Rozporządzenie Ministra Zdrowiaz dnia 8 lipca 2015 r.w sprawie zaleceń dotyczących standardu rachunku kosztów u świadczeniodawców Spis treści Treść rozporządzenia Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Rejestracja kosztów rzeczywistych w systemie finansowo-księgowym Rozdział 3 - Kalkulacja kosztu świadczenia opieki zdrowotnej w module kontrolingowym Rozdział 4 - Przepis końcowy Załącznik nr 1 - Wzorcowy plan kont kosztów świadczeniodawcy Załącznik nr 2 - Typowe planowane koszty proste według kategorii w ośrodkach kosztów działalności podstawowej Załącznik nr 3 - Typowe pozycje kosztów prostych przypisanych do zidentyfikowanych grup zasobów ekonomicznych Treść rozporządzenia Na podstawie art. 31lc ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 581) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. 1. Rozporządzenie określa zalecenia dotyczące standardu rachunku kosztów u świadczeniodawców, którzy zawarli z Agencją Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji umowę, o której mowa w art. 31lc ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwanej dalej „ustawą”. 2. Standard rachunku kosztów określa: 1) sposób identyfikacji i gromadzenia kosztów faktycznie poniesionych w systemie finansowo-księgowym; 2) sposób kalkulacji kosztu świadczenia opieki zdrowotnej w module kontrolingowym. § 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: 1) amortyzacja ekonomiczna - amortyzację obliczoną od wartości odtworzeniowej; 2) dostępność praktyczna zasobów - maksymalną dostępność zasobów możliwą do osiągnięcia w praktyce; 3) dostępność teoretyczna zasobów - maksymalną dostępność zasobów możliwą do osiągnięcia przez świadczeniodawcę przy założeniu całkowitej wydajności wykorzystania zasobów oraz uwzględnieniu przepisów powszechnie obowiązujących dotyczących urządzeń stosowanych przez świadczeniodawcę i specyfikacji technicznej tych urządzeń określonej przez projektantów lub producentów; 4) działalność podstawowa - działalność świadczeniodawcy związaną z udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej; 5) działalność pomocnicza - działalność świadczeniodawcy polegającą na wykonywaniu zadań wspomagających działalność podstawową; 6) gotowość - utrzymywanie przez świadczeniodawcę zdolności do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, której obowiązek wynika z przepisów wydanych na podstawie art. 31d ustawy lub zawartych umów; 7) kategoria kosztów - koszty proste zgrupowane w sposób umożliwiający uzyskanie jednorodnej informacji o zasobach ekonomicznych; 8) koszt - wyrażone w pieniądzu zużycie zasobów, związanych z prowadzoną w określonych warunkach działalnością, w celu osiągnięcia w bieżącym okresie, lub w przyszłości, korzyści ekonomicznej dla świadczeniodawcy; 9) koszty proste - jednorodne elementy składające się na koszt zużytych zasobów ekonomicznych, co umożliwia ich jednoznaczne odniesienie do kategorii kosztów, a w module kontrolingowym - dodatkowo odniesienie do zasobów ekonomicznych; 10) koszty rzeczywiste - koszty ustalone w oparciu o dokumenty księgowe dokumentujące faktyczną ilość i cenę zużytych zasobów ekonomicznych oraz koszty dotyczące działalności inwestycyjnej i finansowej świadczeniodawcy; 11) koszty według rodzaju - koszty, które w ramach ewidencji księgowej są w sposób jednoznaczny zakwalifikowane do określonego rodzaju kosztu, w szczególności amortyzacja, zużycie materiałów i energii; 12) moduł kontrolingowy - system, w którym odbywa się kalkulacja planowanych kosztów świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie informacji gromadzonych przez świadczeniodawcę; 13) nośniki kosztów - parametry pozwalające odnieść koszty zasobów do innych obiektów kosztów, przy najlepszym sposobie odtworzenia relacji przyczynowo-skutkowych pomiędzy zużywaniem zasobów a obiektami, na rzecz których zasoby te są odnoszone; 14) obiekt kosztów - przedmiot kalkulacji kosztów, w szczególności zasób ekonomiczny, procedurę medyczną, osobodzień hospitalizacji, zapewnienie gotowości do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, ośrodek kosztów lub pacjenta; 15) opieka medyczna - udzielanie świadczeń zdrowotnych przez osoby wykonujące zawód medyczny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 618, 778 i 905); 16) osobodzień hospitalizacji - pobyt pacjenta na oddziale oraz związaną z tym opiekę medyczną; 17) ośrodek kosztów - wyodrębnioną przez świadczeniodawcę jednostkę albo komórkę organizacyjną, kilka jednostek albo komórek organizacyjnych, część jednostki albo komórki organizacyjnej albo wyodrębniony zakres działalności świadczeniodawcy, w których występuje koszt; 18) pobyt pacjenta na oddziale - zakwaterowanie i adekwatne do stanu zdrowia wyżywienie w szpitalu lub w innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej; 19) standardowa cena - proponowaną jednostkową cenę zasobu ekonomicznego o określonych cechach jakościowych, z uwzględnieniem kosztów zakupu oraz możliwych do uzyskania upustów; 20) standardowe zużycie - racjonalne zużycie zasobów o określonych parametrach jakościowych, koniecznych do zrealizowania świadczenia opieki zdrowotnej w założonych warunkach działania; 21) system finansowo-księgowy - system, w którym odbywa się identyfikacja, ewidencja i rozliczanie kosztów rzeczywistych; 22) ścieżka pacjenta - dane medyczne o przebiegu leczenia pacjenta, pozwalające na określenie ilościowego zużycia obiektów, których koszty składają się na koszt świadczenia opieki zdrowotnej; 23) zarząd - działalność świadczeniodawcy związaną z ogólnym zarządzaniem, administracją, kadrami i finansami; 24) zasoby ekonomiczne - zasoby wykorzystywane przez świadczeniodawcę w ramach prowadzonej działalności, których istnienie i wykorzystanie zależy od celu i zakresu tej działalności; 25) zasoby elastyczne - zasoby ekonomiczne nabywane przez świadczeniodawcę w miarę potrzeb, których rodzaj i ilość mogą być dopasowane do realizowanych zadań; 26) zasoby niewykorzystane - zasoby zaangażowane, które w okresie sprawozdawczym nie zostały wykorzystane przez świadczeniodawcę do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej oraz utrzymania gotowości do ich udzielania; 27) zasoby zaangażowane - zasoby ekonomiczne nabywane przez świadczeniodawcę z pewnym wyprzedzeniem w stosunku do ich wykorzystania. Rozdział 2 Rejestracja kosztów rzeczywistych w systemie finansowo-księgowym § 3. 1. Ewidencja kosztów rzeczywistych w zespole kont kosztów w układzie rodzajowym następuje na podstawie zewnętrznych i wewnętrznych dokumentów księgowych. 2. Z zespołu kont kosztów w układzie rodzajowym następuje przeniesienie na zespół kont kosztów w układzie funkcjonalnym. 3. Zespół kont kosztów w układzie funkcjonalnym zawiera podział na ośrodki kosztów działalności podstawowej, działalności pomocniczej i zarządu, odzwierciedlające ośrodki tych kosztów. 4. Świadczeniodawca ustala szczegółowy wykaz ośrodków kosztów w zakresie: 1) działalności podstawowej - przy uwzględnieniu przepisów wydanych na podstawie art. 105 ust. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej; 2) działalności pomocniczej oraz zarządu - przy uwzględnieniu podziału na ośrodki wykonujące działalność o charakterze jednolitym. 5. W zespole kont kosztów w układzie funkcjonalnym, w zakresie działalności podstawowej, tworzy się co najmniej trzy dodatkowe poziomy kont analitycznych: 1) I stopnia - dla ośrodka kosztów; 2) II stopnia - dla kategorii kosztów prostych, o których mowa w § 4; 3) III stopnia - dla kosztów według rodzaju. 6. W zespole kont kosztów w układzie funkcjonalnym, w zakresie działalności pomocniczej oraz zarządu, tworzy się co najmniej dwa dodatkowe poziomy kont analitycznych: 1) I stopnia - dla ośrodka kosztów; 2) II stopnia - dla kosztów według rodzaju. § 4. Ustala się następujące kategorie kosztów prostych: 1) kategoria nr 1 - leki i środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego; 2) kategoria nr 2 - wyroby medyczne i inne materiały używane jednorazowo, niezaliczone do kategorii 4; 3) kategoria nr 3 - wyroby medyczne i inne materiały używane wielorazowo, niezaliczone do kategorii 4; 4) kategoria nr 4 - środki trwałe i wartości niematerialne i prawne; 5) kategoria nr 5 - zasoby ludzkie; 6) kategoria nr 6 - utrzymanie pomieszczeń; 7) kategoria nr 7 - usługi zewnętrzne nabywane na rzecz pacjenta, do których zalicza się usługi obce świadczone bezpośrednio na rzecz pacjenta przebywającego w danym ośrodku kosztów; 8) kategoria nr 8 - usługi z innych ośrodków kosztów działalności podstawowej i pomocniczej. § 5. 1. Wzorcowy plan kont kosztów świadczeniodawcy jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia. 2. Plan, o którym mowa w ust. 1, dotyczy działalności świadczeniodawcy mającej związek z kalkulacją kosztu świadczenia opieki zdrowotnej w module kontrolingowym. 3. Numery kont syntetycznych i analitycznych oraz poziomy analityczne kont syntetycznych zawarte w planie, o którym mowa w ust. 1, mogą być zmieniane przez świadczeniodawcę, przy zachowaniu zasad określonych w § 3 i 4. Rozdział 3 Kalkulacja kosztu świadczenia opieki zdrowotnej w module kontrolingowym § 6. Kalkulacja kosztu świadczenia opieki zdrowotnej obejmuje następujące etapy: 1) etap I - identyfikacja obiektów kosztów i powiązań między nimi; 2) etap II - gromadzenie informacji o planowanych kosztach prostych w ośrodkach kosztów działalności podstawowej; 3) etap III - ustalanie planowanych kosztów usług działalności pomocniczej; 4) etap IV - ustalanie planowanych kosztów zasobów ekonomicznych w ośrodkach działalności podstawowej; 5) etap V - ustalanie planowanych kosztów poszczególnych obiektów kosztów wchodzących w skład wykonanego świadczenia opieki zdrowotnej; 6) etap VI - kalkulacja planowanego kosztu wykonania świadczenia opieki zdrowotnej; 7) etap VII - rozliczenie planowanych kosztów gotowości oraz odniesienie ich do kosztu skalkulowanego w etapie VI; 8) etap VIII - rozliczenie odchyleń kosztu otrzymanego w etapie VII od kosztu rzeczywistego i ustalenie rzeczywistego kosztu świadczenia opieki zdrowotnej będącego przedmiotem sprzedaży; 9) etap IX - rozliczenie rzeczywistych kosztów ogólnego zarządu oraz odniesienie ich do kosztu skalkulowanego w etapie VIII. § 7. 1. Identyfikacja obiektów kosztów wskazuje świadczenia opieki zdrowotnej udzielane przez świadczeniodawcę oraz elementy tych świadczeń. 2. Obiekt kosztów będący procedurą medyczną składa się z jednego obiektu kosztów albo z wielu, w tym powtarzalnych, obiektów kosztów niższego rzędu. Jeżeli procedura medyczna składa się z wielu, w tym powtarzalnych, obiektów kosztów niższego rzędu, obiekt ten będzie kalkulowany jako zbiór obiektów kosztów niższego rzędu. 3. Obiekt kosztów będący osobodniem hospitalizacji składa się z: 1) pobytu pacjenta na oddziale; 2) opieki medycznej sprawowanej nad pacjentem. 4. Obiekt kosztów będący lekiem, środkiem spożywczym specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobem medycznym odnosi się bezpośrednio do pacjenta albo uwzględnia się go w koszcie procedury medycznej, albo w koszcie pobytu na oddziale. 5. Lek, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrób medyczny uwzględnia się w koszcie pobytu na oddziale wyłącznie w przypadku, jeżeli ich koszt jednostkowy jest mało istotny w odniesieniu do kosztu pobytu na oddziale. 6. Lek, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrób medyczny zastosowany podczas procedury medycznej uwzględnia się w koszcie tej procedury, z wyjątkiem tego, którego koszt jednostkowy jest istotny w odniesieniu do kosztu tej procedury i jednocześnie jest zróżnicowany w zależności od pacjenta, z zastrzeżeniem § 17 i § 19. § 8. 1. Ustalenie kosztów planowanych dla danego ośrodka kosztów działalności podstawowej odbywa się na podstawie kosztów rzeczywistych poniesionych w poprzednim okresie sprawozdawczym, uaktualnionych do warunków bieżącego okresu, uzupełnionych o inne informacje, umożliwiające uzyskanie prawidłowej informacji o kosztach planowanych. 2. W procesie planowania kosztów prostych bazowa informacja o koszcie planowanym dla danej pozycji w module kontrolingowym powstaje na podstawie informacji o koszcie tej pozycji zarejestrowanej w systemie finansowo-księgowym, w tym poprzez ustalenie sumarycznego kosztu planowanej pozycji za okres 12 miesięcy albo krótszy i podzielenie go przez liczbę miesięcy, dla której ten koszt został ustalony. 3. Jeżeli przewiduje się, że koszt prosty danej pozycji w przyszłym okresie sprawozdawczym będzie inny niż wartość planowanego kosztu prostego, ustalona w sposób określony w ust. 2, to planowany koszt prosty przyjmuje się jako wartość uaktualnioną zgodnie z ust. 1. W przypadku braku informacji o koszcie rzeczywistym poniesionym w poprzednim okresie sprawozdawczym planowany koszt prosty ustala się na podstawie możliwie rzetelnych szacunków. 4. Do kosztów prostych ośrodka kosztów działalności podstawowej należą także koszty skalkulowane pierwotnie w innych ośrodkach kosztów działalności podstawowej lub działalności pomocniczej, przeniesione do danego ośrodka kosztów działalności podstawowej w związku z usługą wykonaną na rzecz tego ośrodka kosztów działalności podstawowej. W ośrodku kosztów działalności podstawowej, do którego taki koszt został przeniesiony, nie wyodrębnia się elementów składających się na koszt takiej usługi. § 9. 1. Dla każdego ośrodka kosztów działalności podstawowej wydziela się kategorie kosztów prostych, o których mowa w § 4. 2. Koszt prosty przyporządkowuje się jednoznacznie do odpowiedniej kategorii kosztów prostych oraz do zasobu ekonomicznego. § 10. 1. Ustalenie kosztów planowanych dla danego ośrodka kosztów działalności pomocniczej odbywa się na podstawie kosztów rzeczywistych poniesionych w poprzednim okresie sprawozdawczym ustalonym przez świadczeniodawcę oraz zarejestrowanej liczby wykonanych usług. 2. Na koszty ośrodka kosztów działalności pomocniczej składają się: 1) koszty poniesione w tym ośrodku; 2) koszty świadczeń z innych ośrodków kosztów działalności pomocniczej i ośrodków kosztów działalności podstawowej zrealizowanych na rzecz tego ośrodka. 3. Wysokość kosztów usług otrzymanych z innych ośrodków kosztów działalności pomocniczej ustala się jako iloczyn rzeczywistej liczby usług otrzymanych z tych ośrodków i planowanej stawki usługi. 4. Koszt świadczeń opieki zdrowotnej otrzymanych przez ośrodek kosztów działalności pomocniczej z ośrodków działalności podstawowej ustala się jako iloczyn rzeczywistej liczby otrzymanych świadczeń opieki zdrowotnej i planowanej stawki świadczenia ustalonej w module kontrolingowym. 5. Wysokość kosztów usług realizowanych przez ośrodek kosztów działalności pomocniczej na rzecz ośrodków kosztów działalności podstawowej, pomocniczej i zarządu ustala się jako iloczyn liczby usług udzielonych na rzecz tych ośrodków i planowanej stawki usługi. § 11. 1. W celu kalkulacji kosztów zasobów ekonomicznych w ośrodku kosztów działalności podstawowej, zasobom ekonomicznym przypisuje się planowane koszty proste danej kategorii. 2. Koszty proste danej kategorii związane wyłącznie z jednym zasobem ekonomicznym przyporządkowuje się bezpośrednio do tego zasobu. 3. Koszty proste danej kategorii związane z grupą zasobów ekonomicznych przyporządkowuje się do każdego zasobu za pomocą nośników kosztów. 4. Do jednego zasobu ekonomicznego mogą zostać przypisane koszty proste należące do kilku różnych kategorii. § 12. 1. Typowe planowane koszty proste według kategorii w ośrodkach kosztów działalności podstawowej są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. 2. Typowe pozycje kosztów prostych przypisanych do zidentyfikowanych grup zasobów ekonomicznych są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia. § 13. 1. Wykorzystanie informacji o kosztach zasobów ekonomicznych do kalkulacji innych obiektów kosztów wymaga określenia jednostkowego kosztu zasobu ekonomicznego. 2. W przypadku zasobów zaangażowanych: 1) do kalkulacji kosztu jednostkowego określa się dostępność praktyczną zasobów; 2) w celu ustalenia dostępności praktycznej zasobów ośrodka kosztów działalności podstawowej odpowiednio koryguje się dostępność teoretyczną zasobów; 3) przy wyborze nośnika kosztów należy kierować się związkami przyczynowo-skutkowymi między zasobem ekonomicznym a obiektami kosztów, na rzecz których zasób będzie odnoszony; 4) koszt na jednostkę nośnika kosztów oblicza się, dzieląc planowane koszty całkowite przez dostępność praktyczną zasobów. 3. W przypadku zasobów elastycznych stawka kosztów na jednostkę nośnika kosztów jest ustalana na podstawie standardowego zużycia i standardowych cen tego zasobu. § 14. Przy ustaleniu planowanych kosztów obiektów wchodzących w skład świadczenia opieki zdrowotnej uwzględnia się: 1) procedury medyczne; 2) osobodni hospitalizacji; 3) leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyroby medyczne odnoszone bezpośrednio do pacjenta; 4) koszty gotowości przypadające na pacjenta. § 15. 1. Obiekty kosztów świadczeń opieki zdrowotnej wyodrębnia się, uwzględniając: 1) możliwość opisania wielu podobnych procedur medycznych za pomocą jednego obiektu kosztów; 2) podział procedury medycznej na elementy powtarzające się dla różnych procedur, z których każdy zostanie opisany jako jeden obiekt kosztów; 3) że w przypadku braku możliwości zastosowania pkt 1 i 2 - należy utożsamić obiekt kosztów z procedurą medyczną; 4) pomijanie procedur o nieistotnych kosztach lub kosztach uwzględnionych w innych obiektach kosztów. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, koszt procedury medycznej może być sumą kilku odrębnie skalkulowanych obiektów kosztów, zwłaszcza w przypadku złożonych procedur medycznych, w których można wyodrębnić kilka powtarzalnych etapów wykonywanych także w innych procedurach medycznych. 3. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, obiekt kosztów może być tożsamy z procedurą medyczną, zwłaszcza w przypadku, gdy dana procedura medyczna angażuje nietypowe zasoby ekonomiczne i w ośrodku kosztów nie wykonuje się podobnych procedur medycznych lub nie można tej procedury podzielić na etapy, które mogłyby powtarzać się w przypadku innych procedur medycznych. 4. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, jest możliwa rezygnacja z uwzględniania w modelu niektórych procedur medycznych, zwłaszcza w przypadku, gdy koszt związany z wykonaniem danej procedury jest niewielki lub koszt zasobów zaangażowanych w daną procedurę jest uwzględniony w kosztach innych obiektów. § 16. 1. Procedury medyczne wyodrębnia się w ośrodkach kosztów działalności podstawowej: 1) które zajmują się realizacją procedur medycznych i nie są oddziałami szpitalnymi; 2) będących oddziałami szpitalnymi, jeżeli dana procedura medyczna istotnie różnicuje koszt leczenia pacjenta. 2. Koszt procedury medycznej obejmuje sumę kosztów zasobów lub innych wcześniej skalkulowanych obiektów kosztów niższego rzędu. § 17. 1. W celu kalkulacji kosztów procedury medycznej o charakterze jednorodnym wskazuje się zasoby ekonomiczne, które są wykorzystywane do jej wykonania, i określa się wymaganą liczbę poszczególnych zasobów ekonomicznych niezbędnych do wykonania tej procedury. 2. W związku z kalkulacją, o której mowa w ust. 1, opracowuje się kartę procedury medycznej, będącą ilościowo-jakościowym zestawieniem zasobów ekonomicznych wykorzystywanych przy typowym wykonaniu tej procedury. 3. Koszt procedury medycznej ustala się poprzez zsumowanie iloczynów liczby nośników kosztów zasobów oraz kosztu na jednostkę tego nośnika skalkulowanego zgodnie z § 11. 4. W przypadku gdy procedura medyczna składa się z kilku odrębnych obiektów kosztów, każdy obiekt kosztów kalkuluje się w sposób określony w ust. 1-3. W tym przypadku koszt procedury medycznej stanowi sumę wszystkich skalkulowanych obiektów kosztów. 5. W przypadku procedur medycznych, których koszt istotnie zależy od zastosowanych leków