Obwieszczenie Ministra Finansówz dnia 25 lutego 2013 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy emerytalnych Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy emerytalnych Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Prowadzenie ksiąg rachunkowych Rozdział 3 - Ujmowanie w księgach rachunkowych operacji dotyczących funduszu Rozdział 4 - Sprawozdanie finansowe Rozdział 5 - Likwidacja otwartego funduszu Rozdział 6 - Przepisy przejściowe i końcowe Załącznik nr 1 - Zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym otwartego funduszu Załącznik nr 2 - Zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym pracowniczego i dobrowolnego funduszu Treść obwieszczenia 1. Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172 i Nr 232, poz. 1378) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy emerytalnych (Dz. U. Nr 248, poz. 1847), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 30 marca 2012 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy emerytalnych (Dz. U. poz. 395). 2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie obejmuje: 1) § 47 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy emerytalnych (Dz. U. Nr 248, poz. 1847), który stanowi: „ § 47. Zakres informacji wykazywanych w rachunku zysków i strat oraz zestawieniu zmian w aktywach netto, wymagany niniejszym rozporządzeniem, ma zastosowanie po raz pierwszy do rocznych sprawozdań finansowych sporządzonych za rok obrotowy 2007. ” ; 2) § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 marca 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy emerytalnych (Dz. U. poz. 395), które stanowią: „ § 2. Rozporządzenie ma zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań finansowych sporządzanych za pierwsze półrocze 2012 r. oraz sprawozdań finansowych sporządzanych za rok obrotowy 2012. § 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” . Załącznik - Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy emerytalnych1)Minister Finansów kieruje działem administracji rządowej - finanse publiczne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów (Dz. U. Nr 248, poz. 1481). 2)Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji stanowi transpozycję dyrektywy 2003/41/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie działalności instytucji pracowniczych programów emerytalnych oraz nadzoru nad takimi instytucjami (Dz. Urz. WE L 235 z 23.09.2003, str. 10, z późn. zm.). Na podstawie art. 81 ust. 2 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r. poz. 330 i 613) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporządzenie określa szczególne zasady rachunkowości funduszy emerytalnych, w tym zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym, terminy sporządzenia i złożenia do ogłoszenia rocznego sprawozdania finansowego, zakres ogłaszania rocznego sprawozdania finansowego oraz termin zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego. § 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: 1) ustawa o rachunkowości - ustawę z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości; 23)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 marca 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy emerytalnych (Dz. U. poz. 395), które weszło w życie z dniem 27 kwietnia 2012 r.) ustawa - ustawę z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 34, poz. 189, z późn. zm.4)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2010 r. Nr 127, poz. 858 i Nr 182 poz. 1228, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, Nr 106, poz. 622, Nr 171, poz. 1016, Nr 187, poz. 1111 i Nr 232, poz. 1378 oraz z 2012 r. poz. 596 i 1385.); 33)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 marca 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy emerytalnych (Dz. U. poz. 395), które weszło w życie z dniem 27 kwietnia 2012 r.) ustawa o IKE oraz IKZE - ustawę z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (Dz. U. Nr 116, poz. 1205, z późn. zm.5)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 183, poz. 1538, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, z 2008 r. Nr 220, poz. 1432, z 2009 r. Nr 165, poz. 1316, z 2010 r. Nr 18, poz. 98 i Nr 257, poz. 1724 oraz z 2011 r. Nr 75, poz. 398 i Nr 171, poz. 1016.); 4) (uchylony);6)Przez § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. 5) powszechne towarzystwo - powszechne towarzystwo emerytalne w rozumieniu art. 8 pkt 8 ustawy; 6) towarzystwo - powszechne towarzystwo oraz pracownicze towarzystwo emerytalne w rozumieniu art. 8 pkt 9 ustawy; 7) otwarty fundusz - otwarty fundusz emerytalny w rozumieniu art. 8 pkt 5 ustawy; 7a7)Dodany przez § 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) dobrowolny fundusz - dobrowolny fundusz w rozumieniu art. 8 pkt 3a ustawy; 8) pracowniczy fundusz - pracowniczy fundusz emerytalny w rozumieniu art. 8 pkt 6 ustawy; 98)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) fundusz - otwarty fundusz, dobrowolny fundusz oraz pracowniczy fundusz; 10) członek funduszu - osobę fizyczną, o której mowa w art. 8 pkt 2 ustawy; 10a9)Dodany przez § 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) IKE - indywidualne konto emerytalne, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o IKE oraz IKZE; 10b9)Dodany przez § 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) IKZE - indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego, o którym mowa w art. 2 pkt 1a ustawy o IKE oraz IKZE; 10c9)Dodany przez § 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) pracowniczy program emerytalny - program, o którym mowa w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (Dz. U. Nr 116, poz. 1207, z późn. zm.10)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 143, poz. 1202, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, z 2008 r. Nr 220, poz. 1432, z 2010 r. Nr 18, poz. 98 oraz z 2011 r. Nr 75, poz. 398 i Nr 171, poz. 1016.); 11) depozytariusz - podmiot, o którym mowa w art. 158 ustawy; 12) statut funduszu - statut, o którym mowa w art. 13 ustawy; 13) rejestr członków funduszu - rejestr, o którym mowa w art. 89 ust. 1 ustawy; 14) Fundusz Gwarancyjny - Fundusz, o którym mowa w art. 184 ust. 1 ustawy; 15) kapitał funduszu - kapitał tworzony: a) z wpłat składek członków funduszu, w tym również w formie papierów wartościowych, b11)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) ze środków członków funduszu otrzymanych z tytułu wypłaty transferowej z innego funduszu lub innej instytucji finansowej prowadzącej IKE lub IKZE, c) ze środków przypadających byłemu małżonkowi członka funduszu, zgodnie z art. 126 ustawy, d) ze środków przypadających małżonkowi członka funduszu, e) ze środków przypadających małżonkowi zmarłego członka funduszu, zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy, oraz osobom wskazanym przez zmarłego członka funduszu lub członkom jego najbliższej rodziny, zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy, f) ze środków gromadzonych na rachunku części dodatkowej Funduszu Gwarancyjnego oraz z wpłat na rzecz otwartego funduszu ze środków części podstawowej Funduszu Gwarancyjnego z tytułu pokrycia niedoboru, o którym mowa w art. 187 ust. 1 ustawy, g) z wpłat towarzystwa lub depozytariusza wniesionych z tytułu naprawienia szkód, o których mowa w art. 48 lub art. 160 ust. 2 ustawy, wyrządzonych członkom funduszu, z wyłączeniem wpłat z tytułu niedoboru; 16) kapitał rezerwowy - kapitał tworzony ze środków przekazywanych na rachunek rezerwowy otwartego funduszu, o którym mowa w art. 181 ustawy; 17) kapitał premiowy - kapitał tworzony ze środków przekazywanych na rachunek premiowy otwartego funduszu, o którym mowa w art. 182a ust. 2 ustawy; 18) rynek regulowany - rynek, o którym mowa w art. 14 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384, z późn. zm.12)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2011 r. Nr 106, poz. 622, Nr 131, poz. 763 i Nr 234, poz. 1391, z 2012 r. poz. 836 i 1385 oraz z 2013 r. poz. 433.); 19) jednostka rozrachunkowa - wartość, o której mowa w art. 99 ust. 1 i 3-5 ustawy; 20) aktywa - zasoby majątkowe, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy; 21) wartość aktywów netto - wartość aktywów ustaloną w sposób, o którym mowa w art. 6 ust. 2 ustawy; 22) wartość jednostki rozrachunkowej - wartość aktywów netto podzieloną przez liczbę jednostek rozrachunkowych w dniu wyceny; 2313)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. g rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) portfel inwestycyjny - aktywa finansowe, o których mowa w art. 141 ust. 1 i 3 oraz w art. 143 ust. 1 i 5 ustawy; 24) cena zbycia netto - cenę uzyskaną ze sprzedaży składnika portfela inwestycyjnego pomniejszoną o koszty związane z jego sprzedażą; 25) cena nabycia - cenę zakupu składnika aktywów wraz z prowizją maklerską i innymi opłatami, z wyłączeniem wynagrodzenia depozytariusza; 26) zrealizowany zysk (strata) z inwestycji - różnicę między ceną zbycia netto a ceną nabycia danego składnika portfela inwestycyjnego; 27) niezrealizowany zysk (strata) z wyceny inwestycji - różnicę między wartością danego składnika portfela inwestycyjnego w dniu wyceny, ustaloną na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 marca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny aktywów i zobowiązań funduszy emerytalnych (Dz. U. Nr 51, poz. 493 oraz z 2006 r. Nr 17, poz. 131), a ceną jego nabycia; 28) dzień wyceny - dzień ustalenia wartości aktywów netto, o którym mowa w art. 168 ustawy; 2914)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. h rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) wpłata - zasilenie rachunku pieniężnego funduszu środkami przekazanymi w imieniu członków funduszu z tytułu wpłaty składki lub wypłaty transferowej oraz zasilenie rachunku pieniężnego dobrowolnego funduszu środkami wpłaconymi przez członków funduszu; 30) (uchylony);15)Przez § 1 pkt 1 lit. i rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. 31) dzień przeliczenia - dzień, o którym mowa w art. 100 ust. 1, 1a i 2 ustawy; 3216)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. j rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) rachunek przeliczeniowy - rachunki pieniężne, na których, do czasu ich przeliczenia na jednostki rozrachunkowe, są przechowywane w szczególności aktywa pieniężne, wpłaty na rachunek rezerwowy, rachunek premiowy i na rachunek części dodatkowej Funduszu Gwarancyjnego, aktywa pieniężne przeznaczone na wypłaty, wypłaty transferowe, zwroty oraz wypłaty na rzecz towarzystwa; na rachunek przeliczeniowy składają się rachunki wpłat, wypłat oraz rachunek kwot do wyjaśnienia; 3317)Dodany przez § 1 pkt 1 lit. k rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) wypłata - wypłata środków dokonywana na zasadach określonych w ustawie oraz w ustawie o IKE oraz IKZE; 3417)Dodany przez § 1 pkt 1 lit. k rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) zwrot - wycofanie środków zgromadzonych na IKE lub IKZE lub w ramach pracowniczego programu emerytalnego lub części środków zgromadzonych na IKE. § 3. Rachunkowość funduszu tworzą elementy, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy o rachunkowości, oraz obliczanie wartości aktywów netto i aktywów netto na jednostkę rozrachunkową. § 4. Rokiem obrotowym funduszu jest rok kalendarzowy. Rozdział 2 Prowadzenie ksiąg rachunkowych § 5. (uchylony).18)Przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. § 6. W przypadku gdy towarzystwo zarządza więcej niż jednym funduszem, księgi rachunkowe prowadzone są odrębnie dla każdego funduszu. § 7. Księgi rachunkowe funduszu obejmują elementy, o których mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o rachunkowości, oraz: 1) rejestr członków funduszu; 2) zestawienia analityczne aktywów i zobowiązań; 3) zestawienia analityczne rozliczeń międzyokresowych. § 8. Podstawą ustalenia wartości aktywów netto funduszu na dzień wyceny oraz na dzień bilansowy są księgi rachunkowe funduszu. § 9. Towarzystwo prowadzi księgi rachunkowe funduszu w taki sposób, aby było możliwe ustalenie wartości aktywów netto na każdy dzień wyceny oraz na dzień bilansowy. § 10. 1. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się zastąpienie dowodu księgowego kopią lub odpisem dowodu księgowego sporządzonym na formularzu właściwym dla danego dowodu. 2. Kopia lub odpis powinny być opatrzone odpowiednio adnotacją „Kopia”, „Odpis” oraz uwierzytelnione przez zamieszczenie klauzuli „Za zgodność z oryginałem” i podpisu osoby stwierdzającej zgodność wraz z datą sporządzenia. Rozdział 3 Ujmowanie w księgach rachunkowych operacji dotyczących funduszu § 11. 119)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.. Wpłaty dokonane na rzecz członków funduszu, wpłaty dokonane przez członków dobrowolnego funduszu, wpłaty na rachunek rezerwowy oraz na rachunek premiowy lub na rachunek części dodatkowej Funduszu Gwarancyjnego są ujmowane na rachunku przeliczeniowym na dzień ich otrzymania. 2. (uchylony).20)Przez § 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. 321)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 3 lit. c rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.. Wpłaty, o których mowa w ust. 1, są przeliczane na jednostki rozrachunkowe w najbliższym dniu wyceny po otrzymaniu wpłaty na rachunek przeliczeniowy i po identyfikacji członka, który dokonał wpłaty, lub po otrzymaniu listy członków, na rzecz których jest wnoszona wpłata, według wartości jednostki rozrachunkowej na dzień, w którym po raz pierwszy możliwe jest przyporządkowanie otrzymanych składek poszczególnym członkom. 4. Wartość jednostki rozrachunkowej w dniu przeliczenia jest ustalana przez podzielenie wartości netto aktywów funduszu w dniu przeliczenia przez liczbę jednostek rozrachunkowych zapisanych w tym dniu na rachunkach prowadzonych przez fundusz. 5. Wpłaty i inne wpływy wynikające z akcji złożonych na rachunkach ilościowych, dokonywane na rzecz członków pracowniczego funduszu, są ujmowane na odrębnym rachunku pieniężnym, a w przypadku papierów wartościowych odpowiednio na odrębnym koncie w ramach portfela inwestycyjnego. 6. Pracowniczy fundusz dokonuje przeliczenia na podstawie listy członków, na rzecz których wnoszona jest wpłata lub inny wpływ, o którym mowa w ust. 5, według zasad określonych w ust. 3 i 4. 7. Liczba jednostek rozrachunkowych jest obliczana i podawana z dokładnością do czterech miejsc po przecinku, a ich wartość - z dokładnością do dwóch. Obydwie wielkości są zaokrąglane na zasadach ogólnych. 8. Do operacji na jednostkach rozrachunkowych należy stosować wielkości podane w sposób określony w ust. 7. 922)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 3 lit. d rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.. Środki wpłacone, których nie można przyporządkować konkretnym członkom otwartego lub pracowniczego funduszu, są ujmowane na rachunku przeliczeniowym jako środki do wyjaśnienia. Po wyjaśnieniu, którego członka funduszu dotyczą, środki te są przeliczane na jednostki rozrachunkowe według wartości jednostki rozrachunkowej ustalonej na dzień, w którym zostały przyporządkowane. Fundusz przyporządkowuje środki konkretnemu członkowi funduszu w terminie 4 dni roboczych od dnia wpłaty. W przypadku, w którym środki te nie mogą zostać przyporządkowane, są one traktowane jako środki wpłacone za osoby niebędące członkami funduszu. Środki wpłacone za osoby niebędące członkami funduszu są zwracane wpłacającemu w ciągu 5 dni roboczych od dnia wpłaty, z zastrzeżeniem ust. 10. 9a23)Dodany przez § 1 pkt 3 lit. e rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.. Środki wpłacone, których nie można przyporządkować konkretnym członkom dobrowolnego funduszu, są ujmowane na rachunku przeliczeniowym jako środki do wyjaśnienia. Po wyjaśnieniu, którego członka funduszu dotyczą, środki te są przeliczane na jednostki rozrachunkowe według wartości jednostki rozrachunkowej ustalonej na dzień, w którym zostały przyporządkowane. Fundusz przyporządkowuje środki konkretnemu członkowi funduszu w terminie 10 dni roboczych od dnia wpłaty. W przypadku, w którym środki te nie mogą zostać przyporządkowane, są one traktowane jako środki wpłacone za osoby niebędące członkami funduszu. Środki wpłacone za osoby niebędące członkami funduszu są zwracane wpłacającemu w ciągu 12 dni roboczych od dnia wpłaty, z zastrzeżeniem ust. 10. 10. Odsetki należne z tytułu środków przechowywanych na rachunku przeliczeniowym stanowią przychód funduszu. 11. (uchylony).24)Przez § 1 pkt 3 lit. f rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. 12. (uchylony).24)Przez § 1 pkt 3 lit. f rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. 13. (uchylony).24)Przez § 1 pkt 3 lit. f rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. 14. Zwiększenie kapitału funduszu ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień przeliczenia. 15. Zasadę, o której mowa w ust. 14, stosuje się odpowiednio do zwiększenia kapitału rezerwowego, kapitału premiowego oraz kapitału części dodatkowej Funduszu Gwarancyjnego. § 12. 1. Środki wpłacone do funduszu przez towarzystwo lub depozytariusza z tytułu powstania szkody, o której mowa w art. 48 lub art. 160 ust. 2 ustawy, są przeliczane na jednostki rozrachunkowe w najbliższym dniu wyceny następującym po dniu ich przekazania, według wartości jednostki rozrachunkowej z dnia wpłaty. 2. Jednostki rozrachunkowe są zapisywane na rachunkach tych członków funduszu, których dotyczy szkoda. § 13. 1. Zmniejszenie kapitału funduszu ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień przeliczenia jednostek rozrachunkowych na środki pieniężne. 225)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.. Przeliczenie, o którym mowa w ust. 1, jest wykonywane nie wcześniej niż na 3 dni robocze przed wypłatą środków, wypłatą transferową z IKE, IKZE lub z pracowniczego programu emerytalnego, zwrotem albo na 5 dni roboczych przed terminem dokonania wypłaty transferowej z otwartego funduszu. 3. Wypłaty transferowe w ramach tego samego funduszu są dokonywane poprzez odpowiednie przeniesienie jednostek rozrachunkowych. 4. Środki pieniężne pochodzące z umorzenia jednostek rozrachunkowych ujmowane są na rachunku przeliczeniowym. § 14. 1. Nabycie lub zbycie składników portfela inwestycyjnego przez fundusz ujmuje się w księgach rachunkowych w dacie zawarcia umowy. 2. W przypadku umowy mającej za przedmiot nabycie lub zbycie praw majątkowych innych niż te, o których mowa w ust. 1, prawa te ujmuje się w księgach rachunkowych jako nabyte lub zbyte w dacie rozliczenia umowy. 3. W przypadku umowy mającej za przedmiot zbycie składników portfela inwestycyjnego, o których mowa w ust. 1, z należnymi odsetkami, odsetki od sprzedanych składników portfela inwestycyjnego ujmuje się w księgach rachunkowych funduszu w dniu zawarcia umowy, według wartości na dzień rozliczenia umowy, uznając przychód z tytułu odsetek w wysokości zgodnej z zawartą umową. § 15. 1. Do dnia otrzymania wpłaty na rachunek premiowy oraz na rachunek części dodatkowej Funduszu Gwarancyjnego środki należne od powszechnego towarzystwa ujmuje się jako należności od powszechnego towarzystwa oraz wykazuje jako zobowiązanie z tytułu nieprzelic