Rozporządzenie Ministra Środowiskaz dnia 17 lutego 2017 r.w sprawie przyjęcia zestawu celów środowiskowych dla wód morskich 1)Minister Środowiska kieruje działem administracji rządowej - gospodarka wodna, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Środowiska (Dz. U. poz. 1904 i 2095). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik - Zestaw celów środowiskowych dla wód morskich Treść rozporządzenia 2)Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej) (Dz. Urz. UE L 164 z 25.06.2008, str. 19). Na podstawie art. 61o ust. 8 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2015 r. poz. 1590, 1642 i 2295, z 2016 r. poz. 352, 1250, 1948 i 2260 oraz z 2017 r. poz. 60.) zarządza się, co następuje: § 1. Przyjmuje się zestaw celów środowiskowych dla wód morskich, który stanowi załącznik do rozporządzenia. § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 1) Minister Środowiska kieruje działem administracji rządowej - gospodarka wodna, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Środowiska (Dz. U. poz. 1904 i 2095). 2) Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej) (Dz. Urz. UE L 164 z 25.06.2008, str. 19). 3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2015 r. poz. 1590, 1642 i 2295, z 2016 r. poz. 352, 1250, 1948 i 2260 oraz z 2017 r. poz. 60. Załącznik - Zestaw celów środowiskowych dla wód morskich Część 1 Zestaw celów środowiskowych dla wód morski C1 Bioróżnorodność Tabela C.1-1 Celem jest utrzymanie różnorodności biologicznej. Jakość i występowanie siedlisk oraz rozmieszczenie i różnorodność gatunków odpowiadają dominującym warunkom fizjograficznym, geograficznym i klimatycznym regionu Morza Bałtyckiego. Cel środowiskowy: Zredukowanie lub utrzymanie presji antropogenicznej na poziomie zapewniającym utrzymanie naturalnych siedlisk, w których jest zachowana naturalna różnorodność biologiczna występujących tam elementów biotycznych i jest zapewniona ochrona siedlisk w ramach obszarów chronionych Natura 2000. Kryterium 1.1 Rozmieszczenie geograficzne gatunków Cel: Osiągnięcie takiego stanu środowiska, przez zredukowanie presji antropogenicznych, takich jak przyłów w sieci rybackie, degradacja dna morskiego, introdukcja gatunków nierodzimych, bezpośrednia ekstrakcja ze środowiska, uprawianie sportów wodnych, połowy rekreacyjne, w którym dane na temat dynamiki zmian populacji badanych gatunków wymienionych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz. Urz. UE L 20 z 26.01.2010, str. 7), zwanej dalej „dyrektywą ptasią”, i dyrektywie Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22.07.1992, str. 7, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, str. 102), zwanej dalej „dyrektywą siedliskową”, wskażą, że gatunek utrzymuje się, w okresie długoterminowym, jako żywotna część swojego naturalnego siedliska, a jego naturalny zasięg występowania nie jest pomniejszany oraz nie jest skłonny do zmniejszania w przyszłości, a siedlisko, w którym bytuje, będzie wystarczająco duże do utrzymania populacji w skali długoterminowej. Wskaźnik Cele dla wskaźnika 1.1.1 Zasięg Nie opracowano wskaźnika. 1.1.2 W odpowiednich przypadkach typ rozmieszczenia w ramach zasięgu Nie opracowano wskaźnika. 1.1.3 Obszar zajmowany przez gatunek (w przypadku gatunków osiadłych lub bentosowych) Nie opracowano wskaźnika. Kryterium 1.2 Wielkość populacji Cel: Celem jest utrzymanie rozmiaru populacji wymienionych w dyrektywie ptasiej i dyrektywie siedliskowej w zgodzie z naturalnymi warunkami fizycznymi, geograficznymi i klimatycznymi przez zredukowanie głównych czynników śmiertelności gatunków, takich jak przyłów w sieci rybackie, bezpośrednia ekstrakcja ze środowiska czy zanieczyszczenia. W przypadku populacji lub gatunków, na temat których nie dysponuje się odpowiednią wiedzą w zakresie wielkości populacji i wpływu działalności człowieka na ich stan (morświn, foka), celem jest uzyskanie takich informacji przez wdrożenie odpowiednich programów monitoringowych również w celu zebrania informacji o wpływie działalności niekomercyjnej (uprawianie sportów wodnych) na stan populacji ssaków. Proponowane wskaźniki Cele dla wskaźnika 1.2.1 Odpowiednio liczebność populacji lub biomasa Ptaki: Celem jest osiągnięcie przez przynajmniej 75% populacji zimujących ptaków morskich normalnego zakresu fluktuacji liczebności. Kryterium 1.3 Stan populacji Cel: Celem jest utrzymanie stanu populacji wymienionych w dyrektywie ptasiej i dyrektywie siedliskowej w zgodzie z naturalnymi warunkami fizycznymi, geograficznymi i klimatycznymi przez zredukowanie głównych czynników śmiertelności gatunków, takich jak przyłów w sieci rybackie, bezpośrednia ekstrakcja ze środowiska czy zanieczyszczenia. 1.3.1 Właściwości demograficzne populacji (np. wielkość ciała lub struktura klas wiekowych, stosunek płci, wskaźnik płodności, wskaźnik przeżywalności lub śmiertelności) Ssaki: Przyłów ssaków morskich w sieci rybackie. Brak danych do opracowania wskaźnika. Głównym celem jest osiągnięcie stanu, w którym przyłów ssaków nie przekracza poziomu zapewniającego naturalny wzrost populacji. Celem jest również wdrożenie programów monitoringowych zapewniających informację o stanie populacji i przyłowie ssaków morskich w sieci rybackie. Ptaki: Przyłów ptaków w sieci rybackie. Celem zbliżającym wskaźnik do dobrego stanu środowiska (GES 1)) jest malejący trend w przyłowie ptaków w sieci rybackie w okresie wykonywanej oceny. Produktywność bielika. Celem jest utrzymanie produktywności bielika, wyrażonej w liczbie piskląt na parę z sukcesem lęgowym, na poziomie równym albo wyższym od dolnej granicy 95% poziomu ufności z danych z okresu referencyjnego. W przypadku Polski celem jest utrzymanie produktywności bielika, wyrażonej w liczbie piskląt na parę z sukcesem lęgowym, na poziomie większym lub równym 1,21 dla średniej z ostatnich 5 lat. Liczebność ptaków morskich. Celem jest osiągnięcie przez co najmniej 75% gatunków ptaków morskich w sezonie lęgowym odchylenia liczebności mniejszej niż 30% wartości bazowej z 2000 r. lub mniejszej niż 20% w przypadku gatunków składających tylko jedno jajo. Rvbv: Indeks wielkości zespołu ryb przybrzeżnych. Cel zostanie osiągnięty, jeżeli odsetek ryb o rozmiarach większych niż 30 cm w zbiorowisku ryb osiągnie poziom adekwatny dla dobrego stanu ekologicznego. Dla tego wskaźnika nie opracowano jeszcze granic referencyjnych. Indeks wielkości ryb w wodach otwartych (LFI 12)). Celem jest osiągnięcie udziału dużych ryb w zbiorowości ryb dennych na poziomie większym niż w danych z lat 2000-2008, kiedy zanotowano wysoką śmiertelność połowową dorsza. Za granicę dobrego stanu ekologicznego w wodach otwartych przyjęto następujące wartości wskaźnika: ICES 25 LFI 1*> 0,60 ICES 26 LFI 1*> 0,36 Wdrożenie odpowiednich programów monitoringowych w celu zbadania wpływu działalności niekomercyjnej (połowy rekreacyjne, uprawiania sportów wodnych) na zespół lub kluczowe gatunki ryb przybrzeżnych. 1.3.2 W odpowiednich przypadkach struktura genetyczna populacji Nie opracowano wskaźnika. Kryterium 1.4 Rozmieszczenie siedlisk Cel: Rozmieszczenie geograficzne i zasięg siedliska powinny uzyskać do 2021 r. zbliżony do naturalnego stanu dla każdego z podregionów Morza Bałtyckiego. Wskaźnik Cele dla wskaźnika 1.4.1 Zasięg Nie opracowano wskaźnika. 1.4.2 Typ rozmieszczenia Nie opracowano wskaźnika. Kryterium 1.5 Wielkość siedliska Cel: Zredukowanie presji antropogenicznej, szczególnie na siedliska chronione, które są kluczowymi elementami zapewniającymi prawidłowe funkcjonowanie ekosystemów, w szczególności presji ze strony rybołówstwa (trałowanie), które w negatywny sposób wpływa na funkcjonowanie siedlisk. Wskaźnik Cele dla wskaźnika 1.5.1 Powierzchnia siedliska 1.5.2 W odpowiednich przypadkach objętość siedliska Makrofity: Celem jest osiągnięcie stosunku biomasy gatunków wieloletnich do całkowitej biomasy makrofitów większej lub równej granicy dobrego stanu środowiska wynoszącej 0,80. Kryterium 1.6 Stan siedliska Cel: Osiągnięcie lub utrzymanie stanu siedliska, w którym gatunki i zbiorowiska w nim występujące znajdują się w granicach ich naturalnej zmienności, a presje występujące w środowisku są zredukowane lub utrzymane na poziomie gwarantującym prawidłowy rozwój komponentów biotycznych. Wskaźnik Cele dla wskaźnika 1.6.1 Stan typowych gatunków i zbiorowisk Makrozoobentos: Celem jest osiągnięcie wartości multimetrycznego wskaźnika makrozoobentosu B większej lub równej granicy dobrego stanu środowiska wynoszącej 3,18. Celem jest osiągnięcie rozkładu wielkości wszystkich gatunków wskaźnikowych z wieloletnich gatunków makrozoobentosu w granicach ich naturalnej zmienności. Makrofity: Celem jest osiągnięcie wartości wskaźnika stosunku biomasy gatunków wieloletnich do całkowitej biomasy makrofitów większej lub równej granicy dobrego stanu środowiska wynoszącej 0,80. 1.6.2 Odpowiednio liczebność względna lub biomasa Zespoły pelagialu: Liczebność oraz średni rozmiar zooplanktonu. Celem jest osiągnięcie: - w strukturze zooplanktonu dużego udziału osobników o dużych rozmiarach ciała (głównie Copepoda), które w efektywny sposób konsumują fitoplankton i stanowią dobrej jakości pokarm dla zooplanktonożernych ryb, oraz - liczebność zooplanktonu na poziomie odpowiednim dla wsparcia wzrostu ryb i zapewnienia kontroli nad produkcją fitoplanktonu. Kryterium 1.7 Struktura ekosystemu Cel: Zapewnienie do 2020 r. zabezpieczenia i odtworzenia zdegradowanych obszarów morskich do stanu bliskiego naturalnemu. 1.7.1 Skład i stosunkowe proporcje składników ekosystemu (siedlisk i gatunków) Celem jest ograniczenie antropopresji gwarantujące osiągnięcie lub utrzymanie składu oraz stosunkowych proporcji składników ekosystemu (ryb, ptaków, ssaków, siedlisk dennych oraz pelagicznych) na poziomach zapewniających prawidłowe funkcjonowanie ekosystemu. * Indeks wielkich ryb (LFI) w wodach otwartych dla strefy otwartego morza (LFI 1) - częsc zachodnia (ICES 25) oraz część wschodnia (ICES 26). Tabela C.1-2 Bioróżnorodność - termin osiągnięcia celu w wydzielonych akwenach polskiej strefy Morza Bałtyckiego Akwen3) Cel Termin Wody otwarte Zatoki Gdańskiej - 33 Zredukowanie lub utrzymanie presji antropogenicznych, takich jak rybołówstwo, budownictwo podwodne, transport, na poziomie zapewniającym utrzymanie naturalnych ekosystemów, siedlisk, w których jest zachowana naturalna różnorodność biologiczna występujących elementów biotycznych. 2020 r. Polskie wody przybrzeżne Zatoki Gdańskiej - 35 Polska część Zalewu Wiślanego - 35A Wody otwarte wschodniej części Bałtyku Właściwego - 27 Polskie wody przybrzeżne wschodniej części Bałtyku Właściwego - 62 Wody otwarte Basenu Bornholmskiego - 36 Polskie wody przybrzeżne Basenu Bornholmskiego - 38 Polska część Zalewu Szczecińskiego - 38A C2 Gatunki obce Tabela C.2-1 Cel środowiskowy: Celem jest utrzymanie gatunków obcych wprowadzanych do ekosystemów morskich w wyniku działalności człowieka na poziomie niepowodującym negatywnych zmian w tych ekosystemach. Kryterium 2.1 Liczebność i charakterystyka stanu gatunków obcych, w szczególności gatunków obcych inwazyjnych Cel: Poznanie wektorów dystrybucji gatunków inwazyjnych na polskich obszarach morskich oraz zminimalizowanie introdukcji nowych gatunków obcych w możliwym do wykonania wymiarze. Wskaźnik Cel dla wskaźnika 2.1.1 Pojawienie się nowych gatunków obcych Celem jest brak pojawienia się nowego gatunku obcego w okresie dokonywanej oceny. Kryterium 2.2 Oddziaływanie inwazyjnych gatunków obcych na środowisko Cel: Ograniczenie wpływu inwazyjnych gatunków obcych do poziomu gwarantującego niewywieranie przez te gatunki negatywnego wpływu na środowisko. 2.2.1 Stosunek inwazyjnych gatunków obcych do gatunków rodzimych w niektórych dobrze zbadanych grupach taksonomicznych (np. ryby, makroglony, mięczaki), który może umożliwiać pomiar zmian w składzie gatunkowym (np. oprócz wypierania gatunków rodzimych) Cel zostanie osiągnięty, jeżeli udzieli się mniej niż trzech pozytywnych odpowiedzi na poniższe pytania, w odniesieniu do konkretnych grup taksonomicznych: - Czy stosunek gatunków obcych do rodzimych w jednej z głównych grup taksonomicznych (np. ryb, makroglonów, małży) jest większy niż 0,10? - Czy stosunek gatunków obcych do rodzimych w jednej z głównych grup taksonomicznych (np. ryb, makroglonów, małży) jest mniejszy niż 0,10, lecz na podstawie oszacowanych trendów nowych introdukcji stosunek ten osiągnie wartość większą niż 0,10 w okresie najbliższych 6 lat? - Czy występuje chociaż jeden inwazyjny gatunek obcy posiadający znaczny wpływ na powyżej 20% badanego obszaru albo powyżej 20% któregokolwiek z siedlisk wymienionych w załączniku I do dyrektywy siedliskowej, albo powyżej 10% któregokolwiek z siedlisk priorytetowych wymienionych w załączniku I do dyrektywy siedliskowej? Za znaczny uważa się następujący wpływ: istotne zmiany w składzie zbiorowisk oraz wymieranie miejscowe lub populacyjne przynajmniej jednego gatunku rodzimego, większy niż 10% spadek populacji przynajmniej jednego gatunku kluczowego (np. trawy morskiej) lub gatunków zamieszczonych w załączniku II albo IV do dyrektywy siedliskowej. - Czy występuje przynajmniej jeden inwazyjny gatunek obcy, który w oparciu o wyznaczone trendy liczebności i rozmieszczenia przestrzennego uważa się za powodujący istotny wpływ na powyżej 20% badanego obszaru, albo powyżej 20% któregokolwiek z siedlisk wymienionych w załączniku I do dyrektywy siedliskowej, albo powyżej 10% któregokolwiek z priorytetowych siedlisk wymienionych w załączniku I do dyrektywy siedliskowej, w okresie ostatnich 6 lat? 2.2.2 Oddziaływanie inwazyjnych gatunków obcych na poziomie gatunków, siedlisk i ekosystemów, tam gdzie jest to wykonalne Celem jest niepojawienie się nowych inwazyjnych gatunków obcych ze znanym wpływem na środowisko, w okresie ostatnich 6 lat. Tabela C.2-2 Gatunki obce - termin osiągnięcia celu w wydzielonych akwenach polskiej strefy Morza Bałtyckiego Akwen 3) Cel Termin Wody otwarte Zatoki Gdańskiej - 33 Zminimalizowanie nowych introdukcji gatunków obcych w możliwym do wykonania wymiarze. 2020 r. Polskie wody przybrzeżne Zatoki Gdańskiej - 35 Polska część Zalewu Wiślanego - 35A Wody otwarte wschodniej części Bałtyku Właściwego -27 Polskie wody przybrzeżne wschodniej części Bałtyku Właściwego - 62 Wody otwarte Basenu Bornholmskiego - 36 Polskie wody przybrzeżne Basenu Bornholmskiego -38 Polska część Zalewu Szczecińskiego - 38A C3 Komercyjnie eksploatowane gatunki ryb i skorupiaków Tabela C.3-1 Cel środowiskowy: Celem jest utrzymanie populacji wszystkich ryb i skorupiaków eksploatowanych w celach komercyjnych w bezpiecznych granicach biologicznych oraz rozmieszczenie populacji tych ryb i skorupiaków ze względu na ich wiek i liczebność, świadczące o jej dobrym stanie. Kryterium 3.1 Poziom presji powodowanej przez działalność połowową Cel: Zapewnienie eksploatacji wszystkich komercyjnie eksploatowanych stad ryb na poziomie lub poniżej poziomu maksymalnego zrównoważonego połowu zapewniającego, że wszystkie komercyjnie eksploatowane ryby znajdują się w bezpiecznych granicach biologicznych. Wskaźnik Wskaźniki podstawowe Śmiertelność połowowa (F) wszystkich komercyjnie eksploatowanych stad ryb znajduje się na poziomie maksymalnego zrównoważonego połowu (FMSY). Stado dorsza (22-24)* - F ≤ 0.25 Stado dorsza (25-32)*- F < 0.3 Stado łososia (22-31) - osiągnięcie 75% Potencjalnej Zdolności Produkcji Smoltów (PZPS) Stado Storni (24-25) - brak wskaźnika Stado Storni (26) - brak wskaźnika Stado szprota (22-32)*- F < 0.35 Stado śledzia (22-24 i IIIa)*- F ≤ 0.25 Stado śledzia (25-29 i 32 Ex GoR)*- F ≤ 0.16 3.1.1 Śmiertelność połowowa (F) 3.1.2 Stosunek połowu do wskaźnika biomasy Nie opracowano wskaźnika. Kryterium 3.2 Zdolność reprodukcyjna stada Cel: Ograniczenie lub utrzymanie eksploatacji stad ryb na poziomie zapewniającym zachowanie ich pełnej zdolności reprodukcyjnej. 3.2.1 Biomasa stada tarłowego (SSB) Biomasa stada tarłowego (B) znajduje się na poziomie zapewniającym utrzymanie maksymalnego zrównoważonego połowu (BMSYtrigger) Stado dorsza (22-24)* - B < 23 000 ton Stado dorsza (25-32)* - brak granicy, ocena stanu na zasadzie śledzenia trendów zmian biomasy stada tarłowego Stado łososia (22-31) - brak wskaźnika Stado Storni (24-25) - brak wskaźnika Stado Storni (26) - brak wskaźnika Stado szprota (22-32) - brak granicy, ocena stanu na zasadzie śledzenia trendów zmian biomasy stada tarłowego Stado śledzia (22-24 i IIIa)* - B ≤ 110 000 ton Stado śledzia (25-29 i 32 Ex GoR)* - brak granicy, ocena stanu na zasadzie śledzenia trendów zmian biomasy stada tarłowego 3.2.2 Wskaźnik biomasy Log (obfitość) Nie opracowano wskaźnika. Kryterium 3.3 Struktura wiekowa i klasy rozmiarów Cel: Zapewnienie pełnych zakresów struktury wiekowej i klas rozmiarów osobniczych wszystkich komercyjnie eksploatowanych stad ryb. 3.3.1 Długość ciała u wszystkich gatunków odnotowanych w danych statków badawczych Brak warunków referencyjnych - dane w trakcie analiz. * Obszar (IIIa) i podobszary (obszary zarządzania stadami ryb) według podziału Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES). Tabela C.3-2 Komercyjnie eksploatowane gatunki ryb i skorupiaków - termin osiągnięcia celu w wydzielonych akwenach polskiej strefy Morza Bałtyckiego Akwen 3) Cel Termin Wody otwarte Zatoki Gdańskiej - 33 Celem jest utrzymanie populacji komercyjnie eksploatowanych ryb i skorupiaków w bezpiecznych granicach biologicznych odpowiadających warunkom naturalnym przez zapewnienie eksploatacji wszystkich komercyjnie eksploatowanych stad ryb na poziomie lub poniżej poziomu maksymalnego zrównoważonego połowu zapewniającego, że wszystkie komercyjnie eksploatowane ryby znajdują się w bezpiecznych granicach biologicznych oraz przez ograniczenie lub utrzymanie eksploatacji stad ryb na poziomie zapewniającym zachowanie ich pełnej zdolności reprodukcyjnej i pełnego zakresu wieku i rozmiarów osobniczych. 2020 r. Polskie wody przybrzeżne Zatoki Gdańskiej - 35 Polska część Zalewu Wiślanego - 35A Wody otwarte wschodniej części Bałtyku Właściwego - 27 Polskie wody przybrzeżne wschodniej części Bałtyku Właściwego - 62 Wody otwarte Basenu Bornholmskiego - 36 Polskie wody przybrzeżne Basenu Bornholmskiego - 38 Polska część Zalewu Szczecińskiego - 38A C4 Łańcuch pokarmowy Tabela C.4-1 Cel środowiskowy: Występowanie elementów morskiego łańcucha pokarmowego w ilościach i zróżnicowaniu na poziomie zapewniającym różnorodność gatunków i utrzymanie ich pełnej zdolności reprodukcyjnej. Celem jest osiągnięcie stanu, w którym antropopresja (przyłów ssaków, uprawianie sportów wodnych) nie przekracza poziomu zapewniającego naturalne tempo wzrostu populacji. Celem jest również wdrożenie programów monitoringowych zapewniających informację o stanie populacji i przyłowie ssaków morskich w sieci rybackie oraz wpływie działalności komercyjnej (transport morski) jak i niekomercyjnej (uprawianie sportów wodnych) na stan i tempo wzrostu populacji ssaków morskich. Kryterium 4.1 Produktywność (produkcja na jednostkę biomasy) kluczowych gatunków lub grup troficznych Cel: Biomasa kluczowych grup troficznych utrzymuje się na poziomie zapewniającym pełną zdolność