Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsiz dnia 11 lipca 2018 r.w sprawie szczegółowego zakresu zadań realizowanych przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa związanych z wdrożeniem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej programu dla szkół 1)Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rynki rolne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. poz. 1250). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Warunki i wymagania dotyczące udostępniania owoców i warzyw Załącznik nr 2 - Warunki i wymagania dotyczące udostępniania mleka Treść rozporządzenia Na podstawie art. 38x ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 945) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa: 1) szczegółowy zakres zadań realizowanych przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, zwany dalej „Krajowym Ośrodkiem”, związanych z wdrożeniem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej programu dla szkół, zwanego dalej „programem”, oraz sposób i tryb realizacji tych zadań; 2) szczegółowe warunki uczestnictwa podmiotów w programie; 3) szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej z tytułu realizacji działań w ramach programu, w tym pomocy unijnej, o której mowa w art. 23 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, z późn. zm.2)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 865, Dz. Urz. UE L 189 z 27.06.2014, str. 261, Dz. Urz. UE L 130 z 19.05.2016, str. 20, Dz. Urz. UE L 135 z 24.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 193 z 19.07.2016, str. 17, Dz. Urz. UE L 202 z 28.07.2016, str. 5, Dz. Urz. UE L 91 z 05.04.2017, str. 44, Dz. Urz. UE L 350 z 29.12.2017, str. 15 i Dz. Urz. UE L 114 z 04.05.2018, str. 39.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1308/2013”, oraz pomocy krajowej, o której mowa w art. 23a ust. 6 oraz art. 217 rozporządzenia nr 1308/2013; 4) sposób realizacji uprawnień i wykonywania obowiązków związanych z wdrożeniem programu, przyznanych określonym podmiotom lub nałożonych na te podmioty zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2017/39 z dnia 3 listopada 2016 r. w sprawie zasad stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do pomocy unijnej na dostarczanie owoców i warzyw, bananów oraz mleka do placówek oświatowych (Dz. Urz. UE L 5 z 10.01.2017, str. 1), zwanym dalej „rozporządzeniem 2017/39”, oraz rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2017/40 z dnia 3 listopada 2016 r. uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do pomocy unijnej na dostarczanie owoców i warzyw, bananów oraz mleka do placówek oświatowych oraz zmieniającym rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 907/2014 (Dz. Urz. UE L 5 z 10.01.2017, str. 11), zwanym dalej „rozporządzeniem 2017/40”. § 2. Krajowy Ośrodek realizuje zadania związane z wdrożeniem programu w zakresie udostępniania dzieciom uczęszczającym w roku szkolnym 2018/2019 do klas I-V szkół podstawowych i ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia oraz do klas I i II ogólnokształcących szkół baletowych, zwanych dalej „szkołami podstawowymi”, jabłek, gruszek, śliwek, truskawek, marchwi, rzodkiewek, papryki słodkiej, pomidorów i kalarepy, zwanych dalej „owocami i warzywami”, oraz mleka białego, jogurtu naturalnego, kefiru naturalnego i serka twarogowego, zwanych dalej „mlekiem”: 1) w województwach kujawsko-pomorskim, lubuskim, małopolskim, świętokrzyskim i wielkopolskim, w okresie od dnia: a) 17 września 2018 r. do dnia 11 stycznia 2019 r., b) 28 stycznia 2019 r. do dnia 14 czerwca 2019 r.; 2) w województwach podlaskim i warmińsko-mazurskim, w okresie od dnia: a) 17 września 2018 r. do dnia 18 stycznia 2019 r., b) 4 lutego 2019 r. do dnia 14 czerwca 2019 r.; 3) w województwach dolnośląskim, mazowieckim, opolskim i zachodniopomorskim, w okresie od dnia: a) 17 września 2018 r. do dnia 25 stycznia 2019 r., b) 11 lutego 2019 r. do dnia 14 czerwca 2019 r.; 4) w województwach lubelskim, łódzkim, podkarpackim, pomorskim i śląskim, w okresie od dnia: a) 17 września 2018 r. do dnia 8 lutego 2019 r., b) 25 lutego 2019 r. do dnia 14 czerwca 2019 r. § 3. Krajowy Ośrodek: 1) przeprowadza kontrole administracyjne wniosków o pomoc unijną, o której mowa w art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 1308/2013, i pomoc krajową, o której mowa w art. 23a ust. 6 oraz art. 217 rozporządzenia nr 1308/2013, zwane dalej „pomocą”, oraz kontrole na miejscu; 2) gromadzi i przetwarza dane w zakresie niezbędnym do monitorowania wdrażania programu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia 2017/40 oraz art. 8 ust. 1 rozporządzenia 2017/39; 3) przygotowuje roczne sprawozdanie z monitorowania, o którym mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia 2017/40, oraz przekazuje to sprawozdanie Komisji Europejskiej w terminie określonym w art. 8 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2017/39; 4) przygotowuje roczne sprawozdanie kontrolne, o którym mowa w art. 9 ust. 4 rozporządzenia 2017/40, oraz przekazuje to sprawozdanie Komisji Europejskiej w terminie określonym w art. 10 ust. 7 rozporządzenia nr 2017/39; 5) realizuje zadania związane z przeprowadzaniem oceny realizacji programu, o której mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia 2017/40, w tym przedkłada Komisji Europejskiej sprawozdanie z oceny, o którym mowa w art. 8 ust. 2 rozporządzenia 2017/39; 6) realizuje zadania związane z prowadzeniem działań z zakresu środków towarzyszących o charakterze edukacyjnym określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 38y ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych, zwanej dalej „ustawą”; 7) realizuje zadania związane z prowadzeniem działań z zakresu promocji programu, o której mowa w art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2017/40. § 4. O zatwierdzenie w zakresie działań określonych w art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia 2017/40 mogą się ubiegać podmioty, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. a i c-e rozporządzenia 2017/40, przy czym za placówki oświatowe, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2017/40, uznaje się wyłącznie szkoły podstawowe. § 5. 1. Zatwierdzenie w zakresie działań określonych w art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia 2017/40 jest dokonywane na wniosek w odniesieniu do: 1) owoców i warzyw lub 2) mleka. 2. Do wniosku o zatwierdzenie w zakresie działań określonych w art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia 2017/40, oprócz zobowiązań wymaganych na podstawie art. 6 ust. 1 akapit pierwszy zdanie drugie lit. a, c, e i f oraz ust. 2 rozporządzenia 2017/40: 1) podmioty, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. c-e rozporządzenia 2017/40, zwane dalej „dostawcami”, dołączają oświadczenie: a) zawierające zobowiązanie do: - składania wniosków o pomoc obejmującą wyłącznie dostarczone do szkoły podstawowej odpowiednio owoce i warzywa, które zostały udostępnione zgodnie ze sposobem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia, lub mleko, które zostało udostępnione zgodnie ze sposobem określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia, - prowadzenia dokumentacji magazynowej oraz księgowej dotyczącej działań związanych z realizacją dostaw do szkół podstawowych odpowiednio owoców i warzyw lub mleka, w ramach programu, b) o prowadzeniu działalności w zakresie produkcji, przetwórstwa lub obrotu odpowiednio owoców i warzyw lub mleka co najmniej od 6 miesięcy, c) o dysponowaniu niezbędnym wyposażeniem zapewniającym prawidłowe przeprowadzenie działań związanych z zakupem, przygotowaniem dostaw oraz dostawą odpowiednio owoców i warzyw lub mleka; 2) szkoła podstawowa dołącza oświadczenie zawierające zobowiązanie do: a) prowadzenia dokumentacji magazynowej oraz księgowej dotyczącej działań związanych z zakupem i udostępnianiem w ramach programu odpowiednio owoców i warzyw lub mleka, b) zakupu oraz udostępniania dzieciom, o których mowa w § 2, odpowiednio owoców i warzyw zgodnie ze sposobem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia lub mleka zgodnie ze sposobem określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia, c) składania wniosków o pomoc obejmującą wyłącznie zakupione odpowiednio owoce i warzywa, które zostały udostępnione zgodnie ze sposobem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia, lub mleko, które zostało udostępnione zgodnie ze sposobem określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia, d) realizacji środków towarzyszących o charakterze edukacyjnym określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 38y ust. 2 ustawy, e) przekazywania Krajowemu Ośrodkowi danych w zakresie niezbędnym do monitorowania wdrażania programu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia 2017/40 oraz art. 8 ust. 1 rozporządzenia 2017/39. 3. W terminie do dnia 5 września 2018 r. - w przypadku udostępniania owoców i warzyw lub mleka w okresach, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. a, pkt 2 lit. a, pkt 3 lit. a i pkt 4 lit. a, oraz w terminie do dnia 14 stycznia 2019 r. - w przypadku udostępniania owoców i warzyw lub mleka w okresach, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. b, pkt 2 lit. b, pkt 3 lit. b i pkt 4 lit. b, szkoła podstawowa, która uzyskała zatwierdzenie w zakresie działań określonych w art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia 2017/40, przekazuje dyrektorowi oddziału terenowego Krajowego Ośrodka właściwemu ze względu na miejsce położenia szkoły podstawowej oświadczenie zawierające określenie: 1) łącznej liczby dzieci, o których mowa w § 2, w których imieniu rodzice lub opiekunowie prawni wyrazili zgodę na udostępnianie im odpowiednio owoców i warzyw lub mleka; 2) okresów udostępniania w szkole podstawowej odpowiednio owoców i warzyw przez wskazanie tygodni, o których mowa w ust. 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia, lub mleka przez wskazanie tygodni, o których mowa w ust. 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia. 4. Wniosek o zatwierdzenie oraz oświadczenia, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3, składa się na formularzu udostępnionym na stronie internetowej administrowanej przez Krajowy Ośrodek. 5. Dane, o których mowa w ust. 2 pkt 2 lit. e, są przekazywane Krajowemu Ośrodkowi na formularzu udostępnionym na stronie internetowej administrowanej przez Krajowy Ośrodek. § 6. Szkoły podstawowe, które nie ubiegają się o zatwierdzenie w zakresie działań określonych w art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia 2017/40, mogą uczestniczyć w programie, udostępniając dzieciom, o których mowa w § 2: 1) owoce i warzywa dostarczane przez dostawców, którzy uzyskali zatwierdzenie, o którym mowa w § 4, w odniesieniu do owoców i warzyw, lub 2) mleko dostarczane przez dostawców, którzy uzyskali zatwierdzenie, o którym mowa w § 4, w odniesieniu do mleka. § 7. Krajowy Ośrodek prowadzi i umieszcza na stronie internetowej przez niego administrowanej wykaz dostawców, którzy uzyskali zatwierdzenie, o którym mowa w § 4, w odniesieniu do owoców i warzyw oraz wykaz dostawców, którzy uzyskali zatwierdzenie, o którym mowa w § 4, w odniesieniu do mleka, niezwłocznie po uzyskaniu przez tych dostawców tego zatwierdzenia. § 8. 1. Dostawcy, którzy uzyskali zatwierdzenie, o którym mowa w § 4, w odniesieniu do: 1) owoców i warzyw, zawierają ze szkołami podstawowymi, o których mowa w § 6 pkt 1, umowę nieodpłatnego dostarczania owoców i warzyw do szkół podstawowych w celu udostępnienia ich dzieciom, 2) mleka, zawierają ze szkołami podstawowymi, o których mowa w § 6 pkt 2, umowę nieodpłatnego dostarczania mleka do szkół podstawowych w celu udostępnienia go dzieciom - w jednym z okresów, o których mowa w § 2. 2. Szkoły podstawowe, które zawarły umowę, o której mowa w: 1) ust. 1 pkt 1, prowadzą bieżącą ewidencję owoców i warzyw dostarczanych i udostępnianych w ramach programu; 2) ust. 1 pkt 2, prowadzą bieżącą ewidencję mleka dostarczanego i udostępnianego w ramach programu. 3. Umowy, o których mowa w ust. 1, zawierają co najmniej: 1) określenie łącznej liczby dzieci, o których mowa w § 2, w których imieniu rodzice lub opiekunowie prawni wyrazili zgodę na udostępnianie im odpowiednio owoców i warzyw lub mleka w ramach programu w danym semestrze; 2) określenie dla danego semestru okresu dostarczania odpowiednio owoców i warzyw lub mleka do szkoły podstawowej przez wskazanie tygodni, o których mowa odpowiednio w ust. 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia albo w ust. 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia; 3) zobowiązanie dostawcy zatwierdzonego w odniesieniu do owoców i warzyw lub mleka do dostarczenia odpowiednio owoców i warzyw lub mleka o asortymencie, ilościach i jakości zapewniających możliwość udostępnienia ich dzieciom, o których mowa w § 2, przez szkołę podstawową zgodnie z warunkami i wymaganiami określonymi odpowiednio w załączniku nr 1 do rozporządzenia albo w załączniku nr 2 do rozporządzenia; 4) zobowiązanie szkół podstawowych do: a) prowadzenia bieżącej ewidencji dostarczanych i udostępnianych w ramach programu owoców i warzyw lub mleka zgodnie z formularzem udostępnionym na stronie internetowej administrowanej przez Krajowy Ośrodek, b) udostępniania dzieciom, o których mowa w § 2, owoców i warzyw lub mleka zgodnie z warunkami i wymaganiami określonymi odpowiednio w załączniku nr 1 do rozporządzenia albo w załączniku nr 2 do rozporządzenia, c) realizacji środków towarzyszących o charakterze edukacyjnym określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 38y ust. 2 ustawy, d) przekazywania Krajowemu Ośrodkowi danych w zakresie niezbędnym do monitorowania wdrażania programu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia 2017/40 oraz art. 8 ust. 1 rozporządzenia 2017/39, na formularzu udostępnionym na stronie internetowej administrowanej przez Krajowy Ośrodek; 5) zobowiązanie stron do dokonywania zmian w umowie w przypadku niezależnych od stron zmian polegających na zmniejszeniu lub zwiększeniu liczby dzieci, którym mają być udostępniane produkty, o których mowa w § 2. 4. Szkoła podstawowa, o której mowa w § 6: 1) pkt 1, zawiera umowę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, wyłącznie z jednym dostawcą, który uzyskał zatwierdzenie w odniesieniu do owoców i warzyw; 2) pkt 2, zawiera umowę, o której mowa w ust. 1 pkt 2, wyłącznie z jednym dostawcą, który uzyskał zatwierdzenie w odniesieniu do mleka. 5. Umowy, o których mowa w ust. 1, są zawierane na formularzach udostępnionych na stronie internetowej administrowanej przez Krajowy Ośrodek. § 9. 1. Owoce i warzywa są udostępniane dzieciom, o których mowa w § 5 ust. 3 pkt 1 i w § 8 ust. 3 pkt 1, zgodnie z warunkami i wymaganiami określonymi w załączniku nr 1 do rozporządzenia, przy czym łączna liczba porcji owoców i warzyw otrzymywanych przez jedno dziecko w danym okresie udostępniania stanowi iloraz: 1) 50% kwoty środków finansowych przeznaczonych na pomoc udzielaną w ramach programu z tytułu realizacji dostaw owoców i warzyw w roku szkolnym 2018/2019, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 38z ustawy, oraz 2) iloczynu sumy łącznej liczby dzieci, o których mowa w § 5 ust. 3 pkt 1, uczęszczających do szkół podstawowych, które uzyskały zatwierdzenie w odniesieniu do owoców i warzyw, oraz łącznej liczby dzieci, o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 1, uczęszczających do szkół podstawowych, które zawarły umowę, o której mowa w § 8 ust. 1 pkt 1, i stawki pomocy na jedną porcję owoców i warzyw określonej na rok szkolny 2018/2019 w przepisach wydanych na podstawie art. 38z ustawy. 2. Mleko jest udostępniane dzieciom, o których mowa w § 5 ust. 3 pkt 1 i w § 8 ust. 3 pkt 1, zgodnie z warunkami i wymaganiami określonymi w załączniku nr 2 do rozporządzenia, przy czym łączna liczba porcji mleka otrzymywanych przez jedno dziecko w danym okresie udostępniania stanowi iloraz: 1) 50% kwoty środków finansowych przeznaczonych na pomoc udzielaną w ramach programu z tytułu realizacji dostaw mleka w roku szkolnym 2018/2019, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 38z ustawy, oraz 2) iloczynu sumy łącznej liczby dzieci, o których mowa w § 5 ust. 3 pkt 1, uczęszczających do szkół podstawowych, które uzyskały zatwierdzenie w odniesieniu do mleka, oraz łącznej liczby dzieci, o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 1, uczęszczających do szkół podstawowych, które zawarły umowę, o której mowa w § 8 ust. 1 pkt 2, i stawki pomocy na jedną porcję mleka określonej na rok szkolny 2018/2019 w przepisach wydanych na podstawie art. 38z ustawy. 3. Łączne liczby porcji owoców i warzyw oraz mleka, o których mowa w ust. 1 i 2, otrzymywanych przez jedno dziecko w danym okresie udostępniania, wyraża się w liczbie całkowitej po zaokrągleniu w dół. 4. Krajowy Ośrodek umieszcza na stronie internetowej przez niego administrowanej informacje o łącznych liczbach porcji owoców i warzyw oraz mleka otrzymywanych przez jedno dziecko, o którym mowa w § 2, w danym okresie udostępniania, w terminie do dnia: 1) 13 września 2018 r. - w przypadku udostępniania owoców i warzyw oraz mleka w okresach, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. a, pkt 2 lit. a, pkt 3 lit. a i pkt 4 lit. a; 2) 24 stycznia 2019 r. - w przypadku udostępniania owoców i warzyw oraz mleka w okresach, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. b, pkt 2 lit. b, pkt 3 lit. b i pkt 4 lit. b. 5. Informacje, o których mowa w ust. 4, są sporządzane na podstawie danych zawartych w: 1) umowach, o których mowa w § 8 ust. 1, których kopie dostawcy, którzy uzyskali zatwierdzenie w odniesieniu do owoców i warzyw lub mleka, przekazują do oddziału terenowego Krajowego Ośrodka właściwego ze względu na siedzibę tych dostawców, w terminie do dnia: a) 5 września 2018 r. - w przypadku udostępniania odpowiednio owoców i warzyw lub mleka w okresach, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. a, pkt 2 lit. a, pkt 3 lit. a i pkt 4 lit. a, b) 14 stycznia 2019 r. - w przypadku udostępniania odpowiednio owoców i warzyw lub mleka w okresach, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. b, pkt 2 lit. b, pkt 3 lit. b i pkt 4 lit. b; 2) oświadczeniach, o których mowa w § 5 ust. 3. 6. Kopie, o których mowa w ust. 5 pkt 1, mogą być przekazywane w formie dokumentu elektronicznego za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2017 r. poz. 1219 oraz z 2018 r. poz. 650). § 10. 1. Wniosek o pomoc z tytułu realizacji dostaw składa się po upływie pierwszych sześciu i dwunastu albo dwunastu tygodni udostępniania w danym semestrze: 1) owoców i warzyw wskazanych w umowie, o której mowa w § 8 ust. 1 pkt 1, zgodnie z § 8 ust. 3 pkt 2, albo w oświadczeniu, o którym mowa w § 5 ust. 3; 2) mleka wskazanych w umowie, o której mowa w § 8 ust. 1 pkt 2, zgodnie z § 8 ust. 3 pkt 2, albo w oświadczeniu, o którym mowa w § 5 ust. 3. 2. Wniosek o pomoc, oprócz informacji określonych w art. 4 ust. 2 rozporządzenia 2017/39, zawiera także wskazanie wysokości pomocy, o jaką ubiega się wnioskodawca. 3. Do wniosku o pomoc dostawca, który uzyskał zatwierdzenie w odniesieniu do: 1) owoców i warzyw, dołącza oświadczenie szkoły podstawowej, z którą zawarł umowę, o której mowa w § 8 ust. 1 pkt 1, o liczbie porcji obejmujących poszczególne produkty w kategorii owoce i warzywa wymienione w § 2, 2) mleka, dołącza oświadczenie szkoły podstawowej, z którą zawarł umowę, o której mowa w § 8 ust. 1 pkt 2, o liczbie porcji obejmujących poszczególne produkty w kategorii mleko wymienione w § 2 - udostępnionych dzieciom, o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 1, w okresie, którego dotyczy wniosek, określonej na podstawie prowadzonej przez tę szkołę ewidencji dostarczanych i udostępnianych w ramach programu owoców i warzyw lub mleka, o której mowa w § 8 ust. 3 pkt 4 lit. a. 4. Oświadczenia, o których mowa w ust. 3, sporządza się na formularzach udostępnionych na stronie internetowej administrowanej przez Krajowy Ośrodek. § 11. 1. Pomoc z tytułu udostępniania dzieciom owoców i warzyw lub mleka przyznaje się w wysokości stanowiącej iloczyn stawki pomocy określone