Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowejz dnia 18 listopada 2014 r.w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego odnoszących się do niektórych specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych oraz rodzajów urządzeń, przy których obsłudze wymagane jest posiadanie szczególnych kwalifikacji 1)Niniejsze rozporządzenie zostało notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 9 czerwca 2014 r., pod numerem 2014/0266/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które wdraża postanowienia dyrektywy 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, str. 37, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337, z późn. zm.). Spis treści Treść rozporządzenia Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Projektowanie, wytwarzanie i dokumentacja Rozdział 3 - Zakres i terminy badań technicznych Rozdział 4 - Eksploatacja, naprawa i modernizacja Rozdział 5 - Przepis przejściowy i przepisy końcowe Załącznik - Formy dozoru technicznego oraz terminy badań okresowych Treść rozporządzenia Na podstawie art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. z 2013 r. poz. 963, z późn. zm.2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 984 i 1611 oraz z 2014 r. poz. 822.) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. 1. Rozporządzenie określa: 1) warunki techniczne dozoru technicznego w zakresie projektowania, wytwarzania, eksploatacji oraz naprawy i modernizacji specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych, a także materiałów i elementów tych urządzeń, podlegających wojskowemu dozorowi technicznemu; 2) rodzaje specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych, podlegających wojskowemu dozorowi technicznemu, przy których obsłudze wymagane jest posiadanie szczególnych kwalifikacji. 2. Rozporządzenie dotyczy następujących specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych zainstalowanych w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych oraz w przedsiębiorstwach, dla których Minister Obrony Narodowej jest organem założycielskim, i eksploatowanych w tych jednostkach i przedsiębiorstwach: 1) kotłów parowych i cieczowych zainstalowanych i eksploatowanych na uzbrojeniu lub sprzęcie wojskowym, 2) polowych rurociągów do transportu paliw płynnych, 3) wojskowych urządzeń do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych, 4) urządzeń do napełniania uzbrojenia i sprzętu wojskowego, 5) zbiorników ciśnieniowych zainstalowanych i eksploatowanych na statkach powietrznych, jednostkach pływających, wozach bojowych lub sprzęcie wojskowym, których iloczyn nadciśnienia i pojemności jest wyższy niż 50 bar × dm3 oraz których nadciśnienie jest wyższe niż 0,5 bar - zwanych dalej „urządzeniami”. 3. Posiadanie szczególnych kwalifikacji jest wymagane przy obsłudze następujących specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych: 1) urządzeń do napełniania uzbrojenia i sprzętu wojskowego; 2) polowych rurociągów do transportu paliw płynnych; 3) przenośnych zbiorników ciśnieniowych statków powietrznych i jednostek pływających oraz wozów bojowych należących do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie ich napełniania. § 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: 1) butla - ciśnieniowy zbiornik przenośny o pojemności większej niż 0,35 dm3, zamontowany na uzbrojeniu i sprzęcie wojskowym; 2) ciśnienie dopuszczalne - graniczną wartość ciśnienia roboczego w najwyższym punkcie przestrzeni ciśnieniowej urządzenia, do której Wojskowy Dozór Techniczny zezwala na eksploatację urządzenia, oznaczaną symbolem PD; 3) ciśnienie próbne - nadciśnienie, przy którym jest przeprowadzana próba ciśnieniowa urządzenia, oznaczane symbolem PP; 4) czynnik roboczy - płyn znajdujący się wewnątrz urządzenia, właściwy ze względu na jego konstrukcję; 5) dokumentacja odbiorcza - dokumentację, którą eksploatujący przedkłada Wojskowemu Dozorowi Technicznemu przed uzyskaniem pierwszej decyzji zezwalającej na eksploatację; 6) element urządzenia - część urządzenia ciśnieniowego lub zespołu będącą samodzielną jednostką do obliczeń; 7) gestor UiSW: a) komórkę albo jednostkę organizacyjną resortu obrony narodowej, b) jednostkę organizacyjną podległą Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowaną odpowiedzialną za wprowadzenie urządzenia do eksploatacji, w tym opracowanie jego specyfikacji technicznej lub uzgodnienie dokumentów niezbędnych do objęcia tego urządzenia dozorem technicznym; 8) modernizacja urządzenia - dokonanie zmian w parametrach pracy lub konstrukcji urządzenia w stosunku do stanu pierwotnego, wpływających na bezpieczeństwo eksploatacji urządzenia; 9) płyn - gaz, ciecz lub parę w postaci czystej, mogące zawierać zawiesiny ciał stałych, a także ich mieszaniny; 10) wojskowe urządzenie do napełniania i opróżniania zbiornika transportowego - urządzenie w postaci elastycznego przewodu, ramienia przeładunkowego lub węzła dystrybucyjnego, którego zadaniem jest napełnianie towarem niebezpiecznym lub płynem pod ciśnieniem wyższym od 0,5 bar lub opróżnianie z tego towaru lub płynu pod ciśnieniem wyższym od 0,5 bar zbiornika transportowego: a) kolejowego lub drogowego, b) zamontowanego na statku powietrznym lub jednostce pływającej należącej do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej albo przez nie eksploatowanego; 11) urządzenie do napełniania uzbrojenia i sprzętu wojskowego - urządzenie w postaci elastycznego przewodu, ramienia nalewczego lub węzła dystrybucyjnego zapewniające szczelne połączenie przy napełnianiu uzbrojenia i sprzętu wojskowego. § 3. 1. Wytwórca w procesie wytwarzania urządzenia, z wyjątkiem butli, mocuje na nim w miejscu dostępnym trwałą i czytelną tabliczkę znamionową, odporną na działanie czynników atmosferycznych i roboczych, zawierającą co najmniej: 1) nazwę wytwórcy; 2) numer fabryczny; 3) rok produkcji; 4) parametry pracy urządzenia; 5) nazwę czynnika roboczego. 2. Wytwórca w procesie wytwarzania butli nanosi na niej, w sposób podany w dokumentacji technicznej, co najmniej następujące oznaczenia: 1) nazwę lub znak wytwórcy; 2) numer fabryczny; 3) pojemność butli; 4) ciśnienie napełnienia butli w temperaturze 15°C; 5) ciśnienie próbne; 6) masę próżnego zbiornika; 7) nazwę czynnika roboczego lub jego wzór chemiczny; 8) znak kontroli jakości. 3. Na butlach napełnianych wagowo wytwórca w procesie wytwarzania nanosi dodatkowo oznaczenie masy netto czynnika roboczego oraz masy brutto butli. Rozdział 2 Projektowanie, wytwarzanie i dokumentacja § 4. Projektowanie i wytwarzanie urządzeń oraz materiałów i elementów tych urządzeń odbywa się z uwzględnieniem uzgodnionej z Wojskowym Dozorem Technicznym, zwanym dalej „WDT”, specyfikacji technicznej, opracowanej przez gestora uzbrojenia i sprzętu wojskowego, zwanych dalej „UiSW”, dla tych urządzeń. § 5. 1. W procesie projektowania urządzenia projektant opracowuje dwa egzemplarze dokumentacji technicznej w języku polskim i przedkłada je WDT w celu uzgodnienia. 2. Dokumentacja techniczna, w zależności od konstrukcji urządzenia, zawiera co najmniej: 1) rysunek zestawieniowy urządzenia, a także jego zespołów i podzespołów oraz rysunki jego elementów, pozwalające na dokładne sprawdzenie zgodności rozwiązań konstrukcyjnych z wymaganiami dla tego urządzenia; 2) schemat instalacji; 3) obliczenia wytrzymałościowe; 4) parametry techniczne dotyczące osprzętu; 5) dobór urządzeń zabezpieczających; 6) dokumentację automatyki zabezpieczającej; 7) identyfikację i analizę zagrożeń dla urządzenia; 8) wykaz zastosowanych dokumentów określających wymagania dla tego urządzenia; 9) informację o badaniach, które będą przeprowadzone w procesie wytwarzania urządzenia; 10) informację o kwalifikacjach lub świadectwach kwalifikacyjnych personelu wykonującego połączenia nierozłączne i przeprowadzającego badania nieniszczące; 11) informację o procesach wykonywania połączeń nierozłącznych; 12) instrukcję eksploatacji. 3. Z uzgodnienia, o którym mowa w ust. 1, WDT sporządza sprawozdanie i umieszcza na uzgodnionej dokumentacji, w szczególności na rysunku zestawieniowym, pieczęć potwierdzającą uzgodnienie. 4. Wszelkie zmiany w dokumentacji technicznej wymagają ponownych uzgodnień z WDT. § 6. 1. Rysunek zestawieniowy, o którym mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, zawiera w szczególności: 1) wymiary urządzenia, konieczne do sprawdzenia obliczeń wytrzymałościowych, wraz z wymiarami elementów znormalizowanych; 2) parametry techniczne urządzenia; 3) nazwę czynnika roboczego i jego właściwości; 4) współczynniki wytrzymałościowe złączy spajanych; 5) specyfikację złączy spajanych, ich wymiary i opis ich rozmieszczenia; 6) wymagania dotyczące obróbki cieplnej; 7) wykaz elementów urządzenia wraz z informacją o gatunkach materiałów, z których te elementy są wykonane, i norm materiałowych; 8) wykaz norm wyrobu, w przypadku elementów znormalizowanych, albo specyfikacje techniczne wytwórców materiałów i elementów, na podstawie których te materiały i elementy zostały wytworzone; 9) wykaz króćców wraz z informacją o ich funkcji; 10) informacje o zabezpieczeniu antykorozyjnym urządzenia i zastosowanej izolacji termicznej. 2. Elementy urządzenia, przedstawione niewyraźnie na rysunku zestawieniowym z uwagi na zastosowaną technikę lub skalę, przedstawia się na odrębnych rysunkach. § 7. 1. Obliczenia wytrzymałościowe, o których mowa w § 5 ust. 2 pkt 3, wykonuje się z zastosowaniem następujących analitycznych metod obliczeniowych: 1) wzorów obliczeniowych; 2) analizy; 3) mechaniki pękania; 4) elementów skończonych. 2. W przypadku gdy metody, o których mowa w ust. 1, nie są wystarczające, stosuje się dodatkowo metodę doświadczalną. § 8. Dokumentacja automatyki zabezpieczającej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 6, zawiera co najmniej: 1) opis techniczny automatyki zabezpieczającej wraz z algorytmem jej działania; 2) analizę zagrożeń wynikającą z przyjętej technologii; 3) schemat logiczny automatyki zabezpieczającej; 4) elektryczny, hydrauliczny lub pneumatyczny schemat ideowy rozwinięty automatyki zabezpieczającej; 5) schemat zasilania elektrycznego; 6) rysunek lub schemat rozmieszczenia urządzeń bezpieczeństwa na urządzeniu; 7) zestawienie nastaw dopuszczalnych parametrów urządzeń bezpieczeństwa; 8) porównanie właściwości dynamicznych urządzenia z zastosowanym układem automatyki zabezpieczającej; 9) dane dotyczące warunków eksploatacji urządzenia w środowisku zagrożonym wybuchem, które należy uwzględnić przy doborze elementów automatyki zabezpieczającej, wraz z protokołem określającym kategorie i strefy zagrożenia wybuchowego; 10) zestawienie elementów składowych układu automatyki zabezpieczającej wraz z ich danymi technicznymi; 11) dokumentację techniczno-ruchową automatyki zabezpieczającej wraz z jej instrukcją eksploatacji; 12) świadectwo badania typu, wystawione przez laboratorium uznane przez organ dozoru technicznego. § 9. Identyfikacja i analiza zagrożeń dla urządzenia, o których mowa w § 5 ust. 2 pkt 7, uwzględniają co najmniej: 1) temperatury wpływające na pracę urządzenia; 2) ciśnienia wewnętrzne i zewnętrzne urządzenia; 3) zagrożenie korozją lub erozją; 4) drgania powodujące zmęczenia mechaniczne; 5) oddziaływanie śniegu i wiatru; 6) siły nacisku układów instalacji łączących; 7) ciśnienie hydrostatyczne płynu zawartego w urządzeniu w warunkach roboczych i podczas badań; 8) rozkład płynów nietrwałych. § 10. 1. Instrukcja eksploatacji, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 12, zawiera co najmniej: 1) parametry techniczne urządzenia, w tym określenie wartości ciśnienia próbnego i żywotności urządzenia, a w przypadku butli także wartość masy netto czynnika roboczego; 2) opis budowy i działania urządzenia; 3) opis czynności związanych z uruchomieniem, pracą i zatrzymaniem urządzenia, w tym zatrzymaniem awaryjnym; 4) informacje o sposobie przygotowania urządzenia do badań, w tym określenie miejsc i sposobu odcięcia urządzenia od instalacji przed wejściem osób do jego wnętrza, oraz wyszczególnienie sprzętu i środków ochrony indywidualnej; 5) wymagania określone w przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwwybuchowej, przeciwpożarowej i ochrony środowiska; 6) wymagania dotyczące konserwacji i kontroli stanu urządzenia oraz jego osprzętu, w tym, w szczególności, sposób i częstotliwość kontroli osprzętu zabezpieczającego, ciśnieniowego oraz zamknięć szybko działających; 7) opis sposobu postępowania w przypadku wystąpienia uszkodzeń, nieprawidłowości lub zakłóceń pracy urządzenia; 8) opis sposobu i zakresu rejestracji parametrów technicznych urządzenia przez eksploatującego. 2. W zależności od konstrukcji urządzenia i jego warunków eksploatacji treść instrukcji eksploatacji może być, za zgodą WDT, ujęta w dokumentacji techniczno-ruchowej lub w instrukcji eksploatacji UiSW albo maszyny, w których urządzenie jest zainstalowane. 3. W przypadku gdy urządzenie jest wyposażone w osprzęt zabezpieczający i ciśnieniowy, który powoduje wyłączenie urządzenia po wystąpieniu zakłóceń, przez co zapobiega jego uszkodzeniu, w instrukcji eksploatacji określa się warunki użytkowania urządzenia bez stałej obecności osób obsługujących oraz czynności mające na celu przywrócenie normalnej pracy urządzenia. § 11. 1. Wytwarzający urządzenie wystawia dokument poświadczający, że urządzenie to zostało wykonane zgodnie z dokumentacją techniczną i warunkami określonymi w dokumencie uprawniającym do jego wytwarzania oraz że zostało zbadane pod względem zgodności z tą dokumentacją i tymi warunkami. 2. Wytwarzający przekazuje eksploatującemu wraz z urządzeniem sporządzone w języku polskim dwa komplety dokumentacji odbiorczej zawierającej, w zależności od konstrukcji urządzenia: 1) dokument, o którym mowa w ust. 1; 2) rysunek, o którym mowa w § 5 ust. 2 pkt 1; 3) wykaz zastosowanych dokumentów, określających wymagania dla tego urządzenia; 4) obliczenia wytrzymałościowe; 5) dane o osprzęcie, schemat instalacji i dobór urządzeń zabezpieczających; 6) kopie świadectw badania typu lub deklaracje zgodności dla urządzeń zabezpieczających; 7) dokumentację techniczną automatyki zabezpieczającej; 8) instrukcję eksploatacji urządzenia. § 12. 1. W przypadku gdy dozorem technicznym ma zostać objęte urządzenie wcześniej eksploatowane w siłach zbrojnych innego państwa, gestor UiSW uzgadnia, w zależności od konstrukcji urządzenia, następujące dokumenty, niezbędne do objęcia tego urządzenia dozorem technicznym, przedkładając je w dwóch egzemplarzach w języku polskim: 1) opis techniczny urządzenia; 2) dokumenty dostarczone przez wytwórcę urządzenia, w tym deklaracje lub poświadczenia wykonania; 3) rysunek, o którym mowa w § 5 ust. 2 pkt 1; 4) wykaz zastosowanych dokumentów, określających wymagania dla tego urządzenia; 5) obliczenia wytrzymałościowe; 6) dane o osprzęcie, schemat instalacji i dobór urządzeń zabezpieczających; 7) dokumentację techniczną automatyki zabezpieczającej; 8) instrukcję eksploatacji urządzenia. 2. Do uzgodnienia, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepis § 5 ust. 3. 3. Na podstawie uzgodnionych dokumentów, o których mowa w ust. 1, eksploatujący sporządza dokumentację odbiorczą. § 13. Urządzenie importowane, przeznaczone do zainstalowania na eksploatowanym UiSW, może być dopuszczone do eksploatacji przez WDT po: 1) dostarczeniu przez eksploatującego, gestora UiSW lub importera urządzenia dokumentów, o których mowa w § 12 ust. 1; 2) oznakowaniu go przez eksploatującego, gestora UiSW lub importera urządzenia w sposób, o którym mowa w § 3; 3) przeprowadzeniu badań technicznych sprawdzających, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym. § 14. 1. W celu uzyskania decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia eksploatujący przedkłada WDT, w dwóch egzemplarzach, dokumentację odbiorczą zawierającą dokumenty, o których mowa w § 11 ust. 2, oraz: 1) opis techniczny urządzenia; 2) plan usytuowania urządzenia, z uwzględnieniem rozmieszczenia sąsiednich urządzeń lub budynków, albo rysunek zestawieniowy przedstawiający UiSW z zamontowanym urządzeniem, zawierający podstawowe wymiary UiSW i opisujący sposób połączenia urządzenia z UiSW. 2. Na podstawie kompletnej dokumentacji odbiorczej WDT przeprowadza badania odbiorcze i zakłada księgę rewizyjną urządzenia. 3. Jeden egzemplarz dokumentacji odbiorczej po zakończeniu czynności odbiorczych WDT zwraca eksploatującemu, a drugi egzemplarz dokumentacji jest przechowywany w archiwum WDT. § 15. Opis techniczny urządzenia, o którym mowa w § 12 ust. 1 pkt 1 i § 14 ust. 1 pkt 1, w zależności od konstrukcji urządzenia zawiera co najmniej: 1) nazwę i adres eksploatującego; 2) opis lokalizacji urządzenia; 3) nazwę i adres wytwórcy; 4) określenie rodzaju urządzenia i jego przeznaczenia; 5) typ urządzenia, numer fabryczny, rok budowy, oznakowanie; 6) podstawowe parametry urządzenia, w szczególności: a) pojemność, b) ciśnienie obliczeniowe, c) ciśnienie próbne i robocze, d) najwyższą lub najniższą temperaturę roboczą; 7) parametry źródeł zasilania, a w przypadku kotłów - rodzaj paliwa i wydajność palników; 8) wykaz i określenie sposobu zabudowy osprzętu zabezpieczającego i ciśnieniowego. Rozdział 3 Zakres i terminy badań technicznych § 16. 1. Wytwarzający przygotowuje urządzenie do badania typu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym, i zgłasza urządzenie do WDT. 2. Wytwórca urządzenia ustala z WDT program badania typu, uwzględniając konstrukcję urządzenia, jego przeznaczenie i sposób eksploatacji. 3. WDT, przeprowadzając badanie typu, może uznać wyniki badań i opinie przedłożone przez projektanta, wytwarzającego lub jednostki badawcze i laboratoria uznane przez organ dozoru technicznego. 4. Badaniem typu może być objęty typoszereg urządzeń. W takim przypadku badaniom poddaje się wybrane przez WDT egzemplarze z tego typoszeregu. 5. Urządzenie lub osprzęt mogą być zakwalifikowane do tego samego typoszeregu, jeżeli: 1) spełniają te same wymagania; 2) są wytwarzane według tej samej technologii; 3) posiadają te same kształty geometryczne; 4) są zbudowane z tych samych materiałów; 5) różnią się tylko wymiarami oraz liczbą i rozmieszczeniem otworów inspekcyjnych; 6) posiadają podpory o tej samej konstrukcji, w ramach której w obliczeniach wytrzymałościowych przyjmuje się najbardziej niekorzystny wariant obciążenia. 6. Badania typu przeprowadza się u wytwarzającego na stanowisku uzgodnionym z WDT lub w miejscu ustawienia urządzenia, w zależności od rodzaju urządzenia i zakresu badań. 7. Wprowadzenie zmian w urządzeniu lub osprzęcie poddanym badaniu typu może wymagać przeprowadzenia ponownego badania typu. § 17. 1. Wytwarzający przygotowuje urządzenie lub jego element do badań technicznych sprawdzających, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym, i zgłasza to urządzenie do WDT. 2. Zakres i sposób przeprowadzenia badań technicznych sprawdzających wytwarzający uzgadnia z WDT przed rozpoczęciem wytwarzania lub montażu urządzenia lub jego elementu. 3. Urządzenia wytwarzane seryjnie, które były poddane badaniu typu, mogą być zgłaszane przez wytwarzającego do badań technicznych sprawdzających partiami. 4. Badania techniczne sprawdzające partii urządzeń obejmują 10% zgłoszonych w partii urządzeń, jednak nie mniej niż dwa urządzenia. 5. Wynik badań technicznych sprawdzających partii urządzeń uznaje się za pozytywny, jeżeli wyniki badań wszystkich zbadanych urządzeń są pozytywne. 6. Urządzenia z partii, w przypadku której badania techniczne sprawdzające dały wynik negatywny, mogą być ponownie zgłoszone do tych badań po usunięciu usterek i dokonaniu kontroli wszystkich urządzeń zgłoszonych w danej partii. Powtórne badania techniczne sprawdzające przeprowadzane są jako badania jednostkowe. § 18. Badania techniczne sprawdzające, o których mowa w art. 13 ust.