Rozporządzenie Ministra Środowiskaz dnia 6 października 2014 r.w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Gatunki zwierząt objęte ochroną ścisłą z wyszczególnieniem gatunków wymagających ochrony czynnej Załącznik nr 2 - Gatunki zwierząt objęte ochroną częściową Załącznik nr 3 - Gatunki zwierząt objęte ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania Załącznik nr 4 - Gatunki zwierząt, wymagające ustalenia stref ochrony, miejsc rozrodu i regularnego przebywania oraz wielkości stref ochrony Treść rozporządzenia Na podstawie art. 49 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, z późn. zm.2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 628 i 842 oraz z 2014 r. poz. 805, 850, 926, 1002 i 1101.) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa: 1) gatunki zwierząt: a) objęte ochroną ścisłą, z wyszczególnieniem gatunków wymagających ochrony czynnej, b) objęte ochroną częściową, c) objęte ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania, d) wymagające ustalenia stref ochrony ostoi, miejsc rozrodu lub regularnego przebywania; 2) właściwe dla poszczególnych gatunków lub grup gatunków zwierząt zakazy i odstępstwa od zakazów; 3) sposoby ochrony gatunków, w tym wielkość stref ochrony. § 2. Gatunki, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a, są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. § 3. Gatunki, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. b, są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. § 4. Gatunki, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. c, oraz sposoby ich pozyskiwania są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia. § 5. Gatunki, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. d, oraz wielkość stref ochrony ostoi, miejsc rozrodu i regularnego przebywania są określone w załączniku nr 4 do rozporządzenia. § 6. 1. W stosunku do dziko występujących zwierząt, należących do gatunków objętych ochroną ścisłą lub częściową, o których mowa w lp. 1-476 i 478-589 w załączniku nr 1 oraz w lp. 1-202 w załączniku nr 2 do rozporządzenia, wprowadza się następujące zakazy: 1) umyślnego zabijania; 2) umyślnego okaleczania lub chwytania; 3) umyślnego niszczenia ich jaj lub form rozwojowych; 4) transportu; 5) chowu; 6) zbierania, pozyskiwania, przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków; 7) niszczenia siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania; 8) niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd, mrowisk, nor, legowisk, żeremi, tam, tarlisk, zimowisk lub innych schronień; 9) umyślnego uniemożliwiania dostępu do schronień; 10) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany lub darowizny okazów gatunków; 11) wwożenia z zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków; 12) umyślnego przemieszczania z miejsc regularnego przebywania na inne miejsca; 13) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego. 2. W stosunku do dziko występujących zwierząt, oznaczonych symbolem (1) w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia, wprowadza się dodatkowo zakaz umyślnego płoszenia lub niepokojenia. 3. W stosunku do dziko występujących zwierząt, oznaczonych symbolem (2) w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia, wprowadza się dodatkowo zakaz umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach noclegu, w okresie lęgowym w miejscach rozrodu lub wychowu młodych, lub w miejscach żerowania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących. 4. W stosunku do dziko występujących zwierząt, oznaczonych symbolem (3) w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia, wprowadza się dodatkowo zakaz fotografowania, filmowania lub obserwacji, mogących powodować ich płoszenie lub niepokojenie. 5. Zakazy, o których mowa w ust. 1 pkt 7-9 oraz w ust. 3, nie dotyczą gołębia miejskiego ( Columba livia forma urbana), z wyłączeniem miejsc gniazdowania w trakcie obecności piskląt w gnieździe. 6. Zakaz, o którym mowa w ust. 3, w zakresie dotyczącym miejsc żerowania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących nie dotyczy czapli siwej ( Ardea cinerea ) i kormorana ( Phalacrocorax carbo ) w obrębach hodowlanych ustanowionych zgodnie z przepisami o rybactwie śródlądowym. § 7. W stosunku do innych niż dziko występujące zwierząt, należących do gatunków objętych ochroną ścisłą oraz częściową, o których mowa w lp. 1-476, 478-495 i 497-589 w załączniku nr 1 oraz w lp. 1-92 i 95-202 w załączniku nr 2 do rozporządzenia, wprowadza się następujące zakazy: 1) umyślnego zabijania; 2) transportu; 3) chowu; 4) przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków; 5) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany lub darowizny okazów gatunków; 6) wwożenia z zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków; 7) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego. § 8. 1. W stosunku do dziko występujących ptaków należących do gatunków, o których mowa w lp. 477 w załączniku nr 1 do rozporządzenia, wprowadza się następujące zakazy: 1) umyślnego zabijania; 2) umyślnego okaleczania lub chwytania; 3) umyślnego niszczenia ich jaj; 4) transportu; 5) zbierania, pozyskiwania, przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków; 6) niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd; 7) zbywania, oferowania do sprzedaży lub wymiany okazów gatunków; 8) umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach noclegu, w okresie lęgowym w miejscach rozrodu lub wychowu młodych. 2. W stosunku do dziko występujących zwierząt należących do gatunków, o których mowa w lp. 203 w załączniku nr 2 do rozporządzenia, wprowadza się następujące zakazy: 1) transportu; 2) przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków; 3) zbywania, oferowania do sprzedaży lub wymiany okazów gatunków. § 9. Wprowadza się następujące odstępstwa od zakazów: 1) zakaz usuwania gniazd, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 8 oraz w § 8 ust. 1 pkt 6, nie dotyczy usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd z budek dla ptaków i ssaków; 2) zakaz usuwania gniazd, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 8 oraz w § 8 ust. 1 pkt 6, nie dotyczy usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd ptasich z obiektów budowlanych lub terenów zieleni, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne; 3) zakaz chwytania, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2, nie dotyczy: a) chwytania na terenach zabudowanych przez podmioty upoważnione przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska zabłąkanych zwierząt i przemieszczania ich do miejsc regularnego przebywania, b) chwytania zwierząt rannych i osłabionych w celu udzielenia im pomocy weterynaryjnej lub przemieszczania do ośrodków rehabilitacji zwierząt; 4) zakazy, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1-4, 6 i 8-12 oraz ust. 2 i 3, nie dotyczą okazów gatunków, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. c, pozyskiwanych przez podmioty, które uzyskały zezwolenie regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na ich pozyskiwanie; 5) zakazy przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 6, 10 i 11, nie dotyczą okazów gatunków, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. c, pozyskanych na podstawie zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska; 6) zakazy przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 6, 10 i 11 oraz w § 7 pkt 4, 5 i 6, nie dotyczą okazów gatunków, pozyskanych poza granicą państwa i wwiezionych z zagranicy na podstawie zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oznaczonych symbolem (4) w załączniku nr 2 do rozporządzenia; 7) zakazy zbierania i posiadania okazów gatunków, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 6 oraz w § 8 ust. 1 pkt 5, nie dotyczą zbierania i przechowywania piór ptaków. § 10. W stosunku do gatunków zwierząt objętych ochroną ścisłą oraz częściową, o których mowa w lp. 1-476 i 478-589 w załączniku nr 1 oraz w lp. 1-202 w załączniku nr 2 do rozporządzenia stosuje się następujące sposoby ochrony: 1) inwentaryzowanie, ocena stanu zachowania, monitorowanie stanowisk, siedlisk, ostoi i populacji zwierząt oraz prowadzenie i udostępnianie baz danych dotyczących ich stanowisk i ostoi; 2) zabezpieczanie ostoi, stanowisk i siedlisk zwierząt przed zagrożeniami zewnętrznymi; 3) ustalanie stref ochrony ostoi, miejsc rozrodu lub regularnego przebywania gatunków; 4) wykonywanie zabiegów ochronnych utrzymujących właściwy stan populacji lub siedlisk zwierząt polegających na: a) renaturyzacji i odtwarzaniu siedlisk, b) utrzymywaniu lub odtwarzaniu właściwych dla gatunku stosunków wodnych, c) utrzymywaniu lub odtwarzaniu właściwego dla gatunku stanu gleby lub wody, d) zapobieganiu sukcesji roślinnej przez wypas, koszenie, wycinanie drzew i krzewów oraz usuwaniu biomasy, e) odtwarzaniu oraz zakładaniu nowych zadrzewień, f) ochronie i odtwarzaniu zasobów martwego drewna i drzew z dziuplami w lasach i zadrzewieniach, g) budowie sztucznych miejsc lęgowych, wodopojów, h) dostosowaniu sposobów i terminów wykonywania prac agrotechnicznych, leśnych, rybackich, budowlanych (w tym hydrotechnicznych), remontowych i innych, tak aby zminimalizować ich wpływ na zwierzęta i ich siedliska, i) tworzeniu i utrzymywaniu korytarzy ekologicznych, j) zapewnianiu drożności cieków będących szlakami migracji, w tym budowie przepławek i kanałów, rozbiórce przeszkód oraz stałej konserwacji istniejących przepławek, k) tworzeniu przejść dla zwierząt pod i nad drogami publicznymi oraz liniami kolejowymi, l) regulacji liczebności populacji roślin, grzybów i zwierząt mających wpływ na gatunki objęte ochroną; 5) wspomaganie rozmnażania się gatunku na stanowiskach naturalnych; 6) zabezpieczanie reprezentatywnej części populacji przez ochronę ex situ; 7) zasilanie populacji dziko występujących przez wprowadzanie osobników z innych pobliskich stanowisk naturalnych lub z hodowli prowadzonej w ramach ochrony ex situ; 8) przywracanie zwierząt z hodowli ex situ do środowiska przyrodniczego; 9) przenoszenie zwierząt zagrożonych na nowe stanowiska; 10) edukacja społeczeństwa w zakresie rozpoznawania gatunków objętych ochroną i sposobów ich ochrony; 11) prowadzenie hodowli zwierząt wykorzystywanych do celów gospodarczych, w celu zmniejszenia presji wynikającej z pozyskania ich ze środowiska; 12) kontrola pozyskania zwierząt gatunków objętych ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane i związanych z tym skutków; 13) promowanie technologii prac związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej, rybackiej i wodnej, umożliwiających zachowanie stanowisk, siedlisk i ostoi gatunków objętych ochroną; 14) uwzględnianie potrzeb gatunków przy planowaniu, zatwierdzaniu i realizowaniu masowych imprez plenerowych, rekreacyjnych i sportowych; 15) realizacja programów ochrony poszczególnych gatunków. § 11. Do gatunków zwierząt określonych w: 1) załączniku nr 1 w lp.: 496, 511, 526, 528-533, 2) załączniku nr 2 w lp.: 53, 64, 69-71, 78, 84, 87-91, 203 - przepisy rozporządzenia stosuje się od dnia 1 marca 2015 r. § 12. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.3)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. Nr 237, poz. 1419), które utraciło moc z dniem 2 października 2014 r. zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 13 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 985). 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 628 i 842 oraz z 2014 r. poz. 805, 850, 926, 1002 i 1101. 3) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. Nr 237, poz. 1419), które utraciło moc z dniem 2 października 2014 r. zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 13 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 985). Załącznik nr 1 - Gatunki zwierząt objęte ochroną ścisłą z wyszczególnieniem gatunków wymagających ochrony czynnej Lp. Nazwa polska* Nazwa naukowa* Ochrona czynna SSAKI MAMMALIA PARZYSTOKOPYTNE ARTIODACTYLA 1. kozica (1) Rupicapra rupicapra X 2. żubr (1) Bison bonasus X DRAPIEŻNE CARNIVORA 3. wilk (1) Canis lupus X 4. żbik (1) Felis silvestris X 5. ryś (1) Lynx lynx X 6. tchórz stepowy (1) Mustela eversmanni 7. norka europejska (1) Mustela lutreola 8. niedźwiedź brunatny (1) Ursus arctos X 9. foka szara (1) Halichoerus grypus 10. foka obrączkowana (1) Phoca hispida 11. foka pospolita (1) Phoca vitulina WALENIE CETACEA 12. morświn (1) Phocoena phocoena X 13. WALENIE - pozostałe gatunki (1) CETACEA NIETOPERZE CHIROPTERA 14. podkowiec duży (1)(3) Rhinolophus ferrumeąuinum X 15. podkowiec mały (1)(3) Rhinolophus hipposideros X 16. mopek zachodni (1)(3) Barbastella barbastellus X 17. mroczek pozłocisty (1)(3) Eptesicus nilssonii X 18. mroczek późny (1)(3) Eptesicus serotinus X 19. nocek Alkatoe (1)(3) Myotis alcathoe X 20. nocek Bechsteina (1)(3) Myotis bechsteinii X 21. nocek Brandta (1) (3) Myotis brandtii X 22. nocek łydkowłosy (1)(3) Myotis dasycneme X 23. nocek rudy (1)(3) Myotis daubentonii X 24. nocek orzęsiony (1)(3) Myotis emarginatus X 25. nocek duży (1)(3) Myotis myotis X 26. nocek wąsatek (1)(3) Myotis mystacinus X 27. nocek Natterera (1)(3) Myotis nattereri X 28. nocek ostrouszny (1)(3) Myotis oxygnathus X 29. borowiec olbrzymi (1)(3) Nyctalus lasiopterus 30. borowiaczek (1)(3) Nyctalus leisleri X 31. borowiec wielki (1)(3) Nyctalus noctula X 32. karlik średni (1)(3) Pipistrellus kuhlii X 33. karlik większy (1)(3) Pipistrellus nathusii X 34. karlik malutki (1)(3) Pipistrellus pipistrellus X 35. karlik drobny (1)(3) Pipistrellus pygmaeus X 36. gacek brunatny (1)(3) Plecotus auritus X 37. gacek szary (1)(3) Plecotus austriacus X 38. mroczek posrebrzany (1)(3) Vespertilio murinus X ZAJĄCOKSZTAŁTNE LAGOMORPHA 39. bielak (1) Lepus timidus GRYZONIE RODENTIA 40. nornik śnieżny (1) Chionomys nivalis 41. darniówka tatrzańska (1) Microtus tatricus 42. chomik europejski (1) Cricetus cricetus X 43. smużka leśna (1) Sicista betulina 44. smużka stepowa (1) Sicista subtilis 45. koszatka (1) Dryomys nitedula X 46. żołędnica (1) Eliomys ąuercinus X 47. orzesznica (1) Muscardinus avellanarius 48. świstak tatrzański (1) Marmota marmota latirostris 49. suseł moręgowany (1) Spermophilus citellus X 50. suseł perełkowany (1) Spermophilus suslicus X PTAKI AVES BLASZKODZIOBE ANSERIFORMES 51. rożeniec (2) Anas acuta X 52. cyraneczka karolińska (2) Anas carolinensis 53. płaskonos (2) Anas clypeata X 54. cyranka modroskrzydła (2) Anas discors 55. świstun (2) Anas penelope 56. cyranka (2) Anas ąuerąuedula X 57. krakwa (2) Anas strepera X 58. gęś krótkodzioba (2) Anser brachyrhynchus 59. gęś mała (2) Anser erythropus 60. śnieżyca mała (2) Anser rossii 61. ogorzałka mała (2) Aythya affinis 62. czerniczka (2) Aythya collaris 63. ogorzałka (2) Aythya marila 64. podgorzałka (2) Aythya nyroca X 65. bernikla obrożna (2) Branta bernicla 66. bernikla białolica (2) Branta leucopsis 67. bernikla rdzawoszyja (2) Branta ruficollis 68. gągoł (2) Bucephala clangula X 69. lodówka (2) Clangula hyemalis 70. łabędź czarnodzioby (2) Cygnus columbianus 71. łabędź krzykliwy (2) Cygnus Cygnus 72. łabędź niemy (2) Cygnus olor 73. kamieniuszka (2) Histrionicus histrionicus 74. markaczka amerykańska (2) Melanitta americana 75. uhla garbonosa (2) Melanitta deglandi 76. uhla (2) Melanitta fusca 77. markaczka (2) Melanitta nigra 78. bielaczek (2) Mergellus albellus 79. nurogęś (2) Mergus merganser X 80. szlachar (2) Mergus serrator X 81. hełmiatka (2) Netta rufina 82. sterniczka (2) Oxyura leucocephala 83. birginiak (2) Polysticta stelleri 84. edredon (2)(3) Somateria mollissima 85. turkan (2) Somateria spectabilis 86. kazarka rdzawa (2) Tadorna ferruginea 87. ohar (2) Tadorna tadorna X JERZYKOWE APODIFORMES 88. jerzyk (2) Apus opus X 89. jerzyk alpejski (2) Tachymarptis melba LELKOWE CAPRIMULIGIFORMES 90. lelek (2) Caprimulgus europaeus SIEWKOWE CHARADRIIFORMES 91. kulon (1)(3) Burhinus oedicnemus X 92. sieweczka morska (2)(3) Charadrius alexandrinus 93. sieweczka rzeczna (2) Charadrius dubius 94. sieweczka obrożna (2)(3) Charadrius hiaticula X 95. sieweczka pustynna (2) Charadrius leschenaultii 96. sieweczka mongolska (2) Charadrius mongolus 97. mornel (2)(3) Charadrius morinellus 98. siewka złota (2) Pluvialis apricaria 99. siewka szara (2) Pluvialis dominica 100. siewka złotawa (2) Pluvialis fulva 101. siewni ca (2) Pluvialis sąuatarola 102. czajka towarzyska (2) Vanellus gregarius 103. czajka stepowa (2) Vanellus leucurus 104. czajka (2) Vanellus vanellus X 105. żwirowiec stepowy (2) Glareola nordmanni 106. żwirowiec łąkowy (2) Glareola pratincola 107. pustynnik (2) Syrrhaptes paradoxus 108. ostrygojad (2)(3) Haematopus ostralegus 109. mewa cienkodzioba (2) Chroicocephalus genei 110. śmieszka (2) Chroicocephalus ridibundus 111. mewa mała (2)(3) Hydrocoloeus minutus X 112. mewa karaibska (2) Larus atricilla 113. mewa siwa (2) Larus canus X 114. mewa delawarska (2) Larus delawarensis 115. mewa żółtonoga (2) Larus fuscus 116. mewa polarna (2) Larus glaucoides 117. mewa blada (2) Larus hyperboreus 118. orlica (2) Larus ichthyaetus 119. mewa siodłata (2) Larus marinus 120. mewa czarnogłowa (2)(3) Larus melanocephalus X 121. mewa romańska (2) Larus michahellis 122. mewa preriowa (2) Larus pipixcan 123. mewa modrodzioba (2) Pagophila eburnea 124. mewa różowa (2) Rhodostethia rosea 125. mewa trójpalczasta (2) Rissa tridactyla 126. mewa obrożna (2) Xema sabini 127. szczudłak (2)(3) Himantopus himantopus 128. szablodziób (2)(3) Recurvirostra avosetta 129. brodziec piskliwy (2)(3) Actitis hypoleucos 130. brodziec plamisty (2) Actitis macularius 131. kamusznik (2) Arenaria interpres 132. piaskowiec (2) Calidris alba 133. biegus zmienny (2)(3) Calidris alpina X 134. biegus długoskrzydły (2) Calidris bairdii 135. biegus rdzawy (2) Calidris canutus 136. biegus krzywodzioby (2) Calidris ferruginea 137. biegus białorzytny (2) Calidris fuscicollis 138. biegus morski (2) Calidris maritima 139. biegus arktyczny (2) Calidris melanotos 140. biegus malutki (2) Calidris minuta 141. biegus karłowaty (2) Calidris minutilla 142. biegus tundrowy (2) Calidris pusilla 143. biegus mały (2) Calidris temminckii 144. biegus wielki (2) Calidris tenuirostris 145. kszyk (2)(3) Gallinago gallinago 146. dubelt (2)(3) Gallinago media 147. biegus płaskodzioby (2) Limicola falcinellus 148. szlamiec długodzioby (2) Limnodromus scolopaceus 149. szlamnik (2) Limosa lapponica 150. rycyk (2)(3) Limosa limosa X 151. bekasik (2)(3) Lymnocryptes minimus 152. kulik wielki (2)(3) Numenius arquata X 153. kulik mniejszy (2) Numenius phaeopus 154. kulik cienkodzioby (2) Numenius tenuirostris 155. płatkonóg płaskodzioby (2) Phalaropus fulicarius 156. płatkonóg szydłodzioby (2) Phalaropus lobatus 157. batalion (2)(3) Philomachus pugnax X 158. brodziec śniady (2) Tringa erythropus 159. brodziec żółtonogi (2) Tringa flavipes 160. łęczak (2),3 Tringa glareola X 161. brodziec piegowaty (2) Tringa melanoleuca 162. kwokacz (2) Tringa nebularia 163. samotnik (2)(3) Tringa ochropus X 164. brodziec pławny (2)(3) Tringa stagnatilis 165. krwawodziób (2)(3) Tringa totanus X 166. biegus płowy (2) Tryngites subruficollis 167. terekia (2) Xenus cinereus 168. wydrzyk długosterny (2) Stercorarius longicaudus 169. wydrzyk ostrosterny (2) Stercorarius parasiticus 170. wydrzyk tęposterny (2) Stercorarius pomarinus 171. wydrzyk wielki (2) Stercorarius skua 172. rybitwa białowąsa (2)(3) Chlidonias hybrida X 173. rybitwa białoskrzydła (2)(3) Chlidonias leucopterus X 174. rybitwa czarna (2)(3) Chlidonias niger X 175. rybitwa krótkodzioba (2) Gelochelidon nilotica 176. rybitwa wielkodzioba (2) Hydroprogne caspia 177. rybitwa różowa (2) Sterna dougallii 178. rybitwa rzeczna (2)(3) Sterna hirundo X 179. rybitwa popielata (2)(3) Sterna paradisaea X 1