Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwojuz dnia 10 lutego 2014 r.w sprawie świadectwa maszynisty 2)Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża postanowienia dyrektywy 2007/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie przyznawania uprawnień maszynistom prowadzącym lokomotywy i pociągi w obrębie systemu kolejowego Wspólnoty (Dz. Urz. UE L 315 z 03.12.2007, str. 51). Spis treści Treść rozporządzenia Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Szkolenie i egzaminowanie kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty Rozdział 3 - Szkolenia oraz sprawdziany wiedzy i umiejętności maszynistów Rozdział 4 - Zakres danych dotyczących infrastruktury kolejowej ujęty w świadectwie maszynisty Rozdział 5 - Rejestr świadectw maszynistów Rozdział 6 - Przepisy przejściowe i końcowe Załącznik nr 1 - Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących pojazdu kolejowego, objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania przez kandydata na maszynistę świadectwa maszynisty Załącznik nr 2 - Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących infrastruktury kolejowej, objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty Załącznik nr 3 - Program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty Załącznik nr 4 - Rejestr świadectw maszynistów (wzór) Treść rozporządzenia Na podstawie art. 22b ust. 21 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1594) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporządzenie określa: 1) zakres wiedzy i umiejętności dotyczących pojazdu kolejowego i infrastruktury kolejowej, objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty; 2) program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty; 3) sposób, formę oraz tryb przygotowania i przeprowadzania egzaminów dla kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty oraz tryb pracy komisji egzaminacyjnej przeprowadzającej te egzaminy; 4) tryb oraz szczegółowe warunki i minimalną częstotliwość przeprowadzania szkoleń oraz sprawdzianów wiedzy i umiejętności maszynistów; 5) zakres danych dotyczących infrastruktury kolejowej ujęty w świadectwie maszynisty; 6) szczegółowe warunki i sposób prowadzenia rejestru świadectw maszynistów, zakres danych w nim ujętych, a także okres ich przechowywania, wzór tego rejestru oraz tryb udostępniania danych ujętych w rejestrze podmiotom, o których mowa w art. 22b ust. 14a ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, zwanej dalej „ustawą”. Rozdział 2 Szkolenie i egzaminowanie kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty § 2. 1. Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących pojazdu kolejowego, objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. 2. Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących infrastruktury kolejowej, objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. § 3. Program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty określa załącznik nr 3 do rozporządzenia. § 4. 1. Osoba upoważniona przez przedsiębiorcę prowadzącego ośrodek szkolenia i egzaminowania maszynistów oraz kandydatów na maszynistów: 1) powołuje komisję egzaminacyjną, w skład której wchodzi co najmniej trzech egzaminatorów wpisanych do wykazu, o którym mowa w art. 22a ust. 8 pkt 1 ustawy, z których jeden pełni funkcję egzaminatora prowadzącego; 2) wyznacza sekretarza komisji; 3) wyznacza termin i miejsce egzaminu; 4) powiadamia pisemnie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, zwanego dalej „Prezesem UTK”, o terminie i miejscu przeprowadzenia egzaminu oraz o liczbie egzaminowanych, nie później niż w terminie 14 dni przed planowanym terminem egzaminu; 5) zapewnia obsługę administracyjną komisji egzaminacyjnej. 2. Egzaminator prowadzący: 1) powołuje zespoły egzaminacyjne spośród egzaminatorów wchodzących w skład komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia: a) części teoretycznej egzaminu, b) części praktycznej egzaminu; 2) zapewnia opracowanie wymaganej liczby testowych pytań egzaminacyjnych; 3) ustala listę kandydatów na maszynistów dopuszczonych do egzaminu. 3. Zespół egzaminacyjny do przeprowadzenia części teoretycznej egzaminu składa się z co najmniej trzech egzaminatorów, z których jeden pełni funkcję egzaminatora prowadzącego część teoretyczną egzaminu. 4. Zespół egzaminacyjny do przeprowadzenia części praktycznej egzaminu składa się z co najmniej dwóch egzaminatorów, z których jeden pełni funkcję egzaminatora prowadzącego część praktyczną egzaminu. 5. Egzaminator prowadzący część praktyczną egzaminu powinien posiadać licencję maszynisty oraz świadectwo maszynisty uprawniające do prowadzenia typu pojazdu kolejowego i określonej infrastruktury kolejowej, których dotyczy egzamin. 6. W razie braku możliwości zapewnienia egzaminatora, który posiada uprawnienia, o których mowa w ust. 5, część praktyczna egzaminu powinna być przeprowadzona przy udziale maszynisty posiadającego takie uprawnienia. 7. Przepisów ust. 5 i 6 nie stosuje się w przypadku, gdy egzamin dotyczy: 1) nowego typu pojazdu kolejowego; 2) zmodernizowanego typu pojazdu kolejowego, dla którego wydawane jest nowe zezwolenie na dopuszczenie do eksploatacji; 3) typu pojazdu kolejowego wyłączonego uprzednio z eksploatacji przez okres dłuższy niż 12 miesięcy; 4) nowo wybudowanej infrastruktury kolejowej; 5) istniejącej infrastruktury kolejowej o zmienionych parametrach techniczno-eksploatacyjnych; 6) infrastruktury kolejowej wyłączonej uprzednio z eksploatacji przez okres dłuższy niż 6 miesięcy. 8. W przypadkach, o których mowa w ust. 7, część praktyczną egzaminu należy przeprowadzić w porozumieniu z zarządcą infrastruktury kolejowej, po której ma być przeprowadzony ten egzamin, zapewniając warunki techniczne i organizacyjne niezbędne dla zachowania bezpieczeństwa ruchu kolejowego. 9. Funkcji egzaminatora prowadzącego, o którym mowa w ust. 2-4, nie może pełnić egzaminator, który uprzednio pełnił funkcję instruktora prowadzącego szkolenie dla kandydatów na maszynistów przystępujących do egzaminu. 10. W przypadku niezdania którejkolwiek z części egzaminu, egzaminator prowadzący wyznacza termin egzaminu poprawkowego. 11. Jeżeli kandydat na maszynistę ubiegający się o świadectwo maszynisty trzykrotnie złożył egzamin z wynikiem negatywnym, ponownie przechodzi on szkolenie w pełnym wymiarze godzin określonym w programie szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o świadectwo maszynisty. § 5. 1. Egzamin dla kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty składa się z części teoretycznej oraz części praktycznej. 2. Część teoretyczną egzaminu obejmującą sprawdzenie wiedzy i umiejętności dotyczących taboru kolejowego i infrastruktury kolejowej przeprowadza się w formie testu pisemnego składającego się ze 100 pytań, z czego: 1) 50 pytań dotyczy infrastruktury kolejowej, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień z zakresu techniki prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji; 2) 50 pytań dotyczy konstrukcji i obsługi pojazdów kolejowych z napędem. 3. Do każdego pytania w teście pisemnym przyporządkowane są trzy odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź uzyskuje się 1 punkt. 4. Część teoretyczna egzaminu trwa 200 minut. 5. Część teoretyczną egzaminu uważa się za zdaną, jeżeli kandydat na maszynistę uzyskał z testu pisemnego co najmniej 75 punktów. 6. Część praktyczna egzaminu polega na sprawdzeniu, za pomocą jazd praktycznych na sieci kolejowej, umiejętności prowadzenia pojazdu kolejowego oraz wykonywania innych czynności związanych z obsługą pojazdu kolejowego. Dopuszcza się wykorzystanie symulatora pojazdu kolejowego w celu oceny stosowania zasad eksploatacji i działań maszynisty w trudnych sytuacjach. 7. Część praktyczna egzaminu obejmuje: 1) wykonywanie czynności przygotowania do pracy i zdania po pracy pojazdu kolejowego; 2) lokalizowanie i wykrywanie usterek w obwodach i urządzeniach pojazdu kolejowego; 3) wykonywanie oględzin technicznych pociągu i obsługi hamulców kolejowych; 4) obsługę urządzeń kontrolujących czujność maszynisty, urządzeń kontroli prowadzenia pociągu, o ile są zabudowane na pojeździe kolejowym, oraz urządzeń radiołączności pociągowej; 5) prowadzenie dokumentacji eksploatacyjnej i naprawczej; 6) obsługę pojazdu kolejowego podczas jazdy; 7) wykonanie jazdy praktycznej poznanym typem pojazdu kolejowego po poznanej infrastrukturze kolejowej. 8. Warunkiem dopuszczenia kandydata na maszynistę do zdawania części praktycznej egzaminu jest zdanie przez niego części teoretycznej egzaminu. § 6. 1. Po przeprowadzeniu egzaminu komisja egzaminacyjna sporządza protokół, który zawiera: 1) oznaczenie ośrodka szkolenia i egzaminowania przeprowadzającego egzamin; 2) datę i miejsce przeprowadzenia egzaminu oraz czas rozpoczęcia i zakończenia egzaminu; 3) datę i miejsce sporządzenia protokołu; 4) wskazanie składu komisji egzaminacyjnej, w tym zespołów egzaminacyjnych oraz egzaminatorów prowadzących; 5) liczbę kandydatów na maszynistów dopuszczonych do: a) części teoretycznej egzaminu, b) części praktycznej egzaminu; 6) wykaz kandydatów na maszynistów, którzy zdali egzamin; 7) wskazanie kategorii i podkategorii świadectwa maszynisty oraz typów pojazdów kolejowych, do prowadzenia których nabyli uprawnienia kandydaci na maszynistów, którzy zdali egzamin; 8) dane dotyczące infrastruktury kolejowej podlegające wpisowi do świadectwa maszynisty, o których mowa w § 16 ust. 1; 9) podpisy członków komisji egzaminacyjnej. 2. Kopię protokołu ośrodek szkolenia i egzaminowania przekazuje w terminie 14 dni od dnia jego sporządzenia: 1) przewoźnikowi kolejowemu albo zarządcy infrastruktury, u którego kandydat na maszynistę jest zatrudniony lub świadczy usługi; 2) Prezesowi UTK. Rozdział 3 Szkolenia oraz sprawdziany wiedzy i umiejętności maszynistów § 7. Proces szkolenia maszynistów jest realizowany na podstawie przyjętych u przewoźników kolejowych i zarządców infrastruktury systemów zarządzania kompetencjami opracowanych na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) nr 1158/2010 z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania kolejowych certyfikatów bezpieczeństwa (Dz. Urz. UE L 326 z 10.12.2010, str. 11) oraz rozporządzenia Komisji (UE) nr 1169/2010 z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania kolejowych autoryzacji w zakresie bezpieczeństwa (Dz. Urz. UE L 327 z 11.12.2010, str. 13) i obejmuje w szczególności: 1) pouczenia okresowe; 2) pouczenia doraźne; 3) szkolenie przy użyciu symulatora pojazdu kolejowego. § 8. 1. Pouczenia okresowe przeprowadza się nie rzadziej niż trzy razy do roku. 2. Minimalna roczna liczba godzin szkolenia w ramach pouczeń okresowych wynosi 24, przy czym godzina szkolenia równa się 45 minutom. 3. Zajęcia w ramach pouczeń okresowych należy prowadzić w grupach nieprzekraczających 25 maszynistów. 4. Zakres pouczeń okresowych powinien obejmować co najmniej następującą tematykę: 1) podstawowe akty prawne i regulacje wewnętrzne dotyczące pracy na stanowisku maszynisty oraz wprowadzone w nich zmiany; 2) omówienie zaistniałych zdarzeń kolejowych ze wskazaniem przyczyn, skutków oraz zastosowanych środków zaradczych; 3) zagadnienia z zakresu wykonywanych czynności na stanowisku maszynisty, w tym dotyczące spraw dyscypliny i bezpieczeństwa pracy, postępowania w ruchu kolejowym w sytuacjach standardowych i nadzwyczajnych oraz systemu zarządzania bezpieczeństwem. 5. Pracownika nieobecnego na pouczeniach okresowych należy poddać indywidualnemu szkoleniu, które może być wykonane w ramach pouczeń doraźnych. § 9. 1. Pouczenia doraźne są przeprowadzane na stanowisku pracy. 2. Tematyka pouczeń doraźnych dotyczy czynności wykonywanych przez maszynistę na stanowisku pracy. 3. Pouczenia doraźne przeprowadza się w szczególności w przypadku: 1) dokonywania zmian organizacyjnych lub technicznych w działalności przewoźnika kolejowego lub zarządcy infrastruktury, które mają wpływ na zakres i sposób wykonywania czynności na stanowisku maszynisty; 2) wydania zaleceń Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych, o których mowa w art. 28l ust. 1 ustawy, wskazujących na konieczność przeprowadzenia pouczeń doraźnych dla maszynistów. 4. Podczas pouczeń doraźnych sprawdzana jest praktyczna poprawność obsługi pojazdów kolejowych oraz znajomość obowiązujących przepisów w zakresie niezbędnym dla bezpiecznego wykonywania pracy na stanowisku maszynisty. § 10. 1. Szkolenie przy użyciu symulatora pojazdu kolejowego przeprowadza się nie rzadziej niż raz w roku w wymiarze 3 godzin. 2. Szkolenie przy użyciu symulatora pojazdu kolejowego powinno umożliwiać ocenę sposobu obsługi pojazdu kolejowego przez maszynistę, a także jego reakcji w sytuacjach standardowych i nadzwyczajnych, w różnych porach doby. Szkolenie powinno być przeprowadzane w sposób umożliwiający odtworzenie różnorodnych scenariuszy eksploatacyjnych, technicznych i pogodowych. § 11. 1. Sprawdziany wiedzy i umiejętności maszynistów niezbędne dla zachowania ważności świadectwa maszynisty przeprowadza się w zakresie znajomości: 1) infrastruktury kolejowej - co 3 lata, a także po każdej nieobecności przekraczającej okres 6 miesięcy na danej części infrastruktury, a jeżeli ruch kolejowy na danej części infrastruktury jest prowadzony jedynie w niektórych miesiącach roku - po każdej nieobecności przekraczającej okres 1 roku; 2) pojazdów kolejowych - co 3 lata, a także po przerwie w prowadzeniu określonego typu pojazdu kolejowego przekraczającej okres 1 roku; 3) języka obcego dla maszynistów, którzy prowadzą pociągi w ruchu transgranicznym, z uwzględnieniem terminologii stosowanej przy prowadzeniu ruchu kolejowego na sieci kolejowej innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej - co 3 lata, a także po każdej nieobecności maszynisty na tej sieci kolejowej przekraczającej okres 1 roku. 2. Niezależnie od terminów określonych w ust. 1 sprawdziany wiedzy i umiejętności maszynistów przeprowadza się: 1) w przypadku zawieszenia świadectwa maszynisty przez przewoźnika kolejowego albo zarządcę infrastruktury: a) na skutek uchybień w pracy mogących spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, b) w związku z uczestnictwem maszynisty w poważnym wypadku, wypadku lub incydencie - w razie uzasadnionego podejrzenia utraty zdolności do wykonywania czynności maszynisty lub na żądanie komisji kolejowej, o której mowa w art. 28m ust. 1 ustawy, c) po przerwie w wykonywaniu czynności na stanowisku maszynisty trwającej co najmniej 6 miesięcy, d) po uzyskaniu negatywnego wyniku sprawdzianu, o którym mowa w ust. 1, e) po otrzymaniu wniosku Prezesa UTK, o którym mowa w art. 22b ust. 15 ustawy; 2) przed wydaniem świadectwa maszynisty dla maszynisty, który posiada odpis świadectwa maszynisty albo świadectwo maszynisty, potwierdzające wykonywanie czynności na tym stanowisku u innego przewoźnika kolejowego lub zarządcy infrastruktury; 3) w przypadku rozszerzania uprawnień określonych w świadectwie maszynisty w zakresie dotyczącym: a) określonej części infrastruktury kolejowej, b) typu pojazdu kolejowego; 4) po wydaniu zaleceń Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych, o których mowa w art. 28l ust. 1 ustawy, wskazujących na konieczność przeprowadzenia dodatkowych sprawdzianów wiedzy i umiejętności maszynistów; 5) jeżeli przewoźnik kolejowy albo zarządca infrastruktury stwierdzi konieczność przeprowadzenia takich sprawdzianów w celu zminimalizowania zagrożeń związanych z pracą maszynistów zidentyfikowanych w ramach dokonywanej oceny ryzyka, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 352/2009 z dnia 24 kwietnia 2009 r. w sprawie przyjęcia wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w zakresie wyceny i oceny ryzyka, o której mowa w art. 6 ust. 3 lit. a dyrektywy 2004/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 108 z 29.04.2009, str. 4). § 12. Sprawdziany wiedzy i umiejętności maszynistów przeprowadza się, uwzględniając doświadczenie zawodowe, kwalifikacje maszynisty oraz ujęte w świadectwie maszynisty typy pojazdów kolejowych, do prowadzenia których jest on uprawniony. § 13. 1. Maszynistę poddaje się sprawdzianowi wiedzy i umiejętności, podczas którego prowadzi on pojazd kolejowy w obecności co najmniej jednego egzaminatora. 2. Po zakończeniu sprawdzianu, o którym mowa w ust. 1, egzaminator przekazuje przewoźnikowi kolejowemu albo zarządcy infrastruktury, u którego maszynista jest zatrudniony lub świadczy usługi, pisemną informację o jego wyniku. 3. Na podstawie informacji, o której mowa w ust. 2, przewoźnicy kolejowi i zarządcy infrastruktury odnotowują w rejestrze świadectw maszynistów wynik sprawdzianu wiedzy i umiejętności. § 14. W razie nieobecności, o której mowa w § 11 ust. 1 pkt 1, sprawdzian wiedzy i umiejętności maszynisty dotyczący określonej infrastruktury kolejowej przeprowadza się po uprzednim wykonaniu przez maszynistę dwóch jazd w czynnej kabinie pojazdu kolejowego z napędem, w obrębie tej infrastruktury, przy czym, o ile to możliwe, jedną jazdę należy odbyć pomiędzy zmierzchem a świtem. § 15. 1. W przypadku, o którym mowa w § 11 ust. 2 pkt 3 lit. a, sprawdzian wiedzy i umiejętności przeprowadza się po uprzednim wykonaniu przez maszynistę czterech jazd w czynnej kabinie pojazdu kolejowego z napędem w obrębie infrastruktury kolejowej objętej tym sprawdzianem, przy czym, o ile to możliwe, dwie jazdy należy odbyć pomiędzy zmierzchem a świtem. 2. Jeżeli maszynista ubiega się o rozszerzenie uprawnień, o których mowa w § 11 ust. 2 pkt 3 lit. a, wyłącznie w zakresie kategorii A świadectwa maszynisty lub w zakresie dotyczącym bocznic kolejowych lub okręgów manewrowych, przepisu ust. 1 nie stosuje się. Rozdział 4 Zakres danych dotyczących infrastruktury kolejowej ujęty w świadectwie maszynisty § 16. 1. W świadectwie maszynisty umieszcza się następujące dane dotyczące infrastruktury kolejowej: 1) nazwę zarządcy infrastruktury zarządzającego infrastrukturą kolejową, po której maszynista jest uprawniony do prowadzenia pojazdu kolejowego; 2) linie kolejowe albo odcinki linii kolejowych obejmujące przejścia graniczne z państwami sąsiadującymi z Rzeczpospolitą Polską; 3) wykaz urządzeń kontrolujących czujność maszynisty i urządzeń kontroli prowadzenia pociągu, stosowanych na infrastrukturze kolejowej, po której maszynista jest uprawniony do prowadzenia pojazdu kolejowego. 2. Przewoźnik kolejowy i zarządca infrastruktury prowadzi dla każdego maszynisty szczegółowy wykaz obejmujący linie kolejowe i odcinki linii kolejowych, wchodzące w skład infrastruktury kolejowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1, wraz ze wskazaniem dnia ostatniej jazdy w czynnej kabinie pojazdu kolejowego z napędem w każdym miesiącu roku kalendarzowego (karta znajomości szlaku). Rozdział 5 Rejestr świadectw maszynistów § 17. 1. Przewoźnik kolejowy i zarządca infrastruktury prowadzi rejestr świadectw maszynistów w postaci elektronicznej. 2. Rejestr świadectw maszynistów zawiera następujące dane: 1) numer licencji maszynisty, a także jej status; 2) informacje dotyczące aktualnego świadectwa maszynisty oraz dane osobowe maszynisty, w tym: a) imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania, b) datę i miejsce urodzenia, c) zdjęcie i podpis, d) datę wydania świadectwa maszynisty, a w przypadku świadectwa maszynisty wydanego na czas określony, także przewidywany termin upływu ważności, e) nazwę i adres przewoźnika kolejowego albo zarządcy infrastruktury, który wydał świadectwo maszynisty, f) numer referencyjny nadany maszyniście przez przewoźnika kolejowego albo zarządcę infrastruktury, g) kategorie i podkategorie świadectwa maszynisty, h) typy pojazdów