Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwościz dnia 20 maja 2015 r.w sprawie ustalania uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy Służby Więziennej Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik - Wykaz norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy Służby Więziennej Treść rozporządzenia Na podstawie art. 118 ust. 19 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1415 i 1822 oraz z 2015 r. poz. 529) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa: 1) sposób ustalania stopnia uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy Służby Więziennej, zwanych dalej „funkcjonariuszami”; 2) wykaz norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy. § 2. 1. Ustala się wykaz norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy. W wykazie norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy określa się sposób ustalania stopnia uszczerbku na zdrowiu. 2. Wykaz, o którym mowa w ust. 1, jest określony w załączniku do rozporządzenia. 3. Stopień uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy ustala się na podstawie wykazu norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy w następujący sposób: 1) jeżeli nastąpiły utrata lub uszkodzenie organu, narządu albo układu, których funkcje były już upośledzone przed wypadkiem lub chorobą, stopień uszczerbku na zdrowiu określa się jako różnicę między stopniem uszczerbku na zdrowiu po wypadku lub po przebyciu choroby a stopniem upośledzenia istniejącego wcześniej; jeżeli nie jest możliwe określenie, w jakim stopniu funkcje organu, narządu albo układu były upośledzone przed wypadkiem lub chorobą, przyjmuje się, że upośledzenia nie było; 2) jeżeli nastąpiły wielomiejscowe uszkodzenia kończyny lub jej części, stopień uszczerbku na zdrowiu określa się jako sumę procentów uszczerbku ustalonych dla poszczególnych uszkodzeń, która nie może być wyższa niż procent uszczerbku przewidziany w przypadku utraty uszkodzonej kończyny lub jej części; 3) jeżeli wypadek lub choroba spowodowały uszkodzenie kilku kończyn, narządów albo układów, ogólny stopień uszczerbku na zdrowiu określa się jako sumę procentów uszczerbku ustalonych dla poszczególnych uszkodzeń, która nie może przekroczyć 100%; 4) jeżeli procent uszczerbku na zdrowiu jest podany w wykazie norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy z określeniem granic, przy ustalaniu stopnia uszczerbku na zdrowiu bierze się pod uwagę obraz kliniczny, stopień uszkodzenia organu, narządu albo układu oraz towarzyszące mu powikłania; 5) jeżeli dla danego przypadku nie ma odpowiadającej pozycji w wykazie norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy, ocenia się ten przypadek według pozycji najbardziej zbliżonej; można przy tym ustalić stopień uszczerbku na zdrowiu jako procent niższy lub wyższy od przewidywanej normy oceny procentowej w danej pozycji, w zależności od różnicy między stanem ocenianym a stanem przewidzianym w odpowiedniej pozycji tego wykazu; 6) jeżeli stroną dominującą jest strona lewa, stopień uszczerbku na zdrowiu w przypadku jednostek chorobowych dotyczących kończyn górnych ustala się jak dla kończyny górnej prawej, a dla kończyny prawej - jak dla kończyny lewej. § 3. Ustalenie stopnia uszczerbku na zdrowiu funkcjonariusza następuje według stanu jego zdrowia z dnia ustalenia stopnia uszczerbku, jedynie w przypadku, gdy uszczerbek na zdrowiu jest niewątpliwy i zgodny z aktualną wiedzą medyczną. § 4. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.1)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 października 2014 r. w sprawie wykazu norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. poz. 1499), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia na podstawie art. 69 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. poz. 1822). 1) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 października 2014 r. w sprawie wykazu norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. poz. 1499), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia na podstawie art. 69 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. poz. 1822). Załącznik - Wykaz norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy Służby Więziennej A. Uszkodzenia głowy Pozycja Treść Procent uszczerbku na zdrowiu 1 2 3 1 Uszkodzenia powłok czaszki (bez uszkodzeń kostnych): a) uszkodzenie powłok czaszki - w zależności od rozmiaru, ruchliwości i tkliwości blizn 5-10 b) urazowa amputacja owłosionej skóry głowy: - 20% skóry owłosionej 10 - 50% skóry owłosionej 20 - 100% skóry owłosionej 30 Uwaga: Należy oceniać ubytki nieuzupełnione trwale owłosieniem. 2 Pourazowe uszkodzenie kości sklepienia i podstawy czaszki (wgłębienia, szczeliny, fragmentacja) - w zależności od rozległości uszkodzeń 5-10 3 Ubytki w kościach sklepienia czaszki o łącznej powierzchni -w zależności od rozmiarów: a) o średnicy poniżej 2,5 cm 7 b) o średnicy powyżej 2,5 cm - w zależności od rozmiarów 10-25 Uwaga: Jeżeli powstały ubytek kości został uzupełniony operacją plastyczną z dobrym efektem, procent stałego uszczerbku na zdrowiu oceniony za pierwszy ubytek należy zmniejszyć o połowę. Jeżeli przy uszkodzeniach i ubytkach kości czaszki (poz. 2 i 3) występują jednocześnie uszkodzenia powłoki czaszki (poz. 1), należy osobno ocenić stopień uszczerbku za uszkodzenia lub ubytki kości według poz. 2 lub 3 i osobno za uszkodzenia powłoki czaszki według poz. 1. 4 Powikłania towarzyszące uszkodzeniom wymienionym w poz. 1-3 w postaci nawracającego wycieku płynu mózgowo-rdzeniowego, przewlekłego zapalenia kości, ropowicy podczepcowej leczonej operacyjnie, zakrzepicy powłok, przepukliny mózgowej - ocenia się dodatkowo, w zależności od rodzaju i stopnia powikłań 5-15 5 Porażenia i niedowłady pochodzenia mózgowego: a) porażenia połowicze lub paraplegie (porażenia kończyn dolnych) uniemożliwiające samodzielne stanie i chodzenie 0-1 ° według skali Lovette'a 100 b) głęboki niedowład połowiczy lub parapareza 2 ° według skali Lovette'a 60-80 c) średniego stopnia niedowład połowiczy lub parapareza kończyn dolnych 3 ° według skali Lovette'a 40-60 d) niewielki lub dyskretny niedowład połowiczy lub niedowład kończyn dolnych 4 ° według skali Lovette'a, dyskretny deficyt siły przy obecności zaburzeń napięcia mięśniowego, niedostateczności precyzji ruchów 5-35 e) monoparezy pochodzenia ośrodkowego: - kończyna górna według skali Lovette'a 0 ° 30-40 1-2 ° 20-35 3-4 ° 5-25 - kończyna dolna według skali Lovette'a 0 ° 40 1-2 ° 30 3-4 ° 5-20 6 Izolowane zespoły pozapiramidowe: a) utrwalony zespół pozapiramidowy znacznie utrudniający sprawność organizmu i wymagający opieki osób trzecich 100 b) zespół pozapiramidowy utrudniający sprawność organizmu, z zaburzeniami mowy, napadami ocznymi 80 c) zaznaczony zespół pozapiramidowy 30 7 Zaburzenia równowagi i inne poza niedowładem zaburzenia sprawności ruchowej (ataksja, dysmetria, inne objawy zespołu móżdżkowego) pochodzenia mózgowego: a) uniemożliwiające chodzenie i samodzielne funkcjonowanie 100 b) utrudniające chodzenie i sprawność ruchową w stopniu znacznym 70-80 c) miernego stopnia utrudnienie chodu i sprawności ruchowej 30-60 d) dyskretnie wpływające na sposób chodu i niewielkie upośledzenie zborności i precyzji ruchów 5-25 8 Padaczka: a) padaczka z zaburzeniami psychicznymi, charakteropatią, otępieniem i ekwiwalentami padaczkowymi, uniemożliwiająca jakąkolwiek pracę 70-100 b) padaczka z rzadkimi napadami, ale ze zmianami otępiennymi, utrudniająca w dużym stopniu wykonywanie pracy 50-70 c) padaczka bez zmian psychicznych z częstymi napadami (powyżej 2 napadów na miesiąc) 30-50 d) padaczka bez zmian psychicznych z rzadkimi napadami (2 i mniej na miesiąc) 20-30 Uwaga: Należy oceniać na podstawie dokumentacji medycznej indywidualnej zewnętrznej, w tym wyników badań EEG. 9 Zaburzenia neurologiczne i psychiczne spowodowane organicznym uszkodzeniem mózgu (encefalopatię) - w zależności od stopnia zaburzeń neurologicznych i psychicznych: a) ciężkie zaburzenia psychiczne wymagające stałej opieki osób trzecich (zmiany otępienne, utrwalone psychozy) 100 b) encefalopatię ze zmianami charakterologicznymi 50-70 c) encefalopatię z utrwalonymi skargami subiektywnymi, jak bóle, zawroty głowy, wzmożona pobudliwość nerwowa, trudności w skupianiu uwagi, z zaburzeniami pamięci, snu 30 Uwaga: Rozpoznanie encefalopatii powinno być potwierdzone występowaniem deficytu w stanie neurologicznym i psychicznym, udokumentowane badaniem psychiatrycznym, psychologicznym i neurologicznym oraz zmianami w obrazie EEG, TK lub NMR. 10 Zaburzenia psychiczne będące następstwem urazów i wypadków, w których nie doszło do trwałych uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego: a) utrwalone nerwice związane z urazem czaszkowo-mózgowym - w zależności od stopnia zaburzeń 5-10 b) utrwalona nerwica po ciężkim uszkodzeniu ciała - w zależności od stopnia zaburzeń 5-10 c) ujawnienie się psychozy w następstwie ciężkiego stresu 50-80 11 Zaburzenia mowy: a) afazja całkowita (sensoryczna lub sensoryczno-motoryczna) z agrafią i aleksją 80 b) afazja całkowita motoryczna 60 c) afazja znacznego stopnia utrudniająca porozumiewanie się 40 d) afazja nieznacznego stopnia 20 12 Zespoły podwzgórzowe i inne zaburzenia wewnątrzwydzielnicze pochodzenia ośrodkowego (moczówka prosta, cukrzyca, nadczynność tarczycy): a) znacznie upośledzające czynność ustroju 60 b) nieznacznie upośledzające czynność ustroju 30 13 Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwów ruchowych gałki ocznej: a) nerwu okoruchowego: - w zakresie mięśni wewnętrznych oka - w zależności od stopnia uszkodzenia 5-15 - w zakresie mięśni zewnętrznych oka - w zależności od stopnia uszkodzenia 10-30 b) nerwu bloczkowego 3 c) nerwu odwodzącego - w zależności od stopnia uszkodzenia 1-15 14 Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu trójdzielnego: a) częściowe uszkodzenie - za każdą gałąź 3 b) całkowite uszkodzenie - za każdą gałąź 6 15 Uszkodzenie nerwu twarzowego - w zależności od stopnia uszkodzenia 10-20 Uwaga: Uszkodzenie nerwu twarzowego łącznie z pęknięciem kości skalistej należy ocenić według poz. 50. 16 Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu językowo-gardłowego i błędnego z zaburzeniem mowy, połykania, oddechu, krążenia i funkcji przewodu pokarmowego: a) częściowe uszkodzenie z miernym stopniem zaburzeń 5-10 b) częściowe uszkodzenie z dużym stopniem zaburzeń 10-20 c) całkowite uszkodzenie z miernym stopniem zaburzeń 20-30 d) całkowite uszkodzenie z dużym stopniem zaburzeń 30-50 17 Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu dodatkowego - w zależności od stopnia uszkodzenia 5-15 18 Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu podjęzykowego - w zależności od stopnia uszkodzenia 10-20 B. Uszkodzenia twarzy Pozycja Treść Procent uszczerbku na zdrowiu 1 2 3 19 Uszkodzenie powłok twarzy (blizny i ubytki): a) oszpecenia bez zaburzeń funkcji - w zależności od rozmiarów blizn i ubytków w powłokach twarzy 1-10 b) oszpecenia z miernymi zaburzeniami funkcji - w zależności od rozmiarów blizn i ubytków w powłokach twarzy oraz stopnia zaburzeń funkcji 10-30 c) oszpecenia połączone z dużymi zaburzeniami funkcji (przyjmowanie pokarmu, zaburzenia oddychania, mowy, ślinotok i zaburzenia funkcji powiek) - w zależności od rozmiaru blizn i ubytków w powłokach twarzy oraz stopnia zaburzeń funkcji 30-60 20 Uszkodzenia nosa: a) uszkodzenie nosa bez zaburzeń oddychania i powonienia - w zależności od rozległości uszkodzenia 1-10 b) uszkodzenie nosa z zaburzeniami oddychania - w zależności od rozległości uszkodzenia i stopnia zaburzeń oddychania 5-20 c) uszkodzenie nosa z zaburzeniami oddychania i powonienia - w zależności od stopnia zaburzeń w oddychaniu i powonieniu 10-25 d) utrata powonienia w następstwie uszkodzenia przedniego dołu czaszkowego 5 e) utrata nosa w całości (łącznie z kośćmi nosa) 30 Uwaga: Jeżeli uszkodzenie nosa wchodzi do zespołu uszkodzeń objętych poz. 19, należy stosować ocenę według tej pozycji. 21 Utrata zębów: a) siekacze i kły - za każdy ząb 1 b) pozostałe zęby, począwszy od dwóch - za każdy ząb (niezależnie od protezowania) 1 22 Utrata części szczęki lub żuchwy (łącznie z oszpeceniem) - w zależności od wielkości oszpecenia i powikłań 15-30 23 Utrata (łącznie z oszpeceniem i utratą zębów): a) szczęki 40 b) żuchwy 50 24 Złamania szczęki lub żuchwy wygojone, z przemieszczeniem odłamków: a) bez zaburzeń czynności stawu skroniowo-żuchwowego - w zależności od stopnia zniekształcenia i rozwarcia szczęk 1-5 b) z zaburzeniami czynności stawu skroniowo-żuchwowego - w zależności od stopnia zaburzenia żucia i rozwarcia szczęk 5-10 25 Ubytek podniebienia: a) z zaburzeniami mowy i połykania - w zależności od stopnia zaburzeń 10-30 b) z dużymi zaburzeniami mowy i połykania - w zależności od stopnia zaburzeń 25-40 26 Skutki obrażeń języka, przedsionka jamy ustnej, wargi, ubytki - w zależności od blizn, zniekształceń, wielkości ubytków, zaburzeń mowy, trudności w połykaniu: a) bez zaburzeń mowy i połykania 3 b) z zaburzeniami mowy i połykania - w zależności od stopnia zaburzeń 5-15 c) z dużymi zaburzeniami mowy - w zależności od stopnia zaburzeń 15-40 d) całkowita utrata języka 50 C. Uszkodzenia narządu wzroku Pozycja Treść Procent uszczerbku na zdrowiu 1 2 3 27 Upośledzenie ostrości wzroku, utrata widzenia jednego oka lub obojga oczu: a) obniżenie ostrości wzroku lub utrata wzroku jednego oka lub obojga oczu oceniać według poniższej tabeli ostrości wzroku b) utrata wzroku jednego oka z wyłuszczeniem gałki ocznej 38 Tabela ostrości wzroku Oko prawe 1,0 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0 Oko lewe (10/10) (9/10) (8/10) (7/10) (6/10) (1/2) (4/10) (3/10) (2/10) (1/10) Procent uszczerbku na zdrowiu 1,0(10/10) 0 2,5 5 7,5 10 12,5 15 20 25 30 35 0,9(9/10) 2,5 5 7,5 10 12,5 15 20 25 30 35 40 0,8(8/10) 5 7,5 10 12,5 15 20 25 30 35 40 45 0,7(7/10) 7,5 10 12,5 15 20 25 30 35 40 45 50 0,6(6/10) 10 12,5 15 20 25 30 35 40 45 50 55 0,5 (1/2) 12,5 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 0,4(4/10) 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 0,3(3/10) 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 0,2 2/10) 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 80 0,1 (1/10) 30 35 40 45 50 55 60 65 70 80 90 0 35 40 45 50 55 60 65 70 80 90 100 Uwaga: Ostrość wzroku zawsze określa się po korekcji szkłami, zarówno przy zmętnieniu rogówki lub soczewki, jak i przy współistnieniu uszkodzenia siatkówki lub nerwu wzrokowego. 28 Porażenie nastawności (akomodacji) przy braku zaburzeń ostrości wzroku po korekcji: a) jednego oka 15 b) obojga oczu 30 29 Uszkodzenie gałki ocznej wskutek urazów tępych: a) rozdarcie naczyniówki jednego oka oceniać według tabeli ostrości wzroku (poz. 27) b) zapalenie naczyniówki i siatkówki jednego oka powodujące zaburzenia widzenia środkowego lub obwodowego oceniać według tabeli ostrości wzroku (poz. 27) c) przedziurawienie plamki żółtej jednego oka oceniać według tabeli ostrości wzroku (poz. 27) d) zanik nerwu wzrokowego oceniać według tabeli ostrości wzroku (poz. 27) 30 Uszkodzenie gałki ocznej wskutek urazów drążących oraz nieusuniętego ciała obcego z oczodołu: a) z zaburzeniami ostrości wzroku oceniać według tabeli ostrości wzroku (poz. 27) b) z widocznym defektem lub deformacją w obrębie gałki ocznej, blizny rogówki - bez zaburzeń ostrości wzroku 0-5 c) nieusunięte ciało obce wewnątrzgałkowe z obniżeniem ostrości wzroku oceniać według tabeli ostrości wzroku (poz. 27) d) nieusunięte ciało obce wewnątrzgałkowe bez obniżenia ostrości wzroku 10 e) nieusunięte ciało obce z oczodołu 0-5 31 Uszkodzenie gałki ocznej wskutek urazów chemicznych, termicznych, spowodowanych promieniowaniem elektromagnetycznym oraz energią elektryczną oceniać według tabeli ostrości wzroku (poz. 27) 32 Koncentryczne zwężenie pola widzenia ocenia się według następującej tabeli: Zwężenie do: Przy nienaruszonym drugim oku: W obojgu oczach: Przy ślepocie drugiego oka: 60 ° 0% 0% 35% 50 ° 5% 15% 45% 40 ° 10% 25% 55% 30 ° 15% 50% 70% 20 ° 20% 80% 85% 10 ° 25% 90% 95% poniżej 10 ° 35% 95% 100% 33 Połowicze niedowidzenia: a) dwuskroniowe 60 b) dwunosowe 30 c) jednoimienne 25 d) jednoimienne górne 10 e) jednoimienne dolne 40 34 Pseudosoczewkowość przy współistnieniu niepoddających się korekcji zaburzeń ostrości wzroku: a) w jednym oku 25 b) w obojgu oczach 40 35 Bezsoczewkowość bez współistnienia zaburzeń ostrości wzroku po korekcji: a) w jednym oku 25 b) w obojgu oczach 40 36 Zaburzenia w drożności przewodów łzowych (łzawienie): a) w jednym oku 10 b) w obojgu oczach 15 37 Odwarstwienie siatkówki jednego oka oceniać według tabeli ostrości wzroku (poz. 27) oraz według tabeli koncentrycznego zwężenia pola widzenia (poz. 32) 38 Jaskra oceniać według tabeli ostrości wzroku (poz. 27) oraz według tabeli koncentrycznego zwężenia pola widzenia (poz. 32), z zastrzeżeniem że ogólny procent uszczerbku na zdrowiu nie może wynosić więcej niż 35% za jedno oko i 100% za oboje oczu 39 Wytrzeszcz tętniący - w zależności od stopnia 50-100 40 Zaćma urazowa oceniać według tabeli ostrości wzroku (poz. 27) 41 Usunięcie zaćmy pourazowej ze wszczepieniem sztucznej wewnątrzgałkowej: soczewki a) w jednym oku 15 b) w obojgu oczach 30 42 Przewlekłe zapalenie spojówek 10 D. Uszkodzenia narządu słuchu 43 Przy upośledzeniu ostrości słuchu procent uszczerbku na zdrowiu określa się według następującej tabeli: Obliczanie procentowego uszczerbku na zdrowiu z tytułu utraty słuchu (oceniać wyłącznie na podstawie audiogramu według poniżej zmodyfikowanej tabeli utraty słuchu wedłuq Rosera) Ucho prawe 0-25 dB 26-40 dB 41-70 dB powyżej 70 dB Ucho lewe 0-25 dB 0% 5% 10% 20% 26-40 dB 5% 15% 20% 30% 41-70 dB 10% 20% 30% 40% powyżej 70 dB 20% 30% 40% 50% Uwaga: Oblicza się oddzielnie średnią dla ucha prawego i lewego, biorąc pod uwagę częstotliwości dla 500, 1000 i 2000 Hz. Jeżeli różnica między wartościami dla 500 Hz i 2000 Hz jest większa niż 40 dB, ubytek słuchu wylicza się jako średnią z czterech progów: 500, 1000, 2000 i 4000 Hz. Jeżeli różnica między wartościami dla 500 Hz i 2000 Hz jest większa niż 40 dB, ale próg słyszalności dla 4000 Hz jest lepszy niż dla 2000 Hz, ubytek słuchu wylicza się jako średnią z trzech progów: 500, 1000, 4000 Hz. 44 Urazy małżowiny usznej: a) utrata części małżowiny 5 b) zniekształcenie małżowiny (blizny, oparzenia i odmrożenia) - w zależności od stopnia 5-10 c) utrata jednej małżowiny 15 d) utrata obu małżowin 25 45 Zwężenie lub zarośnięcie zewnętrznego przewodu słuchowego: a) jednostronne z osłabieniem lub przytępieniem słuchu oceniać według tabeli ostrości słuchu (poz. 43) b) obustronne z osłabieniem lub przytępieniem słuchu oceniać według tabeli ostrości słuchu (poz. 43) 46 Przewlekłe ropne zapalenie ucha środkowego: a) jednostronne 5 b) obustronne 10 47 Przewlekłe ropne zapalenie ucha środkowego powikłane perlakiem, próchnicą kości lub polipem ucha - w zależności od stopnia powikłań: a) jednostronne 5-15 b) obustronne 10-20 48 Uszkodzenie ucha środkowego w następstwie złamania kości skroniowej z upośledzeniem słuchu oceniać według tabeli ostrości słuchu (poz. 43) 49 Uszkodzenie ucha wewnętrznego: a) z uszkodzeniem części słuchowej oceniać według tabeli ostrości słuchu (poz. 43) b) z uszkodzeniem części statycznej - w zależności od stopnia uszkodzenia 20-50 c) z uszkodzeniem części słuchowej i statycznej -w zależności od stopnia uszkodzenia 30-60 50 Uszkodzenie nerwu twarzowego, łącznie z pęknięciem kości skalistej: a) jednostronne - w zależności od stopnia uszkodzenia 25-40 b) dwustronne 60 E. Uszkodzenia szyi, krtani, tchawicy i przełyku Pozycja Treść Procent uszczerbku na zdrowiu 1 2 3 51 Uszkodzenie gardła z upośledzeniem funkcji 5-25 52 Uszkodzenie lub zwężenie krtani pozwalające na obchodzenie się bez rurki tchawicznej - w zależności od stopnia zwężenia 10-30 53 Uszkodzenie krtani powodujące konieczność stałego noszenia rurki tchawicznej: a) z zaburzeniami głosu - w zależności od stopnia 35-50 b)