Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiejz dnia 3 stycznia 2013 r.w sprawie sposobu prowadzenia rejestru oraz sposobu oznakowania pojazdów kolejowych 2)Niniejsze rozporządzenie zostało notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 6 września 2012 r. pod numerem 2012/0522/PL zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które wdraża dyrektywę 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, str. 37, z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337). Spis treści Treść rozporządzenia Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Prowadzenie rejestru pojazdów kolejowych Rozdział 3 - Oznakowanie pojazdów kolejowych Rozdział 4 - Tabliczki umieszczane na pojazdach kolejowych Rozdział 5 - Przepisy przejściowe i końcowe Załącznik nr 1 - Załącznik nr 2 - Wykaz norm określających sposoby oznakowania pojazdów kolejowych Załącznik nr 3 - Sposób oznakowania pojazdów kolejowych Załącznik nr 4 - Wzory oznakowania pojazdów kolejowych oraz sposób jego rozmieszczenia Załącznik nr 5 - Oznakowanie pociągów, wzory tablic kierunkowych i numerowych oraz ich rozmieszczenie Treść rozporządzenia Na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1238 i Nr 191, poz. 1374, z 2008 r. Nr 59, poz. 359, Nr 144, poz. 902, Nr 206, poz. 1289 i Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 1, poz. 3, Nr 18, poz. 97, Nr 19, poz. 100, Nr 98, poz. 817, Nr 115, poz. 966, Nr 157, poz. 1241 i Nr 214, poz. 1658, z 2011 r. Nr 5, poz. 13, Nr 102, poz. 586, Nr 106, poz. 622, Nr 187, poz. 1113, Nr 205, poz. 1209, Nr 227, poz. 1367, Nr 230, poz. 1372 i Nr 233, poz. 1381 oraz z 2012 r. poz. 460 i 951.) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. 1. Przepisów rozporządzenia, z wyjątkiem § 2 ust. 2 pkt 5, § 7 ust. 1, § 9, § 10, § 27 i § 28 pkt 2, nie stosuje się do sposobu oznakowania pojazdów kolejowych: 1) poruszających się wyłącznie po bocznicy kolejowej; 2) o szerokości toru mniejszej niż 1435 mm; 3) zabytkowych używanych jako nieruchomy eksponat; 4) pojazdów specjalnych poruszających się wyłącznie po torze zamkniętym lub transportowanych na innych pojazdach; 5) poruszających się wyłącznie po sieciach kolejowych, które są funkcjonalnie wyodrębnione z systemu kolei i przeznaczone tylko na potrzeby pasażerskich przewozów lokalnych oraz miejskich lub podmiejskich; 6) poruszających się wyłącznie po infrastrukturze kolejowej należącej do zarządców prywatnej infrastruktury kolejowej, na ich użytek w ramach własnej działalności w zakresie transportu towarów; 7) poruszających się wyłącznie po infrastrukturze kolejowej przewidzianej wyłącznie do użytku lokalnego, turystycznego lub historycznego; 8) historycznych nieporuszających się po sieci kolejowej. 2. Przepisów rozporządzenia, z wyjątkiem informacji umieszczanych na tablicach kierunkowych, o których mowa w ust. 17 i 18 załącznika nr 5 do rozporządzenia, nie stosuje się do sposobu oznakowania pojazdów metra. 3. Dla pojazdów kolejowych, o których mowa w ust. 1, eksploatujący te pojazdy, zwany dalej „eksploatującym”, zamiast identyfikatora określonego w § 12-14 stosuje własny sposób identyfikacji pojazdu kolejowego. § 2. 1. Rejestr pojazdów kolejowych w zależności od przeznaczenia pojazdu powinien spełniać wymagania określone: 1) w decyzji Komisji 2011/314/UE z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie technicznej specyfikacji interoperacyjności w zakresie podsystemu „Ruch kolejowy” transeuropejskiego systemu kolei konwencjonalnych (Dz. Urz. UE L 144 z 31.05.2011, str. 1, z późn. zm.); 2) w Regulaminie dla międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (RID), stanowiącym załącznik C do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF), sporządzonej w Bernie dnia 9 maja 1980 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 100, poz. 674 i 675, z 2009 r. Nr 167, poz. 1318 oraz z 2011 r. Nr 137, poz. 804 i 805), wraz ze zmianami obowiązującymi od dnia wejścia w życie w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej, ogłoszonymi we właściwy sposób; 3) we właściwych krajowych specyfikacjach technicznych i dokumentach normalizacyjnych, o których mowa w art. 25t ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, zwanej dalej „ustawą”. 2. Oznakowanie pojazdów kolejowych, w zależności od przeznaczenia pojazdu powinno spełniać wymagania określone: 1) w decyzji Komisji 2011/314/UE z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie technicznej specyfikacji interoperacyjności w zakresie podsystemu „Ruch kolejowy” transeuropejskiego systemu kolei konwencjonalnych; 2) w decyzji Komisji 2006/861/WE z dnia 28 lipca 2006 r. dotyczącej technicznej specyfikacji dla interoperacyjności odnoszącej się do podsystemu „tabor kolejowy - wagony towarowe” transeuropejskiego systemu kolei konwencjonalnych (Dz. Urz. UE L 344 z 08.12.2006, str. 1, z późn. zm.); 3) w decyzji Komisji 2011/291/UE z dnia 26 kwietnia 2011 r. w sprawie technicznej specyfikacji interoperacyjności odnoszącej się do podsystemu „Tabor - lokomotywy i tabor pasażerski” w transeuropejskim systemie kolei konwencjonalnych (Dz. Urz. UE L 139 z 26.05.2011, str. 1, z późn. zm.); 4) w decyzji Komisji 2008/164/WE z dnia 21 grudnia 2007 r. dotyczącej technicznej specyfikacji interoperacyjności w zakresie aspektu „Osoby o ograniczonej możliwości poruszania się” transeuropejskiego systemu kolei konwencjonalnej i transeuropejskiego systemu kolei dużych prędkości (Dz. Urz. UE L 64 z 07.03.2008, str. 72, z późn. zm.); 5) w Regulaminie dla międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (RID), stanowiącym załącznik C do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF), sporządzonej w Bernie dnia 9 maja 1980 r.; 6) we właściwych krajowych specyfikacjach technicznych i dokumentach normalizacyjnych, o których mowa w art. 25t ustawy. Rozdział 2 Prowadzenie rejestru pojazdów kolejowych § 3. 1. Rejestr pojazdów kolejowych prowadzi dysponent lub eksploatujący w formie księgi, kartoteki lub w systemie teleinformatycznym. 2. Rejestr pojazdów kolejowych prowadzony w formie księgi lub kartoteki powinien być opatrzony pieczęcią adresową dysponenta lub eksploatującego albo nadrukiem odpowiadającym tej pieczęci oraz identyfikatorem literowym dysponenta (VKM). 3. Rejestr pojazdów kolejowych składa się z dwóch części: 1) część I - Ewidencja pojazdu kolejowego; 2) część II - Dane o eksploatacji pojazdu kolejowego. 4. Wzór rejestru pojazdów kolejowych określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. § 4. 1. Wpis pojazdu kolejowego do rejestru pojazdów kolejowych powinien nastąpić niezwłocznie po nabyciu pojazdu kolejowego lub uzyskaniu innego tytułu prawnego do pojazdu. 2. Wykreślenie pojazdu kolejowego z rejestru pojazdów kolejowych następuje: 1) niezwłocznie po wydaniu przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, zwanego dalej „Prezesem UTK”, raportu z wycofania z eksploatacji pojazdu kolejowego na podstawie wniosku dysponenta; 2) niezwłocznie po zbyciu pojazdu lub po wygaśnięciu innego tytułu prawnego oraz po zgłoszeniu tego faktu Prezesowi UTK, zgodnie z art. 25ga ust. 3 ustawy. 3. Wykreślenie pojazdu kolejowego z rejestru pojazdów kolejowych przez eksploatującego następuje niezwłocznie po zbyciu pojazdu lub wygaśnięciu innego tytułu prawnego do pojazdu. § 5. 1. Pojazdy szynowo-drogowe, które poruszać się będą po drogach publicznych, powinny być zarejestrowane zgodnie z wymaganiami określonymi w rozdziale 2 działu III ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 i 1448) oraz wpisane do rejestru pojazdów kolejowych. 2. Pojazdy szynowo-drogowe, inne niż określone w ust. 1, podlegają wyłącznie wpisowi do rejestru pojazdów kolejowych. § 6. Niezależnie od rejestru pojazdów kolejowych prowadzi się akta obejmujące dokumenty stanowiące podstawę wpisu do tego rejestru. Rozdział 3 Oznakowanie pojazdów kolejowych § 7. 1. Oznakowanie pojazdów kolejowych w zakresie nieuregulowanym w przepisach określonych w § 2 wykonuje się zgodnie z normami wymienionymi w załączniku nr 2 do rozporządzenia. 2. Na czynnych zabytkowych pojazdach kolejowych należy zachować oznakowanie oryginalne, pochodzące z okresu ich eksploatacji. Oznakowanie czynnego zabytkowego pojazdu kolejowego identyfikatorem pojazdu kolejowego powinno być wykonane tak, aby było czytelne i nie kolidowało z oznakowaniem oryginalnym. § 8. 1. Sposób oznakowania pojazdów kolejowych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia. 2. Wzory oznakowania pojazdów kolejowych oraz sposób jego rozmieszczenia określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. § 9. 1. Na pojazdach kolejowych dysponent lub eksploatujący może umieszczać dodatkowe napisy i informacje. 2. Dodatkowe napisy i informacje, o których mowa w ust. 1, nie mogą być umieszczane w miejscach oznakowania pojazdów kolejowych i na tablicach zewnętrznych i wewnętrznych. § 10. Na każdy pojazd kolejowy oraz na wózki stosowane w komunikacji przestawczej należy nanieść datę wykonania ostatnich prac utrzymaniowych poziomu 4 lub 5 (dzień, miesiąc, rok), o których mowa w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 października 2005 r. w sprawie ogólnych warunków technicznych eksploatacji pojazdów kolejowych (Dz. U. Nr 212, poz. 1771 oraz z 2007 r. Nr 212, poz. 1567). § 11. Jeżeli pojazd kolejowy przystosowany jest do jazdy po torze o szerokości 1435 mm i po torze o innej szerokości, przy czym dalsza jazda może odbywać się po zmianie wózków, to: 1) na ramach wózków należy nanieść identyfikator pojazdu kolejowego, z którym w chwili nabycia stanowiły zakupiony komplet, zaś po europejskim numerze pojazdu kolejowego należy dodać małe litery alfabetu dla każdego kompletu wózków (a, b - dla pierwszego kompletu; c, d - dla następnego), zgodnie z ust. 1 i 2 załącznika nr 3 oraz rys. 1 i rys. 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia; 2) w przypadku gdy wózki powinny być umieszczone w określonym miejscu pod pojazdem kolejowym, na pudle pojazdu i na ramach wózków należy umieścić dodatkowe oznakowanie jednoznacznie identyfikujące usytuowanie wózków pod pojazdem. § 12. Na identyfikator pojazdu kolejowego składają się: 1) identyfikator literowy państwa rejestracji pojazdu kolejowego; 2) identyfikator literowy dysponenta (VKM); 3) europejski numer pojazdu (EVN); 4) oznaczenie literowe charakterystyki technicznej pojazdu, z zastrzeżeniem § 16 ust. 4; 5) literowe oznaczenie zdolności pojazdu do interoperacyjności. § 13. 1. Identyfikator literowy państwa rejestracji pojazdu kolejowego, w którym dysponent uzyskał certyfikat bezpieczeństwa, autoryzację bezpieczeństwa lub świadectwo bezpieczeństwa, podkreśla się. 2. Identyfikatory literowe państw rejestracji pojazdu kolejowego określa tablica 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia. § 14. Na identyfikator literowy dysponenta (VKM) składa się uzgodniony z Prezesem UTK zestaw dużych liter, stanowiących znak rozpoznawczy dysponenta w liczbie nie mniejszej niż dwa i nie większej niż pięć znaków, wpisywany po kresce za identyfikatorem literowym państwa rejestracji pojazdu kolejowego. § 15. 1. Na europejski numer pojazdu (EVN) składają się odpowiednio uszeregowane i umiejscowione cyfry i znaki, które określają: 1) rodzaj taboru (1 cyfra); 2) zdolność pojazdu do interoperacyjności (1 i 2 cyfra); 3) państwo rejestracji pojazdu kolejowego (3 i 4 cyfra); 4) charakterystykę techniczną pojazdu (cyfry 5-7 w przypadku pojazdów trakcyjnych, cyfry 5-8 dla pozostałych rodzajów taboru); 5) numer seryjny (cyfry 8-11 w przypadku pojazdów trakcyjnych, cyfry 9-11 dla pozostałych rodzajów taboru); 6) cyfrę kontrolną (12 cyfra). 2. Cyfra kontrolna, o której mowa w ust. 1 pkt 6, służy do szybkiej kontroli zapisu europejskiego numeru pojazdu (EVN). 3. Sposób tworzenia europejskiego numeru pojazdów (EVN) określają ust. 1-5 załącznika nr 3 do rozporządzenia. 4. Znaczenie poszczególnych cyfr i grup cyfr europejskiego numeru pojazdu (EVN) określa tablica 1 załącznika nr 3, a identyfikatory cyfrowe państwa rejestracji pojazdu kolejowego tablica 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia. § 16. 1. Na oznaczenie literowe charakterystyki technicznej pojazdu kolejowego składają się: 1) w wagonach pasażerskich: a) oznaczenie serii wagonu w postaci liter dużych i małych określających rodzaj i przeznaczenie wagonu pasażerskiego, b) oznaczenie liczby przedziałów w wagonie pasażerskim w postaci indeksu górnego, umiejscowionego bezpośrednio po ostatniej literze oznaczenia literowego serii wagonu pasażerskiego; oznaczenie powinno być umieszczone na każdym wagonie pasażerskim, z wyjątkiem wagonów: restauracyjnych, pocztowych, bagażowych, bagażowo-pocztowych, specjalnego znaczenia (służbowych, socjalnych, salonowych, konferencyjnych, dyskotekowych, barowych, kinowych, wideo i do przewozu chorych) oraz wagonów do przewozu samochodów, c) oznaczenie indeksu wagonu w postaci liter małych określających szczegółowe cechy konstrukcyjne i eksploatacyjne wagonu pasażerskiego; 2) w wagonach towarowych4)Wykaz oznaczeń literowych charakterystyki technicznej wagonów towarowych i przyporządkowanych im kodów cyfrowych (cyfry 5-8 numeru EVN) publikowany jest pod nazwą „Annex P.9” na stronie internetowej Europejskiej Agencji Kolejowej (www.era.europa.eu) w pierwszą środę każdego miesiąca.: a) oznaczenie serii wagonu w postaci liter dużych określających kategorię wagonu towarowego, b) oznaczenie indeksu wagonu w postaci liter małych, określających szczegółowe cechy konstrukcyjne i eksploatacyjne wagonu towarowego. 2. Kolejność małych liter indeksu wagonu pasażerskiego i towarowego występuje w porządku alfabetycznym. 3. Mała litera „c” indeksu wagonu pasażerskiego z miejscami siedzącymi zamienianymi na miejsca do leżenia lub wagonu z miejscami do leżenia wchodzi w skład literowego oznaczenia serii wagonu. 4. W kolejowych pojazdach trakcyjnych i kolejowych pojazdach specjalnych oznaczenie literowe charakterystyki technicznej pojazdu nie występuje. 5. Wykaz oznaczeń literowych charakterystyki technicznej wagonów pasażerskich do stosowania na wagonach komunikacji międzynarodowej i komunikacji wewnętrznej zawiera tablica 14 załącznika nr 3 do rozporządzenia. 6. Sposób zależności kodowania oznaczeń serii wagonu pasażerskiego z oznaczeniem cyfrowym parametrów technicznych wagonów (cyfra 5 i 6 numeru EVN) zawiera tablica 15 załącznika nr 3 do rozporządzenia. § 17. Wagony towarowe zgodne ze wszystkimi TSI obowiązującymi w chwili oddania do eksploatacji, które otrzymały zezwolenie na dopuszczenie do eksploatacji zgodnie z art. 23b ust. 2 i 3 ustawy oraz posiadają zezwolenie ważne we wszystkich państwach członkowskich zgodnie z art. 23c ustawy, powinny być oznakowane literowym oznaczeniem zdolności do interoperacyjności „TEN”, a ich pierwsze cyfry europejskiego numeru pojazdu (EVN) powinny odpowiadać kodom od 0 do 3, określonym w tablicy 12 załącznika nr 3 do rozporządzenia. § 18. 1. Pojazdy kolejowe, które nie są dopuszczone do eksploatacji we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej, powinny posiadać oznaczenie wskazujące państwa członkowskie, w których zostały dopuszczone do eksploatacji. 2. Wzór oznakowania pojazdów, o których mowa w ust. 1, zawiera tablica 16 załącznika nr 3 do rozporządzenia oraz rys. 4, 7 i 8c załącznika nr 4 do rozporządzenia. § 19. 1. Napisy występujące w identyfikatorze pojazdu kolejowego wykonuje się w następujący sposób: 1) pismem prostym, jednoelementowym, bezszeryfowym; 2) z minimalną wysokością znaków 80 mm; 3) górna krawędź znaków tworzących identyfikator nie może być położona wyżej niż 2000 mm nad główką szyny. 2. W przypadku wózka stosowanego w komunikacji przestawczej wysokość pisma należy dobrać tak, aby oznakowanie zmieściło się na ramie i nie kolidowało z innym oznakowaniem, jakie powinno znajdować się na wózku, wykonanym zgodnie z § 11. § 20. 1. Informacje o przeznaczeniu i sposobie korzystania z urządzeń stanowiących wyposażenie pojazdów kolejowych przedstawia się za pomocą piktogramów. 2. Jeżeli sposób korzystania z urządzenia opisano tekstem, to napisy powinny być wykonane: 1) w wagonach pasażerskich kursujących w komunikacji: a) wewnętrznej - w językach polskim, angielskim i niemieckim, b) międzynarodowej - w językach polskim, angielskim, niemieckim, francuskim i rosyjskim; 2) w wagonach towarowych kursujących w komunikacji: a) wewnętrznej - w języku polskim, b) międzynarodowej - w językach polskim, angielskim, niemieckim i rosyjskim. 3. W połączeniach transgranicznych dopuszcza się stosowanie napisów w języku polskim i angielskim oraz państwa sąsiedniego na podstawie ustaleń między przewoźnikami lub między przewoźnikiem a zarządem kolei zagranicznej lub zagranicznym zarządcą infrastruktury udostępniającym trasę pociągu. § 21. 1. Informacje o przeznaczeniu i sposobie korzystania z urządzeń stanowiących wyposażenie pojazdów trakcyjnych przedstawia się w postaci zwięzłych opisów lub za pomocą piktogramów. 2. Jeżeli pojazd trakcyjny kursuje w komunikacji międzynarodowej i następuje wymiana drużyn trakcyjnych, a sposób korzystania z urządzenia opisano tekstem, to napisy powinny być wykonane w języku polskim oraz państwa, przez które przemieszcza się pojazd trakcyjny. § 22. Dopuszcza się kodowanie identyfikatora pojazdu kolejowego w taki sposób, aby możliwe było jego odczytywanie za pomocą odpowiednich urządzeń automatycznych. Urządzenia automatyczne służące do odczytu identyfikatora pojazdu kolejowego nie mogą powodować zakłóceń w pracy urządzeń sterowania ruchem kolejowym, urządzeń łączności oraz zakłócać pracy urządzeń sterujących w pojazdach kolejowych. § 23. 1. Oznakowanie pociągu pasażerskiego, zwanego dalej „pociągiem”, wykonuje się poprzez umieszczenie wewnętrznych i zewnętrznych tablic informacyjnych kierunkowych i numerowych. 2. Tablice kierunkowe służą do informowania podróżnych o: 1) rodzaju i numerze pociągu; 2) nazwie pociągu - o ile ona występuje; 3) trasie jazdy, w tym stacji początkowej, stacjach pośrednich i przystankach oraz o stacji końcowej biegu pociągu. 3. Tablice numerowe wewnętrzne i zewnętrzne służą do określenia kolejności wagonu w składzie pociągu lub numeru kursu wagonu w pociągu międzynarodowym. 4. Oznakowanie pociągów, wzory tablic kierunkowych i numerowych oraz ich rozmieszczenie określa załącznik nr 5 do rozporządzenia. § 24. 1. Napisy na wewnętrznych i zewnętrznych tablicach informacyjnych kierunkowych i numerowych wykonuje się, stosując alfabet łaciński i pismo jednoelementowe, bezszeryfowe. 2. Jeżeli trasa pociągu przebiega przez państwa, które używają innych rodzajów pisma, w szczególności cyrylicy lub greki, to dysponent uzgadnia z zarządem kolejowym lub zarządcą infrastruktury takiego państwa albo z przewoźnikiem zagranicznym, w jakim języku, w którym stosowany jest alfabet łaciński, należy wykonać napisy na tablicach kierunkowych. 3. Na tablicach kierunkowych wewnętrznych i zewnętrznych nie należy umieszczać: 1) ozdobników i rysunków, 2) napisów wykonanych pismem ozdobnym - z wyjątkiem kursów specjalnych lub okazjonalnych. § 25. 1. Tablice kierunkowe i numerowe, wykonywane metodami malarskimi albo poligraficznymi, powinny mieć napisy w kolorze czarnym umieszczone na białym tle, z wyjątkiem określonych w ust. 2-7 załącznika nr 5 do rozporządzenia: 1) numeru i rodzaju pociągu, 2) nazwy pociągu, o ile jest ona stosowana, 3) nazwy stacji początkowej i końcowej, 4) nazwy stacji pośrednich - które mogą być wykonane kolorem czerwonym. 2. Tablice kierunkowe i numerowe elektroniczne powinny mieć czarne lub ciemnogranatowe tło, zaś elementy tworzące litery i cyfry powinny mieć barwę silnie kontrastową bez względu na rodzaj i siłę oświetlenia zewnętrznego lub jego brak. § 26. 1. Tablice kierunkowe zewnętrzne umieszcza się: 1)