Rozporządzenie Rady Ministrówz dnia 8 lutego 2017 r.w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017-2022 Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik - Narodowy Program Ochrony drowia Psychicznego na lata 2017-2022 1. 2. 3. 4. 5. 6. Rozdział 1 - DIAGNOZA SYTUACJI I ZAGROŻEŃ DLA ZDROWIA PSYCHICZNEGO, W TYM ZRÓŻNICOWAŃ REGIONALNYCH Rozdział 2 - CELE I ZADANIA PROGRAMU Rozdział 3 - NAKŁADY NA REALIZACJĘ PROGRAMU Rozdział 4 - ZALECANE ROZWIĄZANIA ORGANIZACYJNE W PSYCHIATRYCZNEJ OPIECE ZDROWOTNEJ Rozdział 5 - NIEZBĘDNE KIERUNKI ZMIAN I WARUNKI ROZWOJU PSYCHIATRYCZNEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Treść rozporządzenia Na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2016 r. poz. 546, 960 i 1245) zarządza się, co następuje: § 1. 1. Ustanawia się Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017-2022 określający strategię działań mających na celu: 1) zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi kompleksowej, wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym; 2) kształtowanie wobec osób z zaburzeniami psychicznymi właściwych postaw społecznych, w szczególności zrozumienia, tolerancji, życzliwości, a także przeciwdziałania ich dyskryminacji. 2. Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017-2022 stanowi załącznik do rozporządzenia. § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Załącznik - Narodowy Program Ochrony drowia Psychicznego na lata 2017-2022 1. Podmiotami biorącymi udział w realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017-2022, zwanego dalej „Programem”, są: 1) ministrowie właściwi ze względu na cele Programu, w szczególności ministrowie właściwi do spraw: zdrowia, zabezpieczenia społecznego, rodziny, pracy, oświaty i wychowania, spraw wewnętrznych, sprawiedliwości oraz obrony narodowej; 2) Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ); 3) samorządy województw, powiatów i gmin. 2. W realizacji zadań wynikających z Programu mogą uczestniczyć również organizacje społeczne, stowarzyszenia, fundacje, samorządy zawodowe, kościoły i inne związki wyznaniowe oraz grupy samopomocy pacjentów i ich rodzin, a także inne podmioty, które zakresem swojej działalności obejmują cele i zadania Programu. 3. Podmioty, o których mowa w ust. 1, jeżeli pozwala na to charakter wynikających z Programu zadań, realizują Program we współpracy z podmiotami, o których mowa w ust. 2, z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 1817 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 60). 4. Minister właściwy do spraw zdrowia kieruje realizacją Programu, koordynuje wykonanie zadań, o których mowa w § 1 rozporządzenia, a w przypadku uzyskiwania niezadowalających wyników funkcjonowania proponowanych rozwiązań, otrzymania danych wskazujących na nieskuteczność działań w trakcie realizacji Programu lub stwierdzenia braku komplementarności z innymi działaniami na rzecz ochrony zdrowia psychicznego, opracowuje propozycje jego zmian. 5. Podmioty realizujące Program przesyłają ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, w terminie do dnia 15 maja, roczne sprawozdania z wykonania zadań wynikających z Programu zrealizowanych w roku poprzednim. Sprawozdania zawierają odniesienie do stanu wyjściowego oraz wskaźników przedstawionych w załączniku do rozporządzenia. 6. Niezbędnymi działaniami legislacyjnymi, w szczególności mającymi na celu zapewnienie przestrzegania praw osób z zaburzeniami psychicznymi, są: 1) wprowadzenie regulacji ułatwiających objęcie kompleksową opieką osoby z zaburzeniami psychicznymi, w tym dotyczących centrów zdrowia psychicznego (CZP), zawierania umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu opieki psychiatrycznej oraz monitorowania efektywności opieki medycznej; 2) określenie zasad współpracy jednostek opieki zdrowotnej, systemu pomocy społecznej, jednostek systemu oświaty przy koordynacji opieki nad osobami z zaburzeniami psychicznymi. Rozdział 1 DIAGNOZA SYTUACJI I ZAGROŻEŃ DLA ZDROWIA PSYCHICZNEGO, W TYM ZRÓŻNICOWAŃ REGIONALNYCH Rozpowszechnienie chorób i zaburzeń psychicznych Statystyki pokazują, iż ponad 450 milionów światowej ludności cierpi z powodu zaburzeń psychicznych. O wiele więcej ma jednak problemy psychiczne. Ponad 27% dorosłych Europejczyków doświadcza przynajmniej jednego z przejawów złego stanu zdrowia psychicznego w ciągu roku. Podobnie sytuacja wygląda na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie systematycznie rośnie liczba osób leczonych z powodu zaburzeń psychicznych. Epidemiologia chorób i zaburzeń psychicznych wśród mieszkańców Rzeczypospolitej Polskiej została sporządzona na podstawie danych z Narodowego Funduszu Zdrowia odnoszących się do liczby udzielonych świadczeń zdrowotnych w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenia uzależnień, jak również na podstawie danych pozyskanych z Raportu z badań „Epidemiologia zaburzeń psychiatrycznych i dostępu do psychiatrycznej opieki zdrowotnej - EZOP Polska”, zwanego dalej „badaniem EZOP”. Raport został przygotowany przez pracowników Instytutu Psychiatrii i Neurologii. Raport ten umożliwił zbadanie występowania najczęściej diagnozowanych zaburzeń psychicznych wśród mieszkańców Rzeczypospolitej Polskiej w wieku od 18 do 64 lat. Przechodząc do sytuacji zdrowotnej, należy zauważyć, iż na podstawie wyników badania EZOP w badanej próbie (10 tys. respondentów w losowej próbie osób między 18-64 r.ż.) u 23,4% osób rozpoznano w ciągu życia przynajmniej jedno zaburzenie psychiczne z 18 zaburzeń zdefiniowanych wg Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 i Klasyfikacji Zaburzeń Psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM-IV. Wśród nich co czwarta przebadana osoba doświadczała więcej niż jednego zaburzenia, a co dwudziesta piąta -trzech i więcej. Grupę tych ostatnich pacjentów, mających doświadczenia z kilkoma zaburzeniami, można szacować na blisko ćwierć miliona osób. U około 10% badanej populacji stwierdzono zaburzenia nerwicowe, wśród których do najczęstszych należały fobie specyficzne (4,3%) i fobie społeczne (1,8%). Natomiast zaburzenia nastroju wśród zgłaszanych dolegliwości stanowią łącznie 3,5%, w tym aż 3% stanowi depresja. Należy zaznaczyć, że depresja przez wzrost rozpowszechnienia staje się coraz bardziej istotnym problemem zdrowotnym oraz społecznym. Impulsywne zaburzenia zachowania rozpoznawano u 3,5% respondentów (tabela nr 1). Tabela 1. ROZPOWSZECHNIENIE ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH WŚRÓD MIESZKAŃCÓW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W WIEKU 18-64 LATA Grupa zaburzeń Szczegółowe rozpoznanie Odsetki (CI95%) Oszacowania w tys. Dolna granica w tys. Górna granica w tys. Zaburzenia Nerwicowe Agorafobia 0,6 (0,5-0,7) 153,9 122,8 185,0 Uogólnione zaburzenia lękowe 1,1 (1,0-1,3) 289,9 244,8 335,0 Napady paniki 0,4 (0,3-0,5) 100,8 76,5 125,1 Fobie społeczne 1,8 (1,5-2,0) 455,7 395,2 516,2 Fobie specyficzne 4,3 (3,9-4,6) 1103,5 1010,4 1196,6 PTSD 1,1 (0,8-1,5) 291,7 203,4 380,0 Neurastenia 1,0 (0,8-1,2) 252,6 199,5 305,7 Ogółem zaburzenia nerwicowe 9,6 (8,9-10,3) 2470,3 2298,6 2641,9 Zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja 3,0 (2,7-3,3) 766,2 692,8 839,7 Dystymia 0,6 (0,5-0,8) 160,4 127,9 193,0 Mania 0,4 (0,3-0,5) 101,1 76,8 125,3 Ogółem zaburzenia nastroju 3,5 (3,2-3,8) 904,3 825,1 983,4 Zaburzenia impulsywne Zaburzenia opozycyjno--buntownicze 0,2(0,1-0,4) 61,0 24,8 97,2 ADHD 0,0(0,0-0,1) 11,2 4,5 17,8 Zaburzenia zachowania 2,4 (2,0-2,8) 612,8 512,4 713,3 Zaburzenia eksplozywne 0,8 (0,7-1,0) 204,7 165,0 244,4 Ogółem zaburzenia impulsywne 3,5 (3,1-4,0) 906,9 789,0 1024,8 Zaburzenia związane z używaniem substancji Nadużywanie alkoholu, w tym: 11,9 (10,9-12,9) 3065,4 2814,9 3315,8 uzależnienie od alkoholu 2,4 (2,0-2,9) 616,1 495,6 736,6 Nadużywanie narkotyków, w tym: 1,4(1,2-1,8) 371,7 292,5 450,9 uzależnienie od narkotyków 0,3 (0,2-0,4) 69,6 37,5 102,1 Ogółem zaburzenia związane z używaniem substancji 12,8 (11,8-13,8) 3297,1 3040,6 3553,5 Ogółem przynajmniej jedno zaburzenie, w tym: 23,4 (22,2-24,7) 6053,5 5751,9 6355,1 dwa zaburzenia i więcej 5,7 (5,2-6,3) 1475,5 1343,2 1607,7 trzy zaburzenia i więcej 0,9(0,8-1,1) 242,8 201,6 283,9 Dodatkowo dane zamieszczone w tabeli numer 1 ukazują, że dużą grupę zaburzeń stanowią zaburzenia związane z używaniem substancji (12,8%), w tym aż 11,9% to zaburzenia będące następstwami nadużywania alkoholu. Tabela 2. ROZPOWSZECHNIENIE ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH W PODZIALE NA WOJEWÓDZTWA Województwo Odsetki (CI95%) Oszacowania w tys. Dolna granica w tys. Górna granica w tys. Łódzkie 29,3 (24,8-34,2) 511,1 430,6 591,6 Świętokrzyskie 27,8 (22,6-33,6) 217,4 185,9 248,9 Lubuskie 27,8 (21,0-35,8) 183,1 145,7 220,4 Dolnośląskie 25,8 (21,0-30,8) 522,3 425,7 619,0 Lubelskie 25,6 (21,2-30,5) 373,3 31,6 435,0 Pomorskie 24,8(19,2-31,4) 374,0 283,0 464,9 Małopolskie 24,1 (20,7-27,8) 526,1 452,6 599,6 Warmińsko-mazurskie 24,0(18,2-31,1) 235,1 169,9 300,2 Śląskie 23,3 (19,4-27,7) 758,1 630,2 886,0 Podlaskie 23,2(18,5-28,7) 179,7 137,9 221,6 Opolskie 22,9(15,8-32,0) 144,6 95,5 193,6 Kujawsko-pomorskie 22,7 (16,9-29,6) 301,5 235,2 367,8 Mazowieckie 21,4(18,5-24,6) 763,2 648,8 877,7 Wielkopolskie 20,9 (17,4-24,9) 494,6 410,4 578,7 Zachodniopomorskie 18,9(15,1-23,4) 219,6 172,7 266,5 Podkarpackie 17,8 (13,6-23,0) 250,0 188,9 311,0 Kraj ogółem 23,4 (22,2-24,7) 6 053,7 4 645 7 183 Źródło: Raport z badań: Epidemiologia zaburzeń psychicznych i dostęp do psychiatrycznej opieki zdrowotnej -EZOP Polska. Powyższa tabela prezentuje rozpowszechnienie zaburzeń psychicznych w podziale na województwa. Do województw, które charakteryzują się najwyższym rozpowszechnieniem, zaliczamy województwa: łódzkie 29,3%, co po oszacowaniu daje liczbę ponad pół miliona osób, świętokrzyskie 27,8%, czyli około 217 tys. osób, oraz województwo lubuskie również 27,8%, co w tym przypadku daje liczbę 183 tys. osób. Najniższe rozpowszechnienie zanotowano w województwie zachodniopomorskim - 18,9% oraz podkarpackim - 17,8%, co daje łączną liczbę 469 600 osób. Zaburzenia depresyjne Depresja to jedno z najczęściej opisywanych i rozpoznawanych zaburzeń psychicznych. Rozpoznaje sie ją na podstawie specjalnie sporządzonych zasad diagnostycznych. Zaburzenia depresyjne często zaczynają się już w bardzo młodym wieku, obniżają możliwość prawidłowego funkcjonowania i bardzo często mają charakter nawracający. Depresja jest chorobą ogólnoustrojową, jej występowanie i brak właściwego leczenia powoduje zwiększenie ryzyka występowania chorób somatycznych i na odwrót - choroby somatyczne, zwłaszcza przewlekłe, zwiększają ryzyko wystąpienia depresji. Dlatego też tak istotne jest podejmowanie profilaktycznych działań mających na celu zapobieganie, wczesne wykrywanie i leczenie depresji. Jednym z najistotniejszych problemów związanych z występowaniem zaburzeń depresyjnych jest fakt, iż zaburzenia te stanowią czynnik wysokiego ryzyka popełniania samobójstw. Tabela 3. OSOBY, U KTÓRYCH KIEDYKOLWIEK W ŻYCIU WYSTĄPIŁA DEPRESJA Wyszczególnienie Ogółem Wiek - oszacowania w tysiącach 18-29 30-39 40-49 50-64 w tysiącach Epizod depresyjny ogółem 766,2 154,7 173,8 155,1 282,7 Mężczyźni 249,3 62,5 65,7 47,5 73,6 Kobiety 516,9 92,2 108,1 107,5 209,1 Dystymia ogółem 160,4 26,7 28,5 30,7 74,6 Mężczyźni 56,4 12,6 6,4 7,7 29,7 Kobiety 104 14,1 22,1 23 44,8 Źródło: Raport z badań: Epidemiologia zaburzeń psychicznych i dostęp do psychiatrycznej opieki zdrowotnej -EZOP Polska. Tabela 4. OSOBY, U KTÓRYCH KIEDYKOLWIEK W ŻYCIU WYSTĄPIŁA DEPRESJA - GRUPY WIEKOWE, ODSETKI Wyszczególnienie Ogółem Wiek 18-29 30-39 40-49 50-64 Epizod depresyjny ogółem 3,0% 2,1% 3,0% 3,2% 3,5% Mężczyźni 1,9% 1,7% 2,3% 2,0% 1,9% Kobiety 4,0% 2,6% 3,8% 4,5% 5,0% Dystymia ogółem 0,6% 0,4% 0,5% 0,6% 0,9% Mężczyźni 0,4% 0,3% 0,2% 0,3% 0,8% Kobiety 0,8% 0,4% 0,8% 1,0% 1,1% Źródło: Raport z badań: Epidemiologia zaburzeń psychicznych i dostęp do psychiatrycznej opieki zdrowotnej -EZOP Polska. Powyższe tabele zawierają dane odnoszące się do osób, u których kiedykolwiek w życiu wystąpił epizod depresyjny lub przewlekły rodzaj depresji. Na podstawie przeprowadzonych badań wynika, że przynajmniej jeden epizod depresyjny wystąpił u 3% mieszkańców kraju w badanym przedziale wiekowym od 18. do 64. roku życia, po oszacowaniu oznacza to liczbę 766 200 osób. Dystymię (tj. przewlekłe obniżenie nastroju) stwierdzono u 0,6% osób. Należy zaznaczyć, iż rozpowszechnienie epizodu depresyjnego jest zawsze wyższe u kobiet niż u mężczyzn, niezależnie od grupy wiekowej. Ponadto trzeba podkreślić, że wskaźnik rozpowszechnienia depresji u kobiet wzrasta wraz z wiekiem, natomiast u mężczyzn utrzymuje się na bardzo zbliżonym poziomie. Samobójstwa Dane na temat liczby samobójstw gromadzone są przez Komendę Główną Policji. Jak wynika z dostępnych statystyk, łączna liczba zamachów samobójczych wyniosła w 2014 r. 10 207, w tym samobójstw dokonanych - 6 165. Zamachy samobójcze zakończyły się zgonem wśród 5237 mężczyzn oraz 928 kobiet. Najczęstszym sposobem dokonania zamachu samobójczego było powieszenie się, rzucenie się z wysokości oraz inne samookaleczenia, a najrzadziej dokonywano zamachu przez zażycie trucizny. Najczęstsze ustalone przyczyny zamachów samobójczych to nieporozumienia rodzinne, choroba psychiczna oraz przewlekła choroba, natomiast najrzadszą przyczyną zamachu samobójczego była niepożądana ciąża. Najwięcej zamachów samobójczych było wśród osób w wieku 20-24 lat - 1015 oraz wśród osób w wieku 30-34 lat-1005.1) Badanie EZOP potwierdziło istnienie problemu samobójstw w Rzeczypospolitej Polskiej jako istotnego problemu zdrowotnego w społeczeństwie. Dane uzyskane w badaniu są znacznie bardziej niepokojące niż statystyki Policji. Badanie wykazało, że 0,7% mieszkańców naszego kraju w wieku produkcyjnym ma za sobą zdarzenie, które można zakwalifikować jako próbę samobójczą. Ekstrapolacja wyników badania na naszą populację pozwala szacować liczbę osób mających za sobą próbę samobójczą na 189 tysięcy. Tabela 5. OSOBY PRÓBUJĄCE POPEŁNIĆ SAMOBÓJSTWO (KIEDYKOLWIEK W ŻYCIU) WG PŁCI I GRUP WIEKU Wyszczególnienie Ogółem Wiek 18-29 30-39 40-49 50-64 w tysiącach Próby samobójcze ogółem 189,2 54,1 48,1 24,6 62,3 Mężczyźni 94,8 28,6 15,7 14,4 36,0 Kobiety 94,3 24,4 32,4 10,2 26,3 Źródło: Raport z badań: Epidemiologia zaburzeń psychicznych i dostęp do psychiatrycznej opieki zdrowotnej -EZOP Polska. W badaniu EZOP nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic między grupami wieku, jednak najczęściej podejmują próby samobójcze kobiety w wieku 30-39 lat (1,1%), a najmniej są do tego skłonne kobiety mające 40-49 lat (0,4%). Leczeni z powodu zaburzeń psychicznych na podstawie danych statystyki publicznej w latach 2011-2014 Rejestrowane w systemie lecznictwa psychiatrycznego zdarzenia zdrowotne dają podstawę do oceny rocznego rozpowszechnienia zaburzeń psychicznych w Polsce. Zawarte w tabeli 1 informacje dotyczą rozpowszechnienia zaburzeń psychicznych (bez uzależnień) w populacji dorosłych mieszkańców kraju zarejestrowanych corocznie w różnych formach opieki psychiatrycznej. W każdej z form opieki, spośród ogólnej liczby zaburzeń, wyodrębniono leczonych z rozpoznaniem schizofrenii. Tabela 6. DOROŚLI Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI (BEZ UZALEŻNIEŃ) LECZENI W PSYCHIATRYCZNEJ OPIECE SZPITALNEJ I POZASZPITALNEJ W LATACH 2011-2014 Formy opieki Miara Rok Odsetek 2011 2012 2013 2014 2014/2011 Opieka ambulatoryjna ogółem 1 073 172 1 199 880 1 261 556 1 223 427 114,0% schizofrenia 142 017 149 191 148 906 142 443 100,3% schizofrenia/ ogółem 13,2% 12,4% 11,8% 11,6% Opieka środowiskowa ogółem 9 594 22 587 37 783 29 778 310,4% schizofrenia 3 686 5 543 7 404 6 432 174,5% schizofrenia/ ogółem 38,4% 24,5% 19,6% 21,6% Oddziały dzienne ogółem 14 708 15 906 14 733 15 982 108,7% schizofrenia 3 558 3 558 3 416 3 403 95,6% schizofrenia/ ogółem 24,2% 22,4% 23,2% 21,3% Oddziały całodobowe ogółem 102 532 102 704 101 608 103 325 100,8% schizofrenia 30 877 31 050 30 966 30 767 99,6% schizofrenia/ ogółem 30,1% 30,2% 30,5% 29,8% Oddziały opiekuńcze ogółem 6 015 5 956 6 145 5 606 93,2% schizofrenia 2 733 2 695 2 738 2 502 91,5% schizofrenia/ ogółem 45,4% 45,2% 44,6% 44,6% Źródło: Opracowanie Zakładu Zdrowia Publicznego Instytutu Psychiatrii i Neurologii na podstawie danych ze statystyki publicznej. W opiece ambulatoryjnej w okresie 4 lat liczba osób z zaburzeniami psychicznymi wzrosła o 150 tys., tj. 14%, podczas gdy odsetek leczonych z powodu schizofrenii zmieniał się w niewielkim stopniu. Największy wzrost odnotowano w opiece środowiskowej (zespoły leczenia środowiskowego), w której ogólna liczba leczonych potroiła się (z 9,6 tys. do 29,8 tys.), a leczonych z rozpoznaniem schizofrenii wzrosła o 75%, co oznacza większą dynamikę wzrostu leczonych z rozpoznaniami innymi niż schizofrenia (zwłaszcza zaburzeniami afektywnymi). W psychiatrycznej opiece dziennej w 2014 r. leczyło się prawie 16 tys. osób, tzn. o 9% więcej niż w 2011 r., przy jednoczesnym niewielkim spadku leczonych z powodu schizofrenii. W 2011 r. prawie co czwarty leczony w oddziałach dziennych miał rozpoznanie schizofrenii, podczas gdy w 2014 r. -już tylko co piąty. Najmniejsze zmiany w okresie 2011 - 2014 odnotowano w odniesieniu do opieki całodobowej szpitalnej i dotyczy to zarówno ogólnej liczby leczonych, jak i leczonych z powodu schizofrenii. W oddziałach zakładów opiekuńczych obserwuje się malejącą liczbę leczonych, w tym także z rozpoznaniem schizofrenii, co w tym przypadku może oznaczać dłuższe średnie czasy pobytu. Tabela 7. DZIECI I MŁODZIEŻ Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI (BEZ UZALEŻNIEŃ) LECZONE W PSYCHIATRYCZNEJ OPIECE SZPITALNEJ I POZASZPITALNEJ W LATACH 2011-2014 Formy opieki Rok Odsetki 2014/2011 2011 2012 2013 2014 Opieka ambulatoryjna 96 183 104 087 93 917 105 123 109,3% Oddziały dzienne 2 325 1 835 2 157 2 399 103,2% Oddziały całodobowe 7 697 7 478 7 184 7311 95,0% Oddziały opiekuńcze 67 81 74 73 109,0% Źródło: Opracowanie Zakładu Zdrowia Publicznego Instytutu Psychiatrii i Neurologii na podstawie danych ze statystyki publicznej. W opiece ambulatoryjnej zwraca uwagę zmienna liczba leczonych rocznie (najniższa w 2013 r.), osiągająca na koniec 2014 r. poziom ponad 105 tys. leczonych, tj. 0,9% więcej niż w 2011 r. Obserwuje się również zmiany w liczbie osób leczonych w innych formach: w oddziałach dziennych oznacza to na koniec 2014 r. niewielki wzrost liczby leczonych, w oddziałach szpitalnych całodobowych - niewielki spadek (5%). W oddziałach opiekuńczych leczyło się w analizowanym okresie od 67 do 80 osób poniżej 18. roku życia. Rozpoznanie schizofrenii w populacji dzieci i młodzieży występuje stosunkowo rzadko i dotyczy w opiece ambulatoryjnej i dziennej od 1 do 1,5%, w całodobowej - ok. 5% ogółu leczonych. Rozdział 2 CELE I ZADANIA PROGRAMU 1. Celami głównymi Programu są: 1) zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej opieki adekwatnej do ich potrzeb; 2) prowadzenie działań na rzecz zapobiegania stygmatyzacji i dyskryminacji osób z zaburzeniami psychicznymi; 3) monitorowanie i ocena skuteczności działań realizowanych w ramach Programu. 2. Do celów szczegółowych i zadań Programu należą: 1) w zakresie zapewniania osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej opieki adekwatnej do ich potrzeb: a) upowszechnienie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej, b) upowszechnienie zróżnicowanych form pomocy i oparcia społecznego, c) aktywizacja zawodowa osób z zaburzeniami psychicznymi, d) skoordynowanie dostępnych form opieki i pomocy, e) udzielanie wsparcia psychologiczno-pedagogicznego uczniom, rodzicom i nauczycielom; 2) w zakresie prowadzenia działań na rzecz zapobiegania stygmatyzacji i dyskryminacji osób z zaburzeniami psychicznymi: a) opracowanie ogólnych zasad postępowania dotyczących przedstawiania wizerunku osób z zaburzeniami psychicznymi w mediach, b) prowadzenie działań informacyjno-edukacyjnych dotyczących konieczności respektowania praw osób z zaburzeniami psychicznymi; 3) w zakresie monitorowania i oceny skut