Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowejz dnia 23 kwietnia 2018 r.w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich 1)Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej kieruje działem administracji rządowej - gospodarka morska, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (Dz. U. poz. 2324 oraz z 2018 r. poz. 100). Spis treści Treść rozporządzenia Dział I - Przepisy ogólne Dział II - Kwalifikacje nieoficerskie Rozdział 1 - Dział pokładowy statków morskich Rozdział 2 - Dział maszynowy statków morskich Rozdział 3 - Kucharze okrętowi Dział III - Kwalifikacje oficerskie Rozdział 1 - Dział pokładowy w żegludze międzynarodowej Rozdział 2 - Dział pokładowy w żegludze przybrzeżnej Rozdział 3 - Dział pokładowy w żegludze krajowej Rozdział 4 - Dział maszynowy w żegludze międzynarodowej Rozdział 5 - Dział maszynowy w żegludze krajowej Dział IV - Kwalifikacje zawodowe w rybołówstwie morskim Dział V - Świadectwa dodatkowych przeszkoleń i warunki ich odnawiania Rozdział 1 - Przeszkolenia w zakresie bezpieczeństwa i ochrony Rozdział 2 - Dodatkowe przeszkolenia specjalistyczne Dział VI - Sposób zaliczania praktyki pływania na poszczególnych typach statków, okresy ważności i warunki odnawiania świadectw i dyplomów, sposób ewidencji dokumentów kwalifikacyjnych Dział VII - Przepisy przejściowe i końcowe Załącznik nr 1 - Potwierdzenie uznania dyplomu/świadectwa (wzór) Załącznik nr 2 - Zezwolenie na zajmowanie stanowiska na statku o polskiej przynależności (wzór) Załącznik nr 3 - Świadectwo młodszego marynarza pokładowego (wzór) Załącznik nr 4 - Świadectwo młodszego motorzysty (wzór) Załącznik nr 5 - Świadectwo młodszego kucharza okrętowego (wzór) Załącznik nr 6 - Dyplom oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej (wzór) Załącznik nr 7 - Zaświadczenie o pełnieniu wachty nawigacyjnej (wzór) Załącznik nr 8 - Zaświadczenie o zaliczeniu książki praktyk (wzór) Załącznik nr 9 - Dyplom oficera wachtowego żeglugi przybrzeżnej (wzór) Załącznik nr 10 - Dyplom szypra 2 klasy żeglugi krajowej (wzór) Załącznik nr 11 - Dyplom oficera mechanika wachtowego na statkach o mocy maszyn głównych 750 kW i powyżej (wzór) Załącznik nr 12 - Zaświadczenie o pełnieniu wachty maszynowej (wzór) Załącznik nr 13 - Dyplom oficera mechanika w żegludze krajowej (wzór) Załącznik nr 14 - Świadectwo młodszego rybaka rybołówstwa morskiego (wzór) Załącznik nr 15 - Świadectwo przeszkolenia w zakresie ochrony przeciwpożarowej stopień podstawowy (wzór) Załącznik nr 16 - Świadectwo przeszkolenia w zakresie przewozu ładunków niebezpiecznych (wzór) Załącznik nr 17 - Zaświadczenie potwierdzające odbycie praktyki pływania (wzór) Treść rozporządzenia 2)Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie minimalnego poziomu wyszkolenia marynarzy (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE L 323 z 03.12.2008, str. 33 oraz Dz. Urz. UE L 343 z 14.12.2012, str. 78). Na podstawie art. 68 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. z 2018 r. poz. 181) zarządza się, co następuje: Dział I Przepisy ogólne § 1. 1. Rozporządzenie określa: 1) szczegółowe wymagania kwalifikacyjne do zajmowania stanowisk na statkach morskich, w tym również na statkach nieobjętych umowami, o których mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim, zwanej dalej „ustawą”; 2) warunki przyznawania i odnawiania dyplomów, świadectw, świadectw przeszkoleń, zezwoleń oraz potwierdzeń uznania; 3) rodzaje uprawnień zawodowych wynikających z poszczególnych dokumentów kwalifikacyjnych; 4) warunki, jakie powinny spełniać osoby posiadające zagraniczne dyplomy lub świadectwa wydane na podstawie umów międzynarodowych, ubiegające się o stanowiska oficerskie lub nieoficerskie na statkach o polskiej przynależności; 5) sposób obliczania czasu praktyki pływania na statkach; 6) wzory dokumentów, o których mowa w pkt 2, i sposób ich ewidencji; 7) wzory zaświadczeń o pełnieniu wachty nawigacyjnej lub maszynowej, wzór zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 3 ustawy, wzory zaświadczeń potwierdzających odbycie lub zaliczenie praktyki pływania. 2. Kwalifikacje osób uprawnionych do obsługi urządzeń radiowych określają przepisy wydane na podstawie art. 150 ust. 4 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1907 i 2201 oraz z 2018 r. poz. 106, 138 i 650). § 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: 1) ARPA - Radarowy Automatyczny System Śledzenia i Akwizycji Ech; 2) dodatkowa praktyka pływania - okres pływania na statku morskim, z wyłączeniem: a) jednostek rekreacyjnych, b) statków wyłączonych z eksploatacji, c) statków w budowie - w charakterze członka załogi na stanowisku, do którego upoważnia dany dyplom lub świadectwo, liczony od daty przyznania tego dyplomu lub świadectwa; 3) ECDIS - System Obrazowania Elektronicznych Map i Informacji Nawigacyjnych; 4) GMDSS - Światowy Morski System Łączności Alarmowej i Bezpieczeństwa; 5) Kodeks IGF - Międzynarodowy Kodeks Bezpieczeństwa dla statków używających jako paliwo gazów lub innych paliw o niskiej temperaturze zapłonu, o którym mowa w w rozdziale II-1 prawidle 2 Międzynarodowej konwencji o bezpieczeństwie życia na morzu, 1974, sporządzonej w Londynie dnia 1 listopada 1974 r., zmienionej Protokołem sporządzonym w Londynie dnia 17 lutego 1978 r. oraz Protokołem przyjętym w Londynie dnia 11 listopada 1988 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 869 i 2029 oraz z 2017 r. poz. 142); 6) Konwencja STCW - Międzynarodową konwencję o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht, 1978, sporządzoną w Londynie dnia 7 lipca 1978 r. (Dz. U. z 1984 r. poz. 201 i 202, z 1999 r. poz. 286 oraz z 2013 r. poz. 1092); 7) Konwencja STCW-F - Międzynarodową konwencję o wymaganiach w zakresie wyszkolenia, wydawania świadectw oraz pełnienia wacht dla załóg statków rybackich, sporządzoną w Londynie dnia 7 lipca 1995 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1654 i 1655); 8) łódź rybacka - statek rybacki o długości nie większej niż 15 m, przyjętej jako 96% całkowitej długości konstrukcyjnej wodnicy na poziomie 85% najmniejszej wysokości konstrukcyjnej mierzonej od linii stępki albo jako długość od przedniej części dziobnicy do osi trzonu sterowego na tej wodnicy, jeżeli ta jest większa; na statkach zaprojektowanych z przegłębieniem konstrukcyjnym wodnica, której długość ma być mierzona, powinna być równoległa do wodnicy konstrukcyjnej; 9) morski statek handlowy - morski statek przeznaczony lub używany do prowadzenia działalności gospodarczej, a w szczególności do przewozu ładunku lub pasażerów, rybołówstwa morskiego lub pozyskiwania innych zasobów morza, holowania, ratownictwa morskiego, wydobywania mienia zatopionego w morzu, pozyskiwania zasobów mineralnych z dna morza oraz znajdujących się pod nim zasobów wnętrza Ziemi; 10) MJE - morską jednostkę edukacyjną, o której mowa w art. 74 ust. 2 ustawy; 11) MJE typu A - morską jednostkę edukacyjną, o której mowa w art. 74 ust. 2 pkt 1 ustawy; 12) MJE typu B - morską jednostkę edukacyjną, o której mowa w art. 74 ust. 2 pkt 2 ustawy; 13) MJE typu C - szkołę ponadpodstawową, o której mowa w art. 74 ust. 2 pkt 3 ustawy; 14) MJE typu D - placówkę kształcenia praktycznego, dokształcania i doskonalenia zawodowego, w tym ośrodek prowadzący działalność szkoleniową w państwach członkowskich Unii Europejskiej lub państwach trzecich, o których mowa w art. 74 ust. 2 pkt 3 ustawy; 15) praktyka pływania - okres pływania w charakterze członka załogi na statku morskim zgodnie z wymogami rozporządzenia, z wyłączeniem: a) jednostek rekreacyjnych, b) statków wyłączonych z eksploatacji, c) statków w budowie; 16) Służba SAR - Morską Służbę Poszukiwania i Ratownictwa; 17) statek szkolny - morski statek przeznaczony do szkolenia uczniów lub studentów MJE zgodnie z programem nauczania; 18) wody nieograniczone - akweny morskie inne niż wymienione w pkt 19, w przypadku żeglugi w rybołówstwie morskim; 19) wody ograniczone - akwen Morza Bałtyckiego i akweny przyległe do 8º długości geograficznej wschodniej, w przypadku żeglugi w rybołówstwie morskim; 20) wody polarne - wody arktyczne lub obszar Antarktydy w rozumieniu rozdziału XIV prawideł 1.2-1.4 Międzynarodowej konwencji o bezpieczeństwie życia na morzu, 1974, sporządzonej w Londynie dnia 1 listopada 1974 r., zmienionej Protokołem sporządzonym w Londynie dnia 17 lutego 1978 r. oraz Protokołem przyjętym w Londynie dnia 11 listopada 1988 r.; 21) wody zalodzone - wody morskie inne niż wody polarne, na których lód pochodzenia morskiego lub lądowego występuje sezonowo; 22) żegluga krajowa - podróże po obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej; 23) żegluga międzynarodowa - podróże po obszarach morskich innych niż wymienione w pkt 22. § 3. 1. Dyplomy i świadectwa potwierdzają posiadanie kwalifikacji zawodowych uprawniających do zajmowania stanowisk zgodnie z określonymi w nich uprawnieniami. 2. W żegludze międzynarodowej i przybrzeżnej rozróżnia się następujące poziomy odpowiedzialności: 1) pomocniczy; 2) operacyjny; 3) zarządzania. § 4. 1. Dokumenty kwalifikacyjne wydaje się w języku polskim i angielskim. 2. Dokumenty kwalifikacyjne wystawia się z datą przyznania, czyli od dnia spełnienia ostatniego warunku niezbędnego do uzyskania lub wymiany danego dokumentu kwalifikacyjnego. 3. Z zastrzeżeniem ust. 4 oraz § 40 ust. 1, osoba ubiegająca się o uzyskanie dyplomu albo świadectwa powinna mieć ukończone 18 lat. 4. Osoba ubiegająca się o przyznanie świadectwa młodszego marynarza pokładowego, młodszego motorzysty, młodszego kucharza okrętowego lub młodszego rybaka rybołówstwa morskiego powinna mieć ukończone 16 lat. § 5. Osoby ubiegające się o uzyskanie, odnowienie lub wymianę dyplomu lub świadectwa powinny posiadać ważne świadectwo zdrowia, o którym mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o pracy na morzu (Dz. U. z 2018 r. poz. 616). § 6. 1. Osoba posiadająca zagraniczny dyplom, świadectwo lub świadectwo przeszkolenia stopnia wyższego na zbiornikowce do przewozu produktów naftowych, chemikaliów lub gazów skroplonych wydane na podstawie Konwencji STCW lub Konwencji STCW-F może, po uzyskaniu potwierdzenia uznania dyplomu, świadectwa lub świadectwa przeszkolenia, zajmować na morskich statkach handlowych o polskiej przynależności stanowiska określone w rozporządzeniu. 2. Potwierdzenie uznania: 1) dyplomu wydanego zgodnie z Konwencją STCW na poziomie zarządzania albo 2) dyplomu szypra w rybołówstwie morskim wydanego zgodnie z Konwencją STCW-F - wydawane jest po uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu z polskiego prawa morskiego. 3. W przypadku ponownego ubiegania się o uznanie dyplomów, o których mowa w ust. 2, po wygaśnięciu poprzednio wydanego potwierdzenia uznania konieczne jest ponowne zdanie egzaminu z polskiego prawa morskiego. 4. Obowiązek ponownego zdania egzaminu z polskiego prawa morskiego nie dotyczy osób posiadających 12-miesięczną praktykę pływania na stanowisku w swojej specjalności, nabytą w okresie ostatnich 5 lat na statkach o polskiej przynależności. 5. Potwierdzenie uznania dyplomu, świadectwa lub świadectwa przeszkolenia stopnia wyższego na zbiornikowce do przewozu produktów naftowych, chemikaliów lub gazów skroplonych wydaje się na wniosek armatora. 6. Potwierdzenie uznania dyplomu, świadectwa lub świadectwa przeszkolenia, o których mowa w ust. 5, wydaje się w odniesieniu do ważnego dyplomu, świadectwa lub świadectwa przeszkolenia na okres nieprzekraczający daty ważności tego dokumentu, do którego zostało wydane, nie dłużej niż na 5 lat. 7. Potwierdzenie uznania wydane przez inne państwo niż Rzeczpospolita Polska nie może stanowić podstawy do wydawania potwierdzenia uznania określonego przepisami rozporządzenia. 8. Wzór potwierdzenia uznania dyplomu i świadectwa oraz wzory potwierdzenia uznania świadectwa przeszkolenia stopnia wyższego na zbiornikowce do przewozu produktów naftowych, chemikaliów lub gazów skroplonych określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. § 7. Kwalifikacje uzyskane w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym w zawodzie regulowanym związanym z bezpieczeństwem morskim, a niewynikające bezpośrednio z Konwencji STCW lub Konwencji STCW-F uznaje się zgodnie z przepisami ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 65 oraz z 2018 r. poz. 650). § 8. Wydane za granicą dyplomy, świadectwa i świadectwa przeszkolenia osób, o których mowa w art. 64 ust. 6 albo 8 ustawy, nie podlegają odnowieniu ani wymianie na polskie dokumenty kwalifikacyjne. § 9. 1. Polska administracja morska uznaje zagraniczne świadectwa przeszkoleń wydane na podstawie Konwencji STCW lub Konwencji STCW-F przez administracje morskie państw członkowskich Unii Europejskiej i administracje morskie państw trzecich posiadające uznanie Komisji Europejskiej lub wydawane w ich imieniu przez ośrodki szkolące marynarzy uznawane i nadzorowane przez te administracje. 2. Dokument, o którym mowa w ust. 1, uznaje się przy ubieganiu się o wydanie lub odnowienie polskiego dyplomu lub świadectwa przeszkolenia, jeżeli wymóg posiadania takiego dokumentu wynika z rozporządzenia, a wnioskujący nie posiada wymaganego polskiego dokumentu kwalifikacyjnego. § 10. Zezwolenie, o którym mowa w art. 66 ust. 1 ustawy, wydaje się na wniosek armatora statku o polskiej przynależności, który powinien określać dane i kwalifikacje osoby ubiegającej się o wydanie zezwolenia uprawniającego do zajmowania stanowiska, którego dotyczy wniosek, nazwę, pojemność brutto, typ i moc maszyn statku o polskiej przynależności. Wzór zezwolenia określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. Dział II Kwalifikacje nieoficerskie Rozdział 1 Dział pokładowy statków morskich § 11. W dziale pokładowym na poziomie pomocniczym ustala się stanowiska: 1) praktykanta pokładowego; 2) młodszego marynarza pokładowego; 3) marynarza wachtowego; 4) starszego marynarza. § 12. 1. W dziale pokładowym ustala się świadectwa: 1) świadectwo młodszego marynarza pokładowego; 2) świadectwo marynarza wachtowego; 3) świadectwo starszego marynarza. 2. Wzory świadectw, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia. § 13. Do uzyskania świadectwa młodszego marynarza pokładowego wymagane jest posiadanie świadectw przeszkoleń w zakresie: 1) indywidualnych technik ratunkowych; 2) ochrony przeciwpożarowej stopnia podstawowego; 3) elementarnych zasad udzielania pierwszej pomocy medycznej; 4) bezpieczeństwa własnego i odpowiedzialności wspólnej. § 14. Do uzyskania świadectwa marynarza wachtowego wymagane jest: 1) ukończenie co najmniej pierwszego roku studiów w MJE typu A lub MJE typu B lub co najmniej pierwszego roku nauki w MJE typu C kształcących co najmniej na poziomie operacyjnym w dziale pokładowym w specjalności wskazanej w certyfikacie uznania lub na dyplom szypra żeglugi krajowej zgodnie z certyfikatem uznania, posiadanie zaświadczenia potwierdzającego ukończenie programu szkolenia na poziomie pomocniczym wydanego przez MJE oraz posiadanie 2-miesięcznej praktyki pływania w dziale pokładowym albo 2) ukończenie studiów w MJE typu B lub nauki w MJE typu C kształcących co najmniej na poziomie pomocniczym w dziale pokładowym w specjalności wskazanej w certyfikacie uznania oraz posiadanie 2-miesięcznej praktyki pływania na statku morskim w dziale pokładowym, albo 3) ukończenie szkolenia w MJE typu D na poziomie pomocniczym w dziale pokładowym zgodnego z certyfikatem uznania i posiadanie 6-miesięcznej praktyki pływania na statku morskim w dziale pokładowym oraz zdanie egzaminu na świadectwo marynarza wachtowego, albo 4) posiadanie świadectwa rybaka rybołówstwa morskiego, ukończenie szkolenia w MJE typu D na poziomie pomocniczym w dziale pokładowym zgodnego z certyfikatem uznania oraz zdanie egzaminu na świadectwo marynarza wachtowego, albo 5) posiadanie dyplomu szypra 1 klasy żeglugi krajowej albo dyplomu szypra klasy 1 rybołówstwa morskiego, albo dyplomu szypra żeglugi nieograniczonej rybołówstwa morskiego oraz zdanie egzaminu na świadectwo marynarza wachtowego. § 15. 1. Do uzyskania świadectwa starszego marynarza wymagane jest posiadanie świadectwa ratownika oraz: 1) posiadanie świadectwa marynarza wachtowego, 18-miesięcznej dodatkowej praktyki pływania na statku morskim w dziale pokładowym oraz zdanie egzaminu na świadectwo starszego marynarza albo 2) ukończenie studiów w MJE typu A lub MJE typu B kształcących co najmniej na poziomie operacyjnym w dziale pokładowym w specjalności wskazanej w certyfikacie uznania, posiadanie świadectwa marynarza wachtowego oraz 12-miesięcznej dodatkowej praktyki pływania na statku morskim w dziale pokładowym, albo 3) ukończenie nauki w MJE typu C kształcącej co najmniej na poziomie pomocniczym w dziale pokładowym w specjalności wskazanej w certyfikacie uznania lub na dyplom szypra żeglugi krajowej zgodnie z certyfikatem uznania, posiadanie świadectwa marynarza wachtowego, 12-miesięcznej dodatkowej praktyki pływania na statku morskim w dziale pokładowym oraz zdanie egzaminu na świadectwo starszego marynarza, albo 4) ukończenie szkolenia w MJE typu D na poziomie pomocniczym w dziale pokładowym na świadectwo starszego marynarza zgodnie z certyfikatem uznania, posiadanie świadectwa marynarza wachtowego, 12-miesięcznej dodatkowej praktyki pływania na statku morskim w dziale pokładowym oraz zdanie egzaminu na świadectwo starszego marynarza. 2. Wymóg zdania egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, 3 i 4, nie dotyczy osoby, która zdała egzamin na poziomie operacyjnym w dziale pokładowym w żegludze międzynarodowej. § 16. Ustala się następujące uprawnienia zawodowe posiadaczy świadectw w dziale pokładowym: 1) świadectwo młodszego marynarza pokładowego uprawnia do zajmowania stanowisk praktykanta pokładowego lub młodszego marynarza pokładowego na każdym statku; 2) świadectwo marynarza wachtowego uprawnia do zajmowania stanowisk: a) marynarza wachtowego - na każdym statku, b) kierownika statku o długości do 9 m i mocy silnika do 200 kW w żegludze krajowej bez prawa przewozu pasażerów, z tym że jeżeli moc silnika przekroczy 100 kW - pod warunkiem zdania egzaminu z zakresu obsługi silników spalinowych; 3) świadectwo starszego marynarza uprawnia do zajmowania stanowisk: a) marynarza wachtowego - na każdym statku, b) starszego marynarza - na każdym statku, c) kierownika: - statku bez własnego napędu o pojemności brutto poniżej 500 w żegludze krajowej, - statku o długości do 15 m i mocy silnika do 200 kW w żegludze krajowej bez prawa przewozu pasażerów, z tym że jeżeli moc silnika przekroczy 100 kW - pod warunkiem zdania egzaminu z zakresu obsługi silników spalinowych. Rozdział 2 Dział maszynowy statków morskich § 17. 1. W dziale maszynowym w specjalności mechanicznej na poziomie pomocniczym ustala się stanowiska: 1) praktykanta maszynowego; 2) młodszego motorzysty; 3) motorzysty wachtowego; 4) starszego motorzysty. 2. W dziale maszynowym w specjalności elektrycznej na poziomie pomocniczym ustala się stanowisko elektromontera. § 18. 1. W dziale maszynowym w specjalności mechanicznej ustala się świadectwa: 1) świadectwo młodszego motorzysty; 2) świadectwo motorzysty wachtowego; 3) świadectwo starszego motorzysty. 2. W dziale maszynowym w specjalności elektrycznej ustala się świadectwo elektromontera. 3. Wzory świadectw, o których mowa w ust. 1 i 2, określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. § 19. Do uzyskania świadectwa młodszego motorzysty wymagane jest posiadanie świadectw przeszkoleń w zakresie: 1) indywidualnych technik ratunkowych; 2) ochrony przeciwpożarowej stopnia podstawowego; 3) elementarnych zasad udzielania pierwszej pomocy medycznej; 4) bezpieczeństwa własne