacyjnych oraz interpretacja ich wyników B 36 Założenie jałowych rękawiczek, fartucha operacyjnego oraz przygotowanie pola operacyjnego zgodnie z zasadami aseptyki A 37 Posługiwanie się podstawowymi narzędziami chirurgicznymi A 38 Znieczulenie miejscowe okolicy operowanej A 39 Zaopatrzenie prostej rany A 40 Założenie i zmiana jałowego opatrunku chirurgicznego A 41 Zaopatrzenie krwawienia zewnętrznego A 42 Doraźne unieruchomienie kończyny, a także wybór rodzaju unieruchomienia koniecznego do zastosowania w typowych sytuacjach klinicznych A 43 Nacięcie i drenaż ropnia A 44 Wykonanie badania ginekologicznego i gruczołu piersiowego A 45 Wykonanie tamponady przedniej A 46 Usuwanie woskowiny usznej A 47 Wycięcie guza łagodnego i złośliwego skóry i błon śluzowych A 48 Wycięcie węzła chłonnego B 49 Wykonanie biopsji cienkoigłowej i gruboigłowej B 50 Pielęgnacja portu naczyniowego i dootrzewnowego A Lp. Złożone czynności medyczne Rodzaj umiejętności 1 2 3 1 Przeprowadzenie wywiadu lekarskiego z pacjentem dorosłym, w tym z pacjentem w wieku podeszłym A 2 Przeprowadzenie pełnego i ukierunkowanego badania fizykalnego A 3 Ocena stanu ogólnego, stanu przytomności i świadomości pacjenta A 4 Przeprowadzenie diagnostyki różnicowej najczęstszych chorób pacjentów dorosłych A 5 Planowanie postępowania diagnostycznego, terapeutycznego i profilaktycznego w najczęstszych chorobach pacjentów dorosłych A 6 Planowanie programu rehabilitacji w najczęstszych chorobach pacjentów dorosłych B 7 Interpretacja badań laboratoryjnych A 8 Interpretacja wyników badań cytologicznych i histopatologicznych A 9 Ocena możliwości wystąpienia błędu przedlaboratoryjnego i zasady jego unikania, z uwzględnieniem znajomości antykoagulantów używanych w badaniach laboratoryjnych i przyłóżkowych A 10 Zapobieganie, rozpoznawanie i leczenie chorób stanowiących najczęstszą przyczynę zgłaszania się pacjentów do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej A 11 Ocena stanu pacjenta nieprzytomnego A 12 Wybór zgodnego z prawem postępowania lekarskiego w sytuacji konieczności działania bez zgody pacjenta A 13 Rozpoznanie stanów nagłego zagrożenia życia i zasady postępowania w tych stanach A 14 Pielęgnacja i postępowanie w typowych powikłaniach kolostomii, urostomii, ileostomii i gastrostomii A 15 Rozpoznanie obrzęku chłonnego, znajomość zasad profilaktyki obrzęku chłonnego u pacjentów po limfadenektomiach i radioterapii, umiejętność postępowania w powikłaniach spowodowanych obrzękiem chłonnym A 16 Rozpoznanie, profilaktyka i leczenie powikłań wczesnych i odległych po leczeniu onkologicznym (radioterapia i chemioterapia), ze szczególnym uwzględnieniem powikłań ze strony przewodu pokarmowego A 17 Kliniczna ocena układu chłonnego A 18 Rozpoznanie, profilaktyka i leczenie stanów przednowotworowych w obrębie błony śluzowej i skóry A 19 Żywienie dojelitowe, pozajelitowe, płynoterapia u pacjentów onkologicznych A 20 Różnicowanie zmian poterapeutycznych i nawrotów choroby nowotworowej B 21 Komunikowanie się z pacjentem i rodziną pacjenta onkologicznego A 22 Ocena stanu ogólnego i jakości życia w przypadku udzielania pacjentowi świadczeń zdrowotnych z zakresu onkologii A 23 Umiejętność ustalenia wskazań do modyfikacji trybu życia i diety pacjentowi onkologicznemu A 24 Postępowanie w zaburzeniach metabolicznych u pacjentów onkologicznych oraz w stanach nagłego zagrożenia życia w onkologii B 25 Rozpoznanie stanu po spożyciu alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych A 26 Monitorowanie stanu pacjenta zatrutego A 27 Zastosowanie podstawowego leczenia w ostrych zatruciach A 28 Przeprowadzenie badania psychiatrycznego A 29 Ocena i opis stanu psychicznego pacjenta A 30 Rozpoznanie i postępowanie w stanach nagłych związanych z zaburzeniami psychicznymi A 31 Rozpoznanie agonii i stwierdzenie zgonu pacjenta A 32 Postępowanie, leczenie i rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych i domowych u pacjentów przewlekle chorych A 33 Kwalifikowanie pacjenta do leczenia w warunkach oddziału zakaźnego A 34 Przeprowadzenie wywiadu lekarskiego z pacjentem do ukończenia 18. roku życia i jego rodzicami A 35 Przeprowadzenie badania fizykalnego pacjenta do ukończenia 18. roku życia A 36 Zapoznanie się z zasadami pielęgnacji i karmienia noworodka oraz niemowlęcia A 37 Ocena stanu noworodka A 38 Ocena dojrzałości noworodka A 39 Posługiwanie się siatkami centylowymi A 40 Ocena stopnia zaawansowania dojrzewania płciowego A 41 Przeprowadzenie badania bilansowego pacjenta do ukończenia 18. roku życia A 42 Przeprowadzenie diagnostyki różnicowej najczęstszych chorób pacjentów do ukończenia 18. roku życia A 43 Planowanie postępowania diagnostycznego, terapeutycznego i profilaktycznego w najczęstszych chorobach pacjentów do ukończenia 18. roku życia A 44 Planowanie programu rehabilitacji w najczęstszych chorobach pacjentów do ukończenia 18. roku życia B 45 Kwalifikowanie pacjenta do szczepień oraz stosowanie kalendarza szczepień u pacjentów do ukończenia 18. roku życia A 46 Leczenie tlenem A 47 Prowadzenie podstawowych czynności ratunkowych, z wyszczególnieniem pacjentów do ukończenia 18. roku życia i pacjentów dorosłych, w tym z użyciem fantomów A 48 Działanie w algorytmie zaawansowanych czynności ratunkowych, z wyszczególnieniem pacjentów do ukończenia 18. roku życia i pacjentów dorosłych, w tym z użyciem fantomów A 49 Zbadanie jamy brzusznej w aspekcie ostrego brzucha A 50 Rozpoznawanie objawów narastającego ciśnienia śródczaszkowego A 51 Ocena funkcjonalna pacjenta niepełnosprawnego A 52 Ocena zmian patologicznych (urazowych, zapalnych, nowotworowych) na podstawie badań obrazowych, szczególnie RTG, TK, MRI A 53 Interpretacja badania radiologicznego w zakresie najczęstszych typów złamań, szczególnie złamań kości długich A 54 Asystowanie przy badaniu USG i jego interpretacja B 55 Planowanie postępowania w przypadku ekspozycji na zakażenie przenoszone drogą krwi A 56 Rozpoznanie objawów lekozależności i zaplanowanie jej leczenia A 57 Przetoczenie krwi i jej składników oraz preparatów krwiopochodnych B 58 Interpretacja wyników badań z zakresu immunologii transfuzjologicznej: grupa krwi, próba zgodności, testy antyglobulinowe A 59 Znajomość zasad postępowania w przypadku wystąpienia powikłań poprzetoczeniowych B 60 Ocena wskazań do wykonania punkcji nadłonowej i uczestnictwo w jej wykonaniu B 61 Asysta przy typowych procedurach urologicznych (np. endoskopia diagnostyczna i terapeutyczna układu moczowego, litotrypsja, punkcja prostaty, typowe zabiegi operacyjne) B 62 Rozpoznanie stanów okulistycznych wymagających natychmiastowej pomocy specjalistycznej i udzielenie wstępnej, kwalifikowanej pomocy w przypadkach urazów fizycznych i chemicznych oka A 63 Wykonanie badania dna oka oftalmoskopem bezpośrednim i jego interpretacja w zakresie oceny tarczy nerwu wzrokowego i dużych naczyń (obrzęk tarczy nerwu wzrokowego i wylewy, brak różowego refleksu) A 64 Znajomość zasad postępowania okołooperacyjnego B 65 Kwalifikowanie pacjenta do operacji ze wskazań nagłych i planowych B 66 Kontrola poprawności ukrwienia kończyny po założeniu opatrunku unieruchamiającego A 67 Postępowanie w stanie wstrząsu urazowego oraz obrażeń wielonarządowych B 68 Unieruchomienie kręgosłupa szyjnego i piersiowo-lędźwiowego u pacjenta po urazach B 69 Ocena odleżyny i zastosowanie odpowiedniego opatrunku B 70 Rozpoznanie objawów podmiotowych i przedmiotowych świadczących o nieprawidłowym przebiegu ciąży (nieprawidłowe krwawienia, ocena czynności skurczowej macicy) B 71 Interpretacja wyników badania fizykalnego ciężarnej (ciśnienie tętnicze, czynność serca matki i płodu) oraz wyników badań laboratoryjnych świadczących o patologii ciąży A 72 Interpretacja zapisu kardiotokografii (KTG) B 73 Rozpoznanie rozpoczynającego się porodu, rozpoznanie nieprawidłowego czasu jego trwania B 74 Asysta przy odbieraniu porodu fizjologicznego B 75 Interpretacja objawów podmiotowych i przedmiotowych w czasie połogu B 76 Ustalenie wskazań i przeciwwskazań do stosowania różnych metod antykoncepcji oraz metod naturalnego planowania rodziny A 77 Interpretacja charakterystyk produktów leczniczych oraz krytyczna ocena materiałów reklamowych dotyczących produktów leczniczych A 78 Analiza ewentualnych działań niepożądanych poszczególnych produktów leczniczych oraz interakcji między nimi A 79 Planowanie konsultacji specjalistycznych A 80 Kwalifikowanie pacjenta do leczenia domowego i szpitalnego A 81 Stosowanie leczenia dietetycznego A 82 Stosowanie indywidualizacji obowiązujących zaleceń terapeutycznych oraz innych metod leczenia wobec nieskuteczności bądź przeciwwskazań do terapii standardowej B 83 Definiowanie stanów, w których czas dalszego trwania życia, stan funkcjonalny, preferencje pacjenta ograniczają postępowanie zgodne z określonymi dla danej choroby zaleceniami B 84 Podstawy prawne zawierania umów na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej A 85 Umiejętność wypisywania recept na leki gotowe, recepturowe (w tym środki odurzające lub substancje psychotropowe) ze zróżnicowaniem stosowania do przysługujących pacjentom uprawnień A 86 Umiejętność wypisywania skierowań na badania dodatkowe, transport sanitarny, zwolnień od pracy A 87 Prowadzenie dokumentacji medycznej pacjenta A Załącznik nr 2 - Ramowy program zajęć praktycznych dla kierunku lekarsko-dentystycznego 1. Cel praktycznego nauczania Celem praktycznego nauczania jest pogłębienie wiedzy teoretycznej oraz doskonalenie i utrwalenie praktycznych umiejętności z zakresu promocji zdrowia oraz zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób wchodzących w zakres stomatologii jako przygotowanie studenta do samodzielnego wykonywania zawodu lekarza dentysty. 2. Czas trwania Czas trwania praktycznego nauczania regulują standardy kształcenia dla kierunku lekarsko-dentystycznego. 3. Program praktycznego nauczania z zakresu stomatologii zachowawczej Program praktycznego nauczania obejmuje: 1) organizację i metody pracy indywidualnej praktyki, a w szczególności: a) organizację pracy gabinetu stomatologicznego (ruch pacjentów, rejestracja, dokumentacja, sprawozdawczość, zasady wypisywania recept i skierowań na badania diagnostyczne oraz na konsultacje specjalistyczne), b) ergonomię pracy lekarza dentysty, pracę z asystentką na cztery ręce, c) współdziałanie z lekarzami i innymi pracownikami ochrony zdrowia, d) metodologię zawierania kontraktów, e) prawidłową komunikację interpersonalną z pacjentami, ich opiekunami i zespołem stomatologicznym; 2) rozpoznawanie, profilaktykę i leczenie: a) próchnicy zębów, b) zapaleń miazgi, c) martwicy i zgorzeli miazgi oraz chorób tkanek okołowierzchołkowych zęba, d) niepróchnicowych uszkodzeń tkanek twardych zęba; 3) doskonalenie wykonywania następujących umiejętności i czynności: a) diagnozowanie próchnicy i próchnicy początkowej (ze szczególnym uwzględnieniem oceny aktywności choroby, wykrywania i kwalifikacji zmian próchnicowych), b) planowanie postępowania profilaktyczno-leczniczego w próchnicy, z uwzględnieniem indywidualnych czynników ryzyka choroby, c) leczenie próchnicy z zastosowaniem oszczędzających tkanki zęba metod opracowania ubytku i odpowiednich materiałów, d) diagnostykę, profilaktykę i leczenie ubytków twardych tkanek zęba niepróchnicowego pochodzenia, e) diagnozowanie i leczenie chorób miazgi i tkanek okołowierzchołkowych (ekstyrpacja miazgi w znieczuleniu, leczenie kanałowe zębów z zainfekowaną miazgą, wypełnienie kanałów korzeniowych z użyciem różnych metod kondensacji gutaperki, praca z zastosowaniem koferdamu oraz z użyciem urządzeń powiększających, np. lup czy mikroskopu zabiegowego), f) diagnostykę i postępowanie lecznicze w przypadku pourazowych uszkodzeń zębów stałych, g) zastosowanie różnych metod obrazowania radiologicznego, h) diagnozowanie i usuwanie przebarwień zębów, i) prowadzenie instruktażu higieny jamy ustnej i motywowanie chorego oraz ocenę uzyskanych efektów, j) stosowanie profesjonalnych metod profilaktyki próchnicy i zapaleń dziąseł (profesjonalne usuwanie kamienia nazębnego i płytki nazębnej, stosowanie lakierów i żeli fluorkowych, lakierów chlorheksydynowych i uszczelniaczy bruzd), k) planowanie i ocenę efektów edukacji prozdrowotnej w różnych grupach populacji. 4. Program praktycznego nauczania z zakresu stomatologii dziecięcej Program praktycznego nauczania obejmuje: 1) utrwalenie i doskonalenie: a) zasad komunikacji z pacjentem do ukończenia 18. roku życia i jego opiekunem oraz metod jego adaptacji do leczenia stomatologicznego, b) postępowania stomatologicznego z pacjentami niepełnosprawnymi do ukończenia 18. roku życia; 2) rozpoznawanie, zapobieganie i leczenie: a) próchnicy zębów w uzębieniu mlecznym, b) próchnicy zębów stałych z niezakończonym rozwojem, c) chorób miazgi zębów mlecznych i zębów stałych z niezakończonym rozwojem, d) chorób przyzębia i błony śluzowej jamy ustnej w wieku rozwojowym, e) próchnicy, chorób przyzębia i wad ortodontycznych; 3) postępowanie w pourazowym uszkodzeniu zębów mlecznych oraz zębów stałych z niezakończonym rozwojem (diagnostyka kliniczna i radiologiczna, uwarunkowania procedur leczniczych, badania kontrolne); 4) postępowanie stomatologiczne z pacjentami do ukończenia 18. roku życia obciążonymi chorobami układowymi; 5) doskonalenie następujących umiejętności i czynności: a) oceny rozwoju zęba i przebiegu rozwoju uzębienia, b) diagnozowania zaburzeń i wad rozwojowych uzębienia, c) diagnozowania próchnicy zębów mlecznych i zębów stałych z niezakończonym rozwojem, d) leczenia próchnicy zębów mlecznych i zębów stałych z niezakończonym rozwojem, e) planowania i wykonywania zabiegów profilaktycznych u pacjenta do ukończenia 18. roku życia i kobiety ciężarnej, f) postępowania leczniczego w chorobach miazgi zębów mlecznych, g) leczenia chorób miazgi zębów stałych z niezakończonym rozwojem, h) postępowania w pourazowym uszkodzeniu zębów stałych z niezakończonym rozwojem, i) diagnozowania chorób i nieprawidłowości rozwojowych błony śluzowej jamy ustnej, zapaleń dziąseł i innych chorób przyzębia, określania periodontologicznych czynników przyczynowych i potrzeb w zakresie leczenia periodontologicznego. 5. Program praktycznego nauczania z zakresu chirurgii stomatologicznej Program praktycznego nauczania obejmuje: 1) utrwalenie zasad: a) znieczulenia miejscowego powierzchniowego, nasiękowego i przewodowego, b) usuwania zębów u pacjentów do ukończenia 18. roku życia i dorosłych, c) chirurgicznych ekstrakcji wewnątrz- i zewnątrzzębodołowych, d) diagnostyki i postępowania w zapaleniu tkanek jamy ustnej, e) współczesnej antybiotykoterapii w leczeniu zapaleń tkanek jamy ustnej, twarzy i szyi, f) zapobiegania oraz metod diagnozowania i rozpoznawania nowotworów jamy ustnej, g) profilaktyki zakażeń wirusami hepatotropowymi i HIV w chirurgii stomatologicznej, h) pierwszej pomocy w pourazowych obrażeniach zębów i wyrostków zębodołowych; 2) rozpoznawanie, różnicowanie i zasady leczenia: a) wczesnych i późnych powikłań po usunięciu zębów, b) zębopochodnych stanów zapalnych, c) torbieli, d) zmian rozrostow