Rozporządzenie Ministra Środowiskaz dnia 1 lipca 2014 r.w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Pienińskiego Parku Narodowego Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik - Plan ochrony dla Pienińskiego Parku Narodowego Rozdział 1 - Cele ochrony przyrody oraz wskazania przyrodnicze i społeczne uwarunkowań ich realizacji Rozdział 2 - Identyfikacja oraz sposoby eliminacji lub ograniczania istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz ich skutków Rozdział 3 - Obszary ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej Rozdział 4 - Działania ochronne na obszarach ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej, z podaniem rodzaju, zakresu i lokalizacji tych działań Rozdział 5 - Obszary i miejsca udostępniane dla celów naukowych, edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych oraz sposoby ich udostępniania Rozdział 6 - Miejsca, w których może być prowadzona działalność handlowa i rolnicza Rozdział 7 - Ustalenia do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, planu zagospodarowania przestrzennego województwa małopolskiego, dotyczące eliminacji lub ograniczania zagrożeń zewnętrznych i wewnętrznych Rozdział 8 - Zakres planu działań ochronnych dla dwóch obszarów Natura 2000 o wspólnej nazwie Pieniny (kody obszarów: PLH120013 - specjalny obszar ochrony siedlisk o powierzchni 2346 ha i PLB120008 - obszar specjalnej ochrony ptaków o powierzchni 2336,4 ha)12) Treść rozporządzenia Na podstawie art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 z późn. zm.2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 628 i 842 oraz z 2014 r. poz. 805, 850, 926 i 1002.) zarządza się, co następuje: § 1. Ustanawia się plan ochrony dla Pienińskiego Parku Narodowego stanowiący załącznik do rozporządzenia. § 2. Do projektów: 1) studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, 2) miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, 3) planu zagospodarowania przestrzennego województwa małopolskiego - uzgodnionych z dyrektorem Pienińskiego Parku Narodowego, przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, nie stosuje się ustaleń do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, planu zagospodarowania przestrzennego województwa małopolskiego, dotyczących eliminacji lub ograniczania zagrożeń zewnętrznych i wewnętrznych ujętych w załączniku do rozporządzenia. § 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 628 i 842 oraz z 2014 r. poz. 805, 850, 926 i 1002. Załącznik - Plan ochrony dla Pienińskiego Parku Narodowego Rozdział 1 Cele ochrony przyrody oraz wskazania przyrodnicze i społeczne uwarunkowań ich realizacji 1. Cele ochrony Celem ochrony przyrody Pienińskiego Parku Narodowego, zwanego dalej „Parkiem”, jest zachowanie unikatowego w skali Polski i Europy krajobrazu górskiego z jego naturalną różnorodnością biologiczną, pozostającą w związku z naturalnymi procesami przyrodniczymi i strukturami geologicznymi, geomorfologicznymi, hydrologicznymi i glebowymi, z mechanizmami funkcjonowania ekosystemów oraz z historią przemian flory i fauny. Celem równorzędnym jest zachowanie wartości kulturowych, w tym krajobrazu kulturowego, walorów krajobrazowych oraz kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody. 1.1. Celem ochrony przyrody nieożywionej jest: 1) zachowanie naturalnych procesów glebotwórczych; 2) eliminacja lub ograniczanie zagrożeń związanych z istniejącą erozją, zanieczyszczeniami i antropopresją; 3) zachowanie utworów geologicznych, w szczególności odsłonięć skalnych, a także utworów geomorfologicznych, takich jak piargi, jaskinie; 4) zachowanie złóż i kopalin; 5) eliminacja zagrożeń powodujących antropopresję i zanieczyszczenia zasobów wodnych w Parku; 6) utrzymanie dobrego stanu nisz źródeł wód będących szczególnie wartościowymi; 7) ograniczenie lub eliminacja czynników wpływających na zanieczyszczenie powietrza; 8) doprowadzenie wód podziemnych do dobrego stanu ilościowego i chemicznego oraz uniknięcie pogarszania się tego stanu; 9) doprowadzenie wód podziemnych do jakości umożliwiającej zapewnienie właściwej ochrony gatunków i ekosystemów zależnych od tych wód. 1.2. Celem ochrony ekosystemów leśnych jest: 1) zachowanie trwałości i zapewnienie rozwoju zespołów leśnych; 2) zapewnienie właściwej ochrony i uniknięcie pogorszenia stanu ekosystemów leśnych, w tym stanowiących chronione siedliska przyrodnicze, oraz gatunków roślin, grzybów i zwierząt wraz z ich siedliskami; 3) przywracanie do stanu naturalnego struktury ekosystemów leśnych, z maksymalnym wykorzystaniem spontanicznych procesów przyrodniczych, w tym odtworzenie zasobów rozkładającego się drewna w ekosystemach leśnych do zasobów i struktury typowych dla lasów o charakterze naturalnym; 4) zapewnienie niezakłóconego, naturalnego przebiegu procesów przyrodniczych na obszarach ochrony ścisłej. 1.3. Celem ochrony lądowych ekosystemów nieleśnych jest: 1) zachowanie trwałości i zapewnienie rozwoju naturalnych i półnaturalnych zespołów roślinnych; 2) zapewnienie właściwej ochrony i uniknięcie pogorszenia stanu lądowych ekosystemów nieleśnych, w tym stanowiących chronione siedliska przyrodnicze, oraz gatunków roślin, grzybów i zwierząt wraz z ich siedliskami; 3) zapewnienie niezakłóconego, naturalnego przebiegu procesów przyrodniczych na obszarach ochrony ścisłej. 1.4. Celem ochrony ekosystemów wodnych jest utrzymanie i poprawa bilansu wodnego oraz czystości wód, z uwzględnieniem: 1) zachowania i odtwarzania siedlisk organizmów wodnych; 2) zachowania charakterystycznych zespołów i zgrupowań organizmów wodnych oraz ich siedlisk wilgotnych i bagiennych; 3) doprowadzenia wód powierzchniowych do stanu dobrego potencjału ekologicznego i dobrego stanu chemicznego (według kryteriów biologicznych, hydromorfologicznych, chemicznych i fizykochemicznych) oraz uniknięcie pogarszania tego stanu; 4) doprowadzenia wód powierzchniowych do stanu umożliwiającego osiągniecie właściwego poziomu ochrony gatunków i ekosystemów zależnych od tych wód. 1.5. Celem ochrony gatunków roślin, grzybów i ich siedlisk jest: 1) zachowanie lub przywrócenie zróżnicowania genetycznego, gatunkowego i siedliskowego (w tym mikrosiedlisk lasów naturalnych, siedlisk: wodnych, podmokłych, kserotermicznych, ekotonowych oraz łąk kośnych i pastwisk); 2) zachowanie siedlisk (mikrosiedlisk) półnaturalnych zbiorowisk nieleśnych i związanych z nimi zespołów roślinnych; 3) zachowanie taksonów (gatunków, odmian) unikatowych w skali kraju; 4) eliminacja ekspansywnych gatunków obcych; 5) doprowadzenie siedlisk i populacji gatunków będących przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000 do właściwego stanu ochrony, polegającego na tym, że: a) liczebność nie maleje i wykorzystuje możliwości siedliska, a struktura populacji gatunku nie stwarza zagrożeń w odniesieniu do liczebności populacji w przyszłości, b) siedlisko ma odpowiednią wielkość i strukturę dla zapewnienia trwałości gatunku, c) nie ma zagrożeń w odniesieniu do długoterminowego przetrwania gatunku. 1.6. Celem ochrony gatunków zwierząt i ich siedlisk jest: 1) zachowanie lub przywrócenie zróżnicowania genetycznego, gatunkowego i siedliskowego (w tym siedlisk: kserotermicznych, ekotonowych oraz łąk kośnych i pastwisk); 2) zachowanie siedlisk (mikrosiedlisk) półnaturalnych zbiorowisk nieleśnych i związanych z nimi zespołów zwierzęcych; 3) zachowanie lub przywrócenie fauny łąk, pastwisk i zbiorowisk kserotermicznych oraz układów przyrodniczych związanych z zanikającą działalnością człowieka, przez utrzymanie gatunków: a) zapylających, b) siedlisk kserotermicznych, c) siedlisk ekotonowych, d) łąk kośnych, e) pastwisk, w tym koprofagów; 4) zachowanie lub przywrócenie taksonów unikatowych w skali kraju wśród kręgowców; 5) zachowanie lub przywrócenie taksonów bezkręgowców posiadających w Parku jedyne w Polsce stanowisko, w szczególności gatunków rzadkich w Europie Środkowej; 6) zachowanie reliktowych (ewolucyjnie) populacji, które nie uległy synantropizacji; 7) utrzymanie równowagi populacyjnej; 8) eliminacja ekspansywnych gatunków obcych; 9) rozpoznawanie i eliminacja zagrożeń; 10) doprowadzenie siedlisk i populacji gatunków będących przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000 w granicach Parku do właściwego stanu ochrony, polegającego na tym, że: a) liczebność nie maleje i wykorzystuje możliwości siedliska, a struktura populacji gatunku nie stwarza zagrożeń w odniesieniu do liczebności populacji w przyszłości, b) siedlisko ma odpowiednią wielkość i strukturę dla zapewnienia trwałości gatunku, c) nie ma zagrożeń w odniesieniu do długoterminowego przetrwania gatunku. 1.7. Celem ochrony siedlisk przyrodniczych jest: 1) zachowanie lub przywrócenie powierzchni i zasięgu naturalnych i półnaturalnych siedlisk przyrodniczych oraz zachowanie lub odtworzenie ich właściwego stanu ochrony; 2) zapewnienie odpowiednich warunków życia typowym gatunkom roślin, związanym z tymi siedliskami przyrodniczymi; 3) zapewnienie odpowiednich warunków życia typowym gatunkom zwierząt, związanym z tymi siedliskami przyrodniczymi. 1.8. Celem ochrony krajobrazu jest: 1) zachowanie lub przywrócenie walorów widokowych i estetycznych krajobrazu; 2) zachowanie istniejącej mozaiki łąk, pastwisk, pól uprawnych, lasów, zadrzewień, zakrzaczeń i użytków ekologicznych; 3) kształtowanie i zachowanie lokalnego krajobrazu kulturowego. 1.9. Celem ochrony wartości kulturowych jest zachowanie, uwidocznienie i przywrócenie elementów dziedzictwa kulturowego wraz z ich otoczeniem, w szczególności: 1) zachowanie istniejących form kulturowych oraz miejsc upamiętniających wydarzenia historyczne; 2) utrzymanie, zachowanie lub przywrócenie zróżnicowania kulturowego; 3) kształtowanie rozwoju regionu kulturowego przez stworzenie podstaw w przypadku kontynuacji miejscowych tradycji. 1.10. Celem ochrony dwóch obszarów Natura 2000 o wspólnej nazwie Pieniny (kod obszaru: PLH1200131) - specjalny obszar ochrony siedlisk o powierzchni 2346 ha, kod obszaru: PLB1200082) - obszar specjalnej ochrony ptaków o powierzchni 2336,4 ha) położonych w całości na obszarze Parku jest zachowanie integralności tych obszarów, spójności sieci obszarów Natura 2000 oraz utrzymanie lub przywrócenie właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, gatunków oraz siedlisk gatunków, występujących na tych obszarach i będących przedmiotem ochrony, w tym w szczególności: 1) w odniesieniu do obszaru Natura 2000 Pieniny (kod obszaru: PLH120013) dla: a) siedliska przyrodniczego 51303) (formacje z jałowcem pospolitym (Juniperus communis) na wrzosowiskach lub nawapiennych murawach) - utrzymanie powierzchni tego siedliska przyrodniczego nie mniejszej niż 2 ha oraz utrzymanie specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego, b) siedliska przyrodniczego 61703) (nawapienne murawy wysokogórskie (Seslerion tatrae) i wyleżyska śnieżne (Arabidion coeruleae)) - utrzymanie powierzchni tego siedliska przyrodniczego nie mniejszej niż 17 ha oraz specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego, c) siedliska przyrodniczego 62103) (murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis, Festucion pallentisj) - utrzymanie powierzchni tego siedliska przyrodniczego nie mniejszej niż 41 ha oraz specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego, d) siedliska przyrodniczego 64303) (ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)) - utrzymanie powierzchni tego siedliska przyrodniczego nie mniejszej niż 1,5 ha oraz specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego, e) siedliska przyrodniczego 65203) (górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie (Polygono-Trisetion)) - utrzymanie powierzchni tego siedliska przyrodniczego nie mniejszej niż 207 ha oraz specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego, f) siedliska przyrodniczego 72303) (górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk) - utrzymanie powierzchni tego siedliska przyrodniczego nie mniejszej niż 8 ha oraz specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego, g) siedliska przyrodniczego 81603) (podgórskie i wyżynne rumowiska wapienne ze zbiorowiskami ze Stipion calamagrostis) - utrzymanie powierzchni tego siedliska przyrodniczego nie mniejszej niż 1 ha oraz utrzymanie specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego, h) siedliska przyrodniczego 82103) (wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis) - utrzymanie tego siedliska przyrodniczego oraz specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego, i) siedliska przyrodniczego 8310 (jaskinie nieudostępnione do zwiedzania) - utrzymanie tego siedliska przyrodniczego oraz specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego, j) siedliska przyrodniczego 91303) (żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)) - utrzymanie powierzchni tego siedliska przyrodniczego nie mniejszej niż 882 ha, specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego w strefie ochrony ścisłej, utrzymanie jak najbardziej zbliżonych do stanu naturalnego buczyn, w których jest prowadzona gospodarka leśna w strefie ochrony krajobrazowej, k) siedliska przyrodniczego 91503) (ciepłolubne buczyny storczykowe (Cephalanthero--Fagenion)) - utrzymanie powierzchni tego siedliska przyrodniczego nie mniejszej niż 563 ha, specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego na obszarze ochrony ścisłej, utrzymanie jak najbardziej zbliżonych do stanu naturalnego buczyn, w których jest prowadzona gospodarka leśna w strefie ochrony kraj obrazowej, l) siedliska przyrodniczego 91803) (jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio platyphillis-Acerion pseudoplatani)) - utrzymanie powierzchni tego siedliska przyrodniczego nie mniejszej niż 81 ha, specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego, m) siedliska przyrodniczego 91E03) (łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnetum glutinoso-incanae) i olsy źródliskowe) - utrzymanie powierzchni tego siedliska przyrodniczego nie mniejszej niż 11 ha, specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego, n) siedliska przyrodniczego 91Q03) (górskie reliktowe laski sosnowe (Erico-Pinion)) -utrzymanie powierzchni tego siedliska przyrodniczego nie mniejszej niż 7 ha, specyficznej struktury i funkcji tego siedliska przyrodniczego, o) roślin: pszonaka pienińskiego (Erysimum pieninicum), obuwika pospolitego (Cypripedium calceolus), bezlistu okrywowego (Buxbaumia viridis) - utrzymanie areału i liczebności populacji, p) zwierząt (bez ptaków): - owady: krasopani hera (Callimorpha (Euplagia, Panaxia) quadripunctaria), ssaki: podkowiec mały (Rhinolophus hipposideros), nocek duży (Myotis myotis) i ryś (Lynx lynx) - utrzymanie stanu aktualnego, - owady: biegacz urozmaicony (Carabus variolosus), płazy: kumak górski (Bombina variegata) i traszka karpacka (Triturus montandoni) - wykonanie inwentaryzacji i zachowanie siedlisk gatunków; 2) w odniesieniu do obszaru Natura 2000 Pieniny (kod obszaru: PLB120008) dla: a) sokoła wędrownego (Falco peregrinus), puchacza (Bubo bubo) - zachowanie stanowisk lęgowych, b) orła przedniego (Aquila chrysaetos), sóweczki (Glaucidium passerinum) i dzięcioła trójpalczastego (Picoides tridactylus) - zachowanie siedlisk gatunków, c) dzięcioła białogrzbietego (Dendrocopos leucotos) i pomurnika (Tichodroma muraria) - wykonanie inwentaryzacji i zachowanie siedlisk. 2. Przyrodnicze uwarunkowania celów ochrony przyrody 2.1. Ekosystemy występujące na obszarze Parku: 1) leśne; 2) lądowe ekosystemy nieleśne; 3) wodne. 2.2. Ekosystemy leśne Parku obejmują 1725 ha. Lasy w Parku zostały zaliczone do III kategorii zagrożenia pożarowego - małe zagrożenie, wynikającej z wyliczeń stanowiących załącznik do „Operatu ochrony ekosystemów leśnych”. Zbiorowiska roślinne leśne występujące na obszarze Parku oraz odpowiadające im kody siedlisk przyrodniczych Natura 2000: Lp. Zbiorowisko roślinne leśne Kod siedliska przyrodniczego4) Powierzchnia5)6) (ha) 1 Buczyna karpacka (Dentario glandulosae-Fagetum typicum, Dentario glandulosae-Fagetum lunarietosum) 9130 424 2 Ciepłolubna buczyna (Carici-Fagetum typicum) 9150 112 3 Kwaśna buczyna (Luzulo luzuloidis-Fagetum) 9110 1 4 Jedlina karpacka (Dentario glandulosae-Fagetum abietetosum) 9130 458 5 Ciepłolubna jedlina (Carici-Fagetum abietetosum) 9150 481 6 Uboga jedlina (Galio rotundifolii-Abietetum, Dryopterido dilatatae-Abietetum) 9110 12 7 Jaworzyna z języcznikiem (Phyllitido-Aceretum) 9180 73 8 Jaworzyna z jaskrem kosmatym (zbiorowisko Acer pseudoplatanus - Ranunculus lanuginosus) 9180 9 9 Grąd (Tilio-Carpinetum), fragmenty grądu 9170 26 10 Fragmenty zbiorowisk borowych (Yaccinio-Piceetalia) Brak kodu 11 11 Nadrzeczna olszyna górska (Alnetum incanae) 91E0 9 12 Bagienna olszyna górska (Caltho-Alnetum) 91E0 4 13 Reliktowe laski sosnowe (Erico-Pinion) 91Q0 8 Razem 1628 2.3. Lądowe ekosystemy nieleśne Parku obejmują 619 ha. Zbiorowiska roślinne nieleśne występujące na obszarze Parku oraz odpowiadające im kody siedlisk przyrodniczych Natura 2000: Lp. Zbiorowisko roślinne nieleśne Kod siedliska przyrodniczego4) Powierzchnia 5) (ha) 1 Ciepłolubna łąka pienińska (Anthyllidi-Trifolietum montani) 6520 37 2 Łąki ze związku Arrhenatherion Brak kodu 223 2.1 Łąka rajgrasowa (Arrhenatheretum medioeuropaeum) 6510 17 2.2 Łąka mieczykowo-mietlicowa (Gladiolo-Agrostietum) (fragmenty) 6520 1 2.3 Grupa łąk umiarkowanie bujnych - łąka z dzwonkiem rozpierzchłym i konietlicą łąkową (zbiorowisko Campanula patula - Trisetum flavescens) 6520 205 3 Grupa łąk ze związku Arrhenatherion bardzo bujnych -łąka z kupkówką pospolitą i wiechliną zwyczajną (zbiorowisko Dactylis glomerata - Poa trivialis) Brak kodu 49 4 Ubogie łąki z rzędu Nardetalia 6230 2 5 Pastwisko (Lolio-Cynosuretum) Brak kodu 60 6 Pienińska łąka ziołoroślowa (zbiorowisko Veratrum lobelianum - Laserpitium latifolium) Brak kodu 3 7 Grupa łąk ziołoroślowych niższych położeń ze związku Arrhenatherion Brak kodu 49 8 Wilgotna łąka z ostrożeniem łąkowym (Cirsietum rivularis) Brak kodu 3 9 Łąka ziołoroślowa z wiązówką błotną (Filipendulo-Geranietum) Brak kodu 1 10 Ziołorośla knieci i świerząbka orzęsionego (zbiorowisko Caltha laeta - Chaerophyllum hirsutum) Brak kodu 6 11 Ziołorośla podagryczmka i lepiężmka różowego (Aegopodio-Petasitetum hybridi) 6430 2 12 Naskalna murawa górska (Dendranthemo-Seslerietum) 6170 17 13 Ciepłolubna murawa naskalna (Festucetum pallentis) 6210 9 14 Murawa z trzcinnikiem pstrym (zbiorowisko Calamagrostis varia) 6210 4 15 Zespół zachyłki Roberta (Gymnocarpietum robertiani) 8160 1 16 Murawa kserotermiczna z lebiodką pospolitą i kłosownicą pierzastą (Origano-Brachypodietum) 6210 29 17 Ciepłolubne zarośla z berberysem zwyczajnym (związek Berberidion) 6210 4 18 Zarośla z dominacją tarniny (Prunus spinosa) lub leszczyny pospolitej (Coryllus avellana) Brak kodu 49 19 Eutroficzna młaka górska (Valeriano-Caricetum flavae) 7230 8 20 Pole orne (Geranio-Silenetum gallicae) Brak kodu 22 21 Odłóg Brak kodu 5 22 Żwirowiska, kamieńce nadrzeczne i szuwary 3220i3240 2 22.1 Zbiorowiska ze związku Epilobionfleischeri (Myricaria germanica - Salix eleagnos, Plantago intermedia) 3220 i 3240 1 22.2 Zespół mozgi trzcinowatej (Phalaridetum arundinaceae) 3220 1 23 Tereny inne, w tym: drogi, skarpy, szkółki, sady, tereny zabudowane, tereny mechanicznie zniszczone Brak kodu 34 Razem 619 2.4. Ekosystemy wodne obejmują 27 ha. Typy ekosystemów wodnych występujące na obszarze Parku: 1) ekosystem źródeł i potoków górskich funkcjonujących na podłożu wapiennym - występują jako obiekty punktowe i liniowe; 2) ekosystem środkowego biegu rzeki górskiej przekształcony zbiornikami zaporowymi - 21 ha; 3) ekosystem zbiornika za