Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwaz dnia 16 marca 2016 r.w sprawie poważnych wypadków, wypadków i incydentów w transporcie kolejowym Spis treści Treść rozporządzenia Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Sposób powiadamiania o zdarzeniach Rozdział 3 - Tryb pracy oraz sposób powoływania przewodniczącego komisji kolejowej Rozdział 4 - Sposób prowadzenia postępowania przez komisję kolejową Rozdział 5 - Przepisy przejściowe i końcowe Załącznik nr 1 - Zawiadomienie o poważnym wypadku / wypadku / incydencie (wzór) Załącznik nr 2 - Protokół ustalenia stanu hamulców (wzór) Załącznik nr 3 - Protokół oględzin miejsca wypadku lub incydentu (wzór) Załącznik nr 4 - Protokół oględzin miejsca wypadku / incydentu na przejeździe (wzór) Załącznik nr 5 - Kwalifikacja przyczyny bezpośredniej zdarzenia oraz jej kategorie Załącznik nr 6 - Protokół ustaleń końcowych Treść rozporządzenia Na podstawie art. 28n ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1297, 1741, 1753, 1777 i 1893) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporządzenie określa sposób: 1) powiadamiania o poważnych wypadkach, wypadkach i incydentach; 2) powoływania przewodniczącego komisji kolejowej; 3) prowadzenia postępowania i tryb pracy komisji kolejowych. § 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: 1) bezpieczeństwo - bezpieczeństwo w rozumieniu art. 3 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 402/2013 z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w zakresie wyceny i oceny ryzyka i uchylające rozporządzenie (WE) nr 352/2009 (Dz. Urz. UE L 121 z 03.05.2013, str. 8, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 402/2013”; 2) ciężko ranny - osobę, która w wyniku poważnego wypadku albo wypadku doznała naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia i w następstwie tego była hospitalizowana przez ponad 24 godziny; 3) komisja kolejowa - osobę lub zespół osób prowadzących postępowanie w sprawie wypadku lub incydentu, złożony w szczególności z przedstawicieli zarządcy infrastruktury, przewoźnika kolejowego lub użytkownika bocznicy kolejowej, których pracownicy lub pojazdy kolejowe uczestniczyli w wypadku lub incydencie bądź których infrastruktura ma z nimi związek; 4) negatywne konsekwencje dla mienia lub środowiska - stratę w mieniu lub środowisku o równowartości co najmniej 3 tysięcy euro; 5) poszkodowany - zabitego, ciężko rannego lub rannego; 6) ranny - osobę, która w wyniku poważnego wypadku albo wypadku doznała obrażeń ciała wymagających udzielenia pomocy lekarskiej; 7) ryzyko - ryzyko w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia nr 402/2013; 8) ustawa - ustawę z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym; 9) zabity - osobę, która utraciła życie w poważnym wypadku lub wypadku albo w ich wyniku doznała obrażeń ciała powodujących śmierć w ciągu 30 dni, licząc od dnia poważnego wypadku lub wypadku; 10) zagrożenie - zagrożenie w rozumieniu art. 3 pkt 13 rozporządzenia nr 402/2013; 11) zdarzenie - poważny wypadek, wypadek lub incydent; 12) zdarzenie na przejeździe - zdarzenie na przejeździe kolejowo-drogowym lub przejściu z udziałem co najmniej jednego pojazdu kolejowego i co najmniej jednego pojazdu drogowego, innego użytkownika przejazdu takiego jak pieszy lub rowerzysta, lub innego obiektu znajdującego się na torach lub w ich pobliżu. Rozdział 2 Sposób powiadamiania o zdarzeniach § 3. 1. Pracownik kolejowy jest obowiązany osobiście, a jeżeli nie jest to możliwe, za pośrednictwem innych osób, niezwłocznie zgłosić zdarzenie, używając wszelkich dostępnych środków: 1) dyżurnemu ruchu najbliższego posterunku ruchu, dyspozytorowi lub innemu wyznaczonemu pracownikowi zarządcy infrastruktury - w przypadku zdarzeń zaistniałych na obszarze działalności zarządcy infrastruktury, albo 2) użytkownikowi bocznicy kolejowej - w przypadku zdarzeń zaistniałych na bocznicy kolejowej. 2. Zgłaszając zdarzenie, należy podać jego miejsce, czas, opis i skutki. Brak możliwości natychmiastowego podania niektórych danych nie może opóźniać zgłoszenia. 3. W przypadku zabicia lub zranienia człowieka przez pojazd kolejowy pojazd ten należy zatrzymać. Kierownik pociągu, maszynista lub inny pracownik kolejowy zgłasza zdarzenie zgodnie z ust. 1. § 4. 1. Dyżurny ruchu zarządcy infrastruktury, który otrzymał zgłoszenie o zdarzeniu, powinien, w zależności od skutków i okoliczności zdarzenia: 1) natychmiast zamknąć tory, na których powstała przeszkoda dla ruchu; 2) zatrzymać zbliżający się po sąsiednim torze pociąg, skład manewrowy lub pojazd trakcyjny w przypadku zagrożenia spowodowanego zaistniałym zdarzeniem, włącznie z ewentualnym nadaniem sygnału „Alarm”; 3) niezwłocznie zawiadomić centrum powiadamiania ratunkowego, podając w miarę możliwości informacje o: a) rodzaju zdarzenia i przybliżonej liczbie poszkodowanych, b) uwięzieniu ludzi w uszkodzonym pojeździe lub braku do nich dostępu, c) pożarze lub wybuchu bądź zagrożenia nimi, d) zawaleniu się lub zalaniu wodą obiektu budowlanego, e) wykolejeniu wagonu z towarem niebezpiecznym lub niekontrolowanym uwolnieniu się towaru niebezpiecznego z wagonu lub opakowania - zawiadamiając, należy również podać informacje pozwalające na zidentyfikowanie towaru niebezpiecznego; 4) zgłosić niezwłocznie zdarzenie właściwemu dla miejsca zdarzenia dyspozytorowi lub innemu wyznaczonemu pracownikowi zarządcy infrastruktury; 5) zgłosić zdarzenie właściwej dla miejsca zdarzenia jednostce straży ochrony kolei; 6) powiadomić dyspozytora zasilania elektroenergetycznego oraz ustalić z nim zakres niezbędnych wyłączeń napięcia w sieci trakcyjnej i możliwość prowadzenia ruchu trakcją elektryczną, jeżeli zdarzenie nastąpiło na torach zelektryfikowanych; 7) poinformować właściwego dla miejsca zdarzenia dyspozytora lub innego wyznaczonego pracownika zarządcy infrastruktury: a) o wykonaniu czynności, o których mowa w pkt 1-3, 5 i 6, b) w przypadku zagrożenia poważną awarią z udziałem towarów niebezpiecznych podać informacje pozwalające na zidentyfikowanie towaru niebezpiecznego, uzupełnione o nazwę towaru niebezpiecznego według nazwy podanej w dokumentach przewozowych; 8) żądać od właściwego dla miejsca zdarzenia dyspozytora lub innego wyznaczonego pracownika zarządcy infrastruktury, stosownie do potrzeb: a) wezwania zespołu kolejowego ratownictwa technicznego, b) powiadomienia Żandarmerii Wojskowej; 9) powiadomić prowadzących pociągi lub pojazdy kolejowe o przyczynie i przewidywanym czasie postoju; 10) jeżeli jest taka potrzeba, na żądanie kierującego akcją ratowniczą, wprowadzić ograniczenie prędkości na torach sąsiadujących z miejscem zdarzenia, po których może odbywać się ruch kolejowy. 2. Dyspozytor lub inny wyznaczony pracownik zarządcy infrastruktury, któremu zgłoszono zdarzenie, jest obowiązany, w zależności od skutków i okoliczności zdarzenia: 1) dokonać czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 3, 5 i 6, oraz polecić zamknięcie torów, jeżeli czynności te nie zostały wykonane przez dyżurnego ruchu, a zachodzi taka konieczność; 2) zarządzić wyjazd zespołu kolejowego ratownictwa technicznego; 3) zgłosić zdarzenie innym podmiotom, których pojazdy kolejowe, infrastruktura lub pracownicy uczestniczyli w zdarzeniu; 4) zgłosić zdarzenie jednostce Żandarmerii Wojskowej; 5) powiadomić o zdarzeniu wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska i państwowego powiatowego inspektora sanitarnego w przypadku zagrożenia środowiska lub życia i zdrowia ludzi; 6) powiadomić jednostkę organizacyjną, w której zatrudniony jest pracownik kolejowy, który został poszkodowany w zdarzeniu i jest niezdolny do kontynuowania lub podjęcia pracy; 7) powiadomić właściwe terytorialnie powiatowe (miejskie) centrum zarządzania kryzysowego oraz stanowisko kierowania Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej; 8) w przypadku zagrożenia poważną awarią z udziałem towarów niebezpiecznych powiadomić o zdarzeniu wojewodę poprzez wojewódzkie centrum zarządzania kryzysowego oraz właściwe terenowo stanowisko kierowania komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, podając: a) miejsce zdarzenia, b) informacje pozwalające na zidentyfikowanie towaru niebezpiecznego, uzupełnione o nazwę towaru niebezpiecznego według nazwy podanej w dokumentach przewozowych, c) rodzaj i wielkość opakowania, d) rodzaj uszkodzenia, e) rodzaj innych towarów niebezpiecznych przewożonych transportem kolejowym i znajdujących się w zasięgu awarii, f) nazwisko i numer telefonu powiadamiającego; 9) w przypadku zdarzenia mogącego powodować narażenie na promieniowanie jonizujące lub wystąpienie skażeń promieniotwórczych powiadomić Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki za pośrednictwem Centrum do Spraw Zdarzeń Radiacyjnych i wojewodę właściwego dla miejsca zdarzenia, podając: a) miejsce zdarzenia, b) informacje pozwalające na zidentyfikowanie substancji promieniotwórczej, uzupełnione o nazwę substancji promieniotwórczej według nazwy podanej w dokumentach przewozowych, c) rodzaj i wielkość opakowania, d) rodzaj uszkodzenia, e) rodzaj innych towarów niebezpiecznych przewożonych transportem kolejowym i znajdujących się w zasięgu awarii, f) nazwisko i numer telefonu powiadamiającego, g) dane nadawcy lub odbiorcy substancji promieniotwórczej; 10) w przypadku konieczności dokonania przeładunku towarów z uszkodzonych wagonów lub przepompowywania towarów niebezpiecznych z uszkodzonych cystern - żądać od właściwego przewoźnika kolejowego zapewnienia odpowiednich środków transportu, niezbędnych do wykonania czynności przeładunkowych, w możliwie najkrótszym czasie; 11) jeżeli w wyniku zdarzenia są zabici lub ciężko ranni, a poszkodowani zostali skierowani do szpitala - po uzyskaniu informacji od kierującego akcją ratowniczą przekazać rzecznikowi prasowemu informacje o adresach szpitali, do których przewieziono poszkodowanych, oraz o telefonach kontaktowych, celem podania ich do wiadomości publicznej za pośrednictwem środków masowego przekazu. 3. Dyspozytor lub inny wyznaczony pracownik zarządcy infrastruktury, któremu zgłoszono zdarzenie zaistniałe na sieci kolejowej, jest obowiązany niezwłocznie powiadomić o nim: 1) członków komisji kolejowej ze strony zarządcy infrastruktury; 2) Przewodniczącego Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych, zwanego dalej „Przewodniczącym PKBWK”; 3) oddział terenowy Urzędu Transportu Kolejowego właściwy terytorialnie dla miejsca zdarzenia. 4. Przewoźnik kolejowy, który otrzymał informację o zdarzeniu, powiadamia o nim: 1) członków komisji kolejowej ze strony przewoźnika oraz 2) najbliższy urząd celny, jeżeli w zdarzeniu zostali poszkodowani pracownicy celni wykonujący czynności służbowe na obszarze kolejowym lub zostały uszkodzone zamknięcia celne lub towary podlegające ocleniu. § 5. 1. Użytkownik bocznicy kolejowej, któremu zgłoszono zdarzenie, jest obowiązany, w zależności od skutków i okoliczności zdarzenia: 1) natychmiast zamknąć tory, na których powstała przeszkoda dla ruchu; 2) zatrzymać zbliżający się po sąsiednim torze pociąg, skład manewrowy lub pojazd trakcyjny w przypadku zagrożenia spowodowanego zaistniałym zdarzeniem, włącznie z ewentualnym nadaniem sygnału „Alarm”; 3) niezwłocznie zawiadomić centrum powiadamiania ratunkowego, podając w miarę możliwości informacje o: a) rodzaju zdarzenia i przybliżonej liczbie poszkodowanych, b) uwięzieniu ludzi w uszkodzonym pojeździe lub braku do nich dostępu, c) pożarze lub wybuchu bądź zagrożeniu nimi, d) zawaleniu się lub zalaniu wodą obiektu budowlanego, e) wykolejeniu wagonu z towarem niebezpiecznym lub niekontrolowanym uwolnieniu się towaru niebezpiecznego z wagonu lub opakowania - zawiadamiając, należy również podać informacje pozwalające na zidentyfikowanie towaru niebezpiecznego; 4) zgłosić zdarzenie innym podmiotom, których pojazdy kolejowe, infrastruktura lub pracownicy uczestniczyli w zdarzeniu; 5) w przypadku zagrożenia poważną awarią z udziałem towarów niebezpiecznych powiadomić o zdarzeniu wojewodę poprzez wojewódzkie centrum zarządzania kryzysowego oraz właściwe terenowo stanowisko kierowania komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, podając: a) miejsce zdarzenia, b) informacje pozwalające na zidentyfikowanie towaru niebezpiecznego, uzupełnione o nazwę towaru niebezpiecznego według nazwy podanej w dokumentach przewozowych, c) rodzaj wagonu i wielkość opakowania, d) rodzaj uszkodzenia, e) rodzaj innych towarów niebezpiecznych znajdujących się w zasięgu awarii, f) bezpieczne i dogodne drogi dojazdowe, g) nazwisko i numer telefonu powiadamiającego. 2. Użytkownik bocznicy kolejowej, któremu zgłoszono zdarzenie, jest obowiązany niezwłocznie powiadomić o nim: 1) członków komisji kolejowej ze strony użytkownika bocznicy kolejowej; 2) Przewodniczącego PKBWK; 3) oddział terenowy Urzędu Transportu Kolejowego właściwy terytorialnie dla miejsca zdarzenia. § 6. Informację o wykonaniu poszczególnych czynności, o których mowa w § 4 i § 5, należy odnotować w prowadzonej dokumentacji. § 7. 1. Zarządca infrastruktury lub użytkownik bocznicy kolejowej właściwy dla miejsca zdarzenia jest obowiązany pisemnie zawiadomić o zdarzeniu podmioty, o których mowa w ust. 3. Treść zawiadomienia powinna być uzgodniona z przewodniczącym komisji kolejowej. 2. Wzór zawiadomienia określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. 3. Zawiadomienie otrzymuje: 1) Przewodniczący PKBWK; 2) Prezes Urzędu Transportu Kolejowego, zwany dalej „Prezesem UTK”; 3) w zależności od skutków i okoliczności zdarzenia właściwa miejscowo: a) prokuratura rejonowa, b) komenda Policji, c) jednostka Żandarmerii Wojskowej. 4. Jeżeli po przekazaniu zawiadomienia ujawnione zostały nowe okoliczności zdarzenia, powodujące zasadniczą zmianę poprzednich ustaleń, w tym zmianę kategorii zdarzenia, ustalonej przyczyny zdarzenia albo zmianę innych ważnych informacji - należy pilnie przekazać dodatkowe zawiadomienie, prostując lub uzupełniając zawiadomienie pierwotne. 5. Zawiadomienie o zdarzeniu przekazuje się nie później niż przed upływem 24 godzin od jego stwierdzenia. Rozdział 3 Tryb pracy oraz sposób powoływania przewodniczącego komisji kolejowej § 8. 1. Kierownik jednostki organizacyjnej zarządcy infrastruktury, użytkownika bocznicy kolejowej lub przewoźnika kolejowego, biorącej udział w transporcie kolejowym, określa wykaz osób upoważnionych do udziału w pracach komisji kolejowej. 2. Członków komisji kolejowej do badania danego wypadku lub incydentu wskazują spośród osób upoważnionych, o których mowa w ust. 1, kierownicy jednostek organizacyjnych zarządcy infrastruktury, użytkownika bocznicy kolejowej lub przewoźnika kolejowego, biorących udział w transporcie kolejowym, właściwych dla miejsca i rodzaju wypadku lub incydentu, których pracownicy lub pojazdy kolejowe uczestniczyły w wypadku lub incydencie bądź których infrastruktura ma z nimi związek. 3. Skład komisji kolejowej ogranicza się do niezbędnej liczby członków zapewniających rzetelne i sprawne przeprowadzenie postępowania. § 9. 1. Komisja kolejowa prowadzi postępowanie pod kierownictwem przewodniczącego, który koordynuje działalność komisji i jest odpowiedzialny za właściwe przeprowadzenie postępowania. 2. Przewodniczący komisji kolejowej jest pisemnie powoływany spośród członków komisji, o których mowa w § 8 ust. 2, przez kierownika jednostki organizacyjnej zarządcy infrastruktury albo użytkownika bocznicy kolejowej, biorącej udział w transporcie kolejowym, właściwej dla miejsca wypadku lub incydentu. 3. Do czasu pisemnego powołania przewodniczącego jego funkcję pełni członek komisji kolejowej wskazany przez kierownika właściwej jednostki organizacyjnej, o której mowa w ust. 2. 4. Przewodniczący komisji kolejowej, po uzyskaniu opinii członków komisji, może włączyć do jej składu osobę z wykazu lub spoza wykazu, o którym mowa w § 8 ust. 1, jeżeli udział tej osoby w pracach komisji kolejowej może przyczynić się do ustalenia przyczyn wypadku lub incydentu. § 10. 1. W przypadku niemożności wykonywania zadań przez przewodniczącego lub członka komisji kolejowej w trakcie postępowania, w szczególności w wyniku choroby lub innych zdarzeń losowych, zmiana składu komisji następuje w drodze pisemnej decyzji podjętej przez kierownika jednostki organizacyjnej, który wyznaczył zastępowaną osobę do pracy w komisji kolejowej. 2. O zmianie, o której mowa w ust. 1, informuje się: 1) członków komisji kolejowej; 2) Prezesa UTK; 3) Przewodniczącego PKBWK. § 11. Zmiany w składzie komisji kolejowej, o których mowa w § 9 ust. 4 oraz w § 10 ust. 1, dokumentuje się w aktach postępowania. Rozdział 4 Sposób prowadzenia postępowania przez komisję kolejową § 12. 1. Komisja kolejowa: 1) ustala okoliczności i przyczyny wypadku lub incydentu; 2) określa szacunkowo rozmiary strat z tego tytułu; 3) określa wnioski zapobiegające powstaniu podobnego wypadku lub incydentu w przyszłości. 2. Komisja kolejowa, ustalając okoliczności i przyczyny zdarzenia, może w szczególności: 1) dokonywać oględzin i badań na miejscu wypadku lub incydentu, w miejscu, o którym mowa w § 15 ust. 2, lub w innym miejscu, które ma związek z wypadkiem lub incydentem, z wykorzystaniem technik zapisu danych, obrazu i dźwięku; 2) analizować dokumentację mającą związek z wypadkiem lub incydentem i włączać jej oryginały lub wykonane kopie, wydruki, wyciągi i odpisy do akt postępowania; 3) wysłuchiwać osób mających związek ze sprawami objętymi postępowaniem; 4) przeprowadzać konfrontacje lub wizje lokalne; 5) wnioskować o wykonanie ekspertyz zgodnie z § 21 ust. 1; 6) żądać od związanych z wypadkiem lub incydentem jednostek organizacyjnych zarządcy infrastruktury, użytkownika bocznicy kolejowej lub przewoźnika kolejowego pomocy w prowadzeniu postępowania, w tym przeprowadzenia czynności, o których mowa w pkt 4, i przygotowania oraz dostarczenia potrzebnych materiałów i ekspertyz; 7) wnioskować o odsunięcie od pełnionych obowiązków pracownika związanego z wypadkiem lub incydentem - w przypadku stwierdzenia lub uzasadnionego podejrzenia poważnych nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków pracowniczych lub niedyspozycji psychofizycznej - do czasu wyjaśnienia ewentualnej odpowiedzialności pracownika za spowodowanie wypadku lub incydentu bądź przyczynienie się do jego powstania. 3. Członkowie komisji kolejowej wykonują czynności zgodnie z zakresem posiadanych kompetencji i zakresem działalności jednostki organizacyjnej, którą reprezentują. 4. O rodzaju i zakresie czynności wykonywanych przez komisję kolejową oraz sposobie prowadzenia postępowania decyduje przewodniczący komisji kolejowej z własnej inicjatywy lub po przedstawieniu wniosków przez członków komisji, z zastrzeżeniem § 18 ust. 2. 5. Podejmując decyzje, o których mowa w ust. 4, przewodniczący komisji kolejowej bierze pod uwagę: 1) skutki i okoliczności wypadku lub incydentu; 2) opinie członków komisji kolejowej; 3) konieczność zebrania niezbędnych dowodów rzeczowych i przeprowadzenia badań w celu wiarygodnego określenia przyczyn wypadku lub incydentu oraz 4) potrzebę możliwie najszybszego przywrócenia normalnego ruchu kolejowego w miejscu wypadku lub incydentu. § 13. 1. Komisja kolejowa prowadzi akta postępowania w postaci papierowej, w których gromadzi się dokumenty wytwarzane lub pozyskiwane w toku prowadzonego postępowania. 2. Zastrzeżenia członków komisji kolejowej, zgłaszane w trakcie prowadzonego postępowania, odnotowuje się w protokołach, o których mowa w § 14 ust. 1, § 17 ust. 2, § 18 ust. 1 i § 27 ust. 1. 3. Przewodniczący komisji kolejowej pisemnie odnosi się do złożonych zastrzeżeń, przekazując swoje stanowisko wraz z uzasadnieniem. 4. Po zakończeniu postępowania jego akta przechowuje jednostka organizacyjna, której przedstawiciel przewodniczył komisji kolejowej. § 14. 1. Z czynności, o których mowa w § 12 ust. 2 pkt 3 i 4, sporządza się protokół. 2. Osoba wysłuchiwana podpisuje protokół wysłuchania bezpośrednio pod treścią wyjaśnień na każdej stronie protokołu. § 15. 1. Komisja kolejowa prowadząca postępowanie niezwłocznie udaje się na miejsce wypadku lub incydentu w celu zebrania dowodów rzeczowych oraz przeprowadzenia oględzin i badań służący