Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowejz dnia 4 stycznia 2019 r.w sprawie wojskowo-medycznych kursów kwalifikacyjnych Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Ramowy program wojskowo-medycznego kursu kwalifikacyjnego w zakresie czynności ratunkowych Załącznik nr 2 - Ramowy program wojskowo-medycznego kursu kwalifikacyjnego w zakresie czynności chirurgicznych Załącznik nr 3 - Ramowy program wojskowo-medycznego kursu kwalifikacyjnego w zakresie wykonania badania usg u pacjenta w stanie zagrożenia zdrowotnego Załącznik nr 4 - Ramowy program wojskowo-medycznego kursu kwalifikacyjnego w zakresie podawania krwi, składników krwi i preparatów krwiozastępczych Załącznik nr 5 - Ramowy program wojskowo-medycznego kursu kwalifikacyjnego w zakresie farmakoterapii Załącznik nr 6 - Ramowy program wojskowo-medycznego kursu kwalifikacyjnego w zakresie pomocy psychologicznej Załącznik nr 7 - Ramowy program wojskowo-medycznego kursu kwalifikacyjnego w zakresie podejmowania czynności w ramach osłony przeciwepidemicznej i przeciwepizootycznej stanów osobowych wojsk w zakresie medycznej ochrony przed czynnikami chemicznymi, biologicznymi, radiologicznymi, nuklearnymi (chemical, biological, radiological, nuclear - CBRN) Załącznik nr 8 - Zaświadczenie o ukończeniu wojskowo-medycznego kursu kwalifikacyjnego (wzór) Treść rozporządzenia Na podstawie art. 11a ust. 9 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2195, z późn. zm.1)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 650, 1115, 1544, 1629 i 1669 oraz z 2019 r. poz. 15 i 60.) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa: 1) ramowe programy wojskowo-medycznych kursów kwalifikacyjnych; 2) kwalifikacje kadry dydaktycznej; 3) szczegółowe wymogi dla podmiotów prowadzących wojskowo-medyczne kursy kwalifikacyjne; 4) skład i tryb powoływania komisji egzaminacyjnej oraz sposób przeprowadzania egzaminów kończących wojskowo-medyczny kurs kwalifikacyjny; 5) okres ważności zaświadczeń o ukończeniu poszczególnych wojskowo-medycznych kursów kwalifikacyjnych; 6) wzór zaświadczenia o ukończeniu poszczególnych wojskowo-medycznych kursów kwalifikacyjnych. § 2. Ramowe programy wojskowo-medycznych kursów kwalifikacyjnych, kwalifikacje kadry dydaktycznej oraz szczegółowe wymogi dla podmiotów prowadzących te kursy są określone: 1) w załączniku nr 1 do rozporządzenia dla kursu kwalifikacyjnego w zakresie czynności ratunkowych; 2) w załączniku nr 2 do rozporządzenia dla kursu kwalifikacyjnego w zakresie czynności chirurgicznych; 3) w załączniku nr 3 do rozporządzenia dla kursu kwalifikacyjnego w zakresie wykonania badania USG u pacjenta w stanie zagrożenia zdrowotnego; 4) w załączniku nr 4 do rozporządzenia dla kursu kwalifikacyjnego w zakresie podawania krwi, składników krwi i preparatów krwiozastępczych; 5) w załączniku nr 5 do rozporządzenia dla kursu kwalifikacyjnego w zakresie farmakoterapii; 6) w załączniku nr 6 do rozporządzenia dla kursu kwalifikacyjnego w zakresie pomocy psychologicznej; 7) w załączniku nr 7 do rozporządzenia dla kursu kwalifikacyjnego w zakresie podejmowania czynności w ramach osłony przeciwepidemicznej i przeciwepizootycznej stanów osobowych wojsk w zakresie medycznej ochrony przed czynnikami chemicznymi, biologicznymi, radiologicznymi, nuklearnymi (Chemical, Biological, Radiological, Nuclear - CBRN). § 3. 1. Wojskowo-medyczny kurs kwalifikacyjny kończy się egzaminem z wiedzy i umiejętności objętych programem kursu i składa się z dwóch części: egzaminu teoretycznego i praktycznego. 2. Egzamin teoretyczny jest przeprowadzany w formie testu, ujętego w kartę testową, który składa się z zestawu 50 zadań testowych opracowanych przez komisję egzaminacyjną, zawierających pięć odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą odpowiedź dostaje się 1 punkt. W przypadku braku odpowiedzi, zaznaczenia nieprawidłowej lub więcej niż jednej odpowiedzi punkty nie są przyznawane. 3. Karty testowe są przygotowywane i zabezpieczone w sposób uniemożliwiający zapoznanie się z ich treścią przez osoby nieuprawnione oraz dostarczane na miejsce egzaminu przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, o którym mowa w § 5 ust. 2. 4. Test jest rozwiązywany przez osobę zdającą samodzielnie. Podczas zdawania egzaminu osoba zdająca nie może korzystać z żadnych pomocy naukowych i dydaktycznych, urządzeń służących do kopiowania oraz przekazywania i odbioru informacji. Naruszenie tego zakazu stanowi podstawę do zdyskwalifikowania osoby zdającej, co jest równoznaczne z uzyskaniem przez nią wyniku negatywnego. 5. Podstawą zaliczenia egzaminu teoretycznego jest udzielenie prawidłowych odpowiedzi na co najmniej 70% zadań testowych zawartych w karcie testowej. 6. Egzamin praktyczny obejmuje wykonanie trzech losowo wybranych zadań egzaminacyjnych sprawdzających praktyczne umiejętności w symulowanych warunkach. Zadania egzaminu praktycznego oceniane są na podstawie karty oceny zadania praktycznego opracowanej przez komisję egzaminacyjną. 7. Wykonanie zadań egzaminacyjnych, o których mowa w ust. 6, jest oceniane w skali ocen: 5 (bardzo dobry), 4,5 (dobry plus), 4 (dobry), 3,5 (dostateczny plus), 3 (dostateczny), 2 (niedostateczny). 8. Oceną końcową z egzaminu praktycznego jest ocena wynikająca ze średniej arytmetycznej ocen cząstkowych, uzyskanych za poszczególne zadanie, zaokrąglona do oceny, o której mowa w ust. 7, przy czym egzamin praktyczny uważa się za zaliczony, jeżeli osoba zdająca otrzyma ocenę co najmniej dostateczną. § 4. 1. Do egzaminu może przystąpić osoba, która: 1) zaliczyła wszystkie zajęcia teoretyczne i praktyczne; 2) uzyskała pozytywne wyniki podczas zajęć teoretycznych i praktycznych kursu. 2. W przypadku gdy osoba zdająca nie zaliczy części egzaminu albo z ważnych przyczyn losowych nie stawi się na egzaminie, przystępuje do egzaminu w następnym terminie egzaminacyjnym. § 5. 1. Egzamin teoretyczny i praktyczny kończący kurs przeprowadza komisja egzaminacyjna składająca się z trzech osób powołanych przez Ministra Obrony Narodowej, w składzie: 1) lekarz lub pielęgniarka lub farmaceuta lub psycholog spełniający wymogi określone w ramowych programach - z zakresu objętego programem kursu; 2) ratownik medyczny, posiadający co najmniej 5-letnie doświadczenie praktyczne w udzielaniu medycznych czynności ratunkowych; 3) przedstawiciel podmiotu prowadzącego wojskowo-medyczny kurs kwalifikacyjny. 2. Przewodniczącym komisji egzaminacyjnej jest osoba wskazana przez Ministra Obrony Narodowej spośród osób wymienionych w ust. 1. § 6. 1. Wzór zaświadczenia o ukończeniu poszczególnych wojskowo-medycznych kursów kwalifikacyjnych jest określony w załączniku nr 8 do rozporządzenia. 2. Okres ważności zaświadczeń wydawanych po ukończeniu poszczególnych wojskowo-medycznych kursów kwalifikacyjnych jest określony w załącznikach nr 1-7 do rozporządzenia. § 7. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 650, 1115, 1544, 1629 i 1669 oraz z 2019 r. poz. 15 i 60. Załącznik nr 1 - Ramowy program wojskowo-medycznego kursu kwalifikacyjnego w zakresie czynności ratunkowych I. Założenia organizacyjno-programowe: Cel główny kształcenia: Celem kształcenia jest przygotowanie ratowników medycznych wykonujących zadania zabezpieczenia medycznego działań jednostek podległych Ministrowi Obrony Narodowej do samodzielnego udzielania świadczeń zdrowotnych w przypadku wystąpienia zagrażających życiu stanów nagłych. Szczegółowe cele kształcenia: Nabycie wiedzy i umiejętności w zakresie: 1) wykonania intubacji dotchawiczej w laryngoskopii bezpośredniej przez usta lub przez nos, z użyciem środków zwiotczających, oraz prowadzenie wentylacji zastępczej w zależności od wskazań terapeutycznych; 2) wykonania konikotomii; 3) wykonania drenażu jamy opłucnowej. II. Plan nauczania Lp. Temat, zagadnienia Liczba godzin zajęć teoretycznych/ praktycznych Liczba czynności do wykonania podczas zajęć praktycznych (z użyciem symulacji wysokiej wierności/ podczas zajęć klinicznych) 1 Intubacja dotchawicza w laryngoskopii bezpośredniej przez usta lub przez nos, z użyciem środków zwiotczających, oraz prowadzenie wentylacji zastępczej w zależności od wskazań terapeutycznych 4/15 10/5 intubacji 2 Procedura wykonania konikotomii 1/4 10/w miarę możliwości 3 Wskazania, przeciwwskazania i zasady wykonania drenażu jamy opłucnowej. Wykonanie drenażu jamy opłucnowej 3/5 10/w miarę możliwości 4 Egzamin 1/5 - Liczba godzin zegarowych ogółem 38 godzin III. Wykaz umiejętności wynikowych - ogólne i szczegółowe efekty kształcenia: Zna: - zasady aseptyki i antyseptyki, - wskazania, przeciwwskazania i zasady wykonania procedury konikotomii, - wskazania, przeciwwskazania i zasady wykonania drenażu jamy opłucnowej, - wskazania, przeciwwskazania i zasady wykonania procedury intubacji dotchawiczej przez usta lub nos, z użyciem środków zwiotczających, oraz prowadzenie wentylacji zastępczej. Potrafi: - przygotować pacjenta do wykonania intubacji, - wykonać intubację dotchawiczą przez usta lub nos, z użyciem środków zwiotczających, oraz prowadzić wentylację zastępczą, - wykonać konikotomię, - wykonać drenaż jamy opłucnowej. IV. Treści nauczania: 1. Intubacja dotchawiczą w laryngoskopii bezpośredniej przez usta lub przez nos, z użyciem środków zwiotczających, oraz prowadzenie wentylacji zastępczej w zależności od wskazań terapeutycznych. 2. Procedura wykonania konikotomii. 3. Wskazania, przeciwwskazania i zasady wykonania drenażu jamy opłucnowej. Wykonanie drenażu jamy opłucnowej. V. Wskazówki metodyczne: 1. Zajęcia prowadzone są w formie wykładów, zajęć w warunkach klinicznych oraz ćwiczeń praktycznych z użyciem nowoczesnych środków symulacji medycznej i pola walki. 2. Kurs trwa 38 godzin zegarowych, w tym 8 godzin zajęć teoretycznych, 24 godziny zajęć praktycznych i 6 godzin przeznaczonych na egzamin. 3. Zajęcia w warunkach klinicznych odbywają się w oddziałach szpitalnych realizujących świadczenia zdrowotne objęte programem kursu. 4. Ćwiczenia praktyczne odbywają się w warunkach najbardziej zbliżonych do realnych warunków taktycznych, w dzień oraz w nocy, z uwzględnieniem specyfiki zadań wykonywanych przez kursantów. Zaleca się dobieranie do grupy kursantów zgodnie ze specyfiką realizowanych zadań i rodzajem wojsk (np. oddzielnie Wojska Specjalne, Siły Powietrzne, Marynarka Wojenna). Uczestnicy ćwiczą w indywidualnym wyposażeniu (w szczególności: hełm, kamizelka taktyczna/balistyczna, okulary ochronne, etatowe wyposażenie i sprzęt medyczny). 5. Uczestnik kursu wykonuje prawidłowo każdą z czynności praktycznych określonych w wykazie umiejętności wynikowych. 6. Na jednego instruktora przypada nie więcej niż sześciu uczestników kursu (zajęcia praktyczne). VI. Standardy dotyczące kadry i bazy dydaktycznej: 1. Standardy dotyczące kadry dydaktycznej: Podmiot szkolący zapewnia: 1) kadrę dydaktyczną posiadającą merytoryczną wiedzę i umiejętności praktyczne w dziedzinach związanych z realizowanym programem kursu stanowiące gwarancję wysokiego poziomu nauczania: a) lekarzy posiadających specjalizację lub ukończony co najmniej drugi rok szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie: - anestezjologii i intensywnej terapii lub medycyny ratunkowej (dla całego zakresu szkolenia), - chirurgii (dla szkolenia z zakresu wykonywania konikotomii i drenażu jamy opłucnowej), b) pielęgniarki posiadające tytuł magistra oraz tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa: - anestezjologicznego i intensywnej opieki lub ratunkowego (dla całego zakresu szkolenia), - chirurgicznego lub operacyjnego (dla szkolenia z zakresu konikotomii i drenażu jamy opłucnowej), c) ratowników medycznych posiadających tytuł licencjata na kierunku (specjalności) ratownictwo medyczne/ratownik medyczny i co najmniej 2-letnie doświadczenie w wykonywaniu medycznych czynności ratunkowych (w zakresie organizacji ćwiczeń praktycznych odbywających się w warunkach najbardziej zbliżonych do realnych warunków taktycznych, z uwzględnieniem specyfiki zadań wykonywanych przez kursantów); 2) kierownika kursu koordynującego realizację programu kursu, który odpowiada za organizację i sposób przeprowadzenia wojskowo-medycznego kursu kwalifikacyjnego; 3) dodatkowo zaleca się zapewnienie kadry dydaktycznej, posiadającej doświadczenie w wykonywaniu zadań zabezpieczenia medycznego polskich kontyngentów wojskowych (PKW) w misjach poza granicami państwa. 2. Standardy dotyczące bazy dydaktycznej: Podmiot szkolący zapewnia: 1) bazę dydaktyczną dostosowaną do liczby osób biorących udział w kursie, w szczególności: a) sale wykładowe, b) sale ćwiczeń ze sprzętem i materiałami szkoleniowymi i medycznymi, które są wymagane do realizacji programu kursu, c) środki symulacji wysokiej wierności, d) dostęp do oddziałów szpitalnych realizujących świadczenia opieki zdrowotnej określone w programie kursu; 2) dostęp do pasa ćwiczeń taktycznych lub innego miejsca umożliwiającego przeprowadzenie zajęć w symulowanych warunkach pola walki; 3) dodatkowo, w miarę możliwości, dostęp do pracowni patomorfologii. VII. Okres ważności zaświadczenia: 3 lata od daty wydania zaświadczenia o ukończeniu kursu. Załącznik nr 2 - Ramowy program wojskowo-medycznego kursu kwalifikacyjnego w zakresie czynności chirurgicznych I. Założenia organizacyjno-programowe: Cel główny kształcenia: Celem kształcenia jest przygotowanie ratowników medycznych wykonujących zadania zabezpieczenia medycznego działań jednostek podległych Ministrowi Obrony Narodowej do samodzielnego udzielania świadczeń zdrowotnych w dziedzinie chirurgii. Szczegółowe cele kształcenia: Nabycie wiedzy i umiejętności w zakresie: 1) wykonania drobnych zabiegów chirurgicznych; 2) wykonania fasciotomii; 3) wykonania blokady nerwów obwodowych. II. Plan nauczania Lp. Temat, zagadnienia Liczba godzin zajęć teoretycznych/ praktycznych Zalecana liczba czynności do wykonania podczas zajęć praktycznych (z użyciem symulacji wysokiej wierności/podczas zajęć klinicznych) 1 Anatomia i fizjologia skóry. Rodzaje ran 2/- - 2 Wskazania do wykonania fasciotomii. Procedura wykonania 2/6 10/w miarę możliwości 3 Wykonanie drobnych zabiegów chirurgicznych: chirurgiczne oczyszczenie rany, szycie ran powierzchownych, usunięcie ropnia, usunięcie ciał obcych 2/10 10/10 4 Budowa i anatomia układu nerwowego człowieka ze szczególnym uwzględnieniem nerwów obwodowych. Procedura wykonania blokady nerwów obwodowych 2/6 10/w miarę możliwości 5 Egzamin 1/7 - Liczba godzin zegarowych ogółem 38 godzin - III. Wykaz umiejętności wynikowych - ogólne i szczegółowe efekty kształcenia: Zna: - wskazania i przeciwwskazania do wykonania fasciotomii, procedurę wykonania zabiegu fasciotomii, - wskazania i przeciwwskazania do wykonania blokady nerwów obwodowych i procedurę wykonania, - zasady szycia powłok skóry i rewizji rany, procedury szycia. Potrafi: - wykonać drobne zabiegi chirurgiczne: chirurgiczne oczyszczenie rany, szycie ran powierzchownych, usunięcie ropnia, usunięcie ciał obcych, - wykonać prawidłowo procedurę fasciotomii, - wykonać procedurę blokady nerwów obwodowych. IV. Treści nauczania: 1. Zasady aseptyki i antyseptyki. 2. Organizacja pracy i zadania zespołu chirurgicznego. 3. Anatomia i fizjologia skóry. Rodzaje ran. 4. Wskazania do wykonania fasciotomii. 5. Szycie ran powierzchownych. 6. Wykonanie drobnych zabiegów chirurgicznych - chirurgiczne oczyszczenie rany, usunięcie ropnia, usunięcie ciał obcych z powierzchni skóry. 7. Budowa i anatomia układu nerwowego człowieka ze szczególnym uwzględnieniem nerwów obwodowych. 8. Wskazania, przeciwwskazania i zasady wykonania blokady nerwów obwodowych. 9. Wykonanie blokady nerwów obwodowych. V. Wskazówki metodyczne: 1. Zajęcia prowadzone są w formie wykładów, zajęć w warunkach klinicznych oraz ćwiczeń praktycznych z użyciem środków symulacji medycznej i pola walki. 2. Kurs trwa 38 godzin zegarowych, w tym 8 godzin zajęć teoretycznych, 22 godziny zajęć praktycznych i 8 godzin przeznaczonych na egzamin. 3. Zajęcia w warunkach klinicznych powinny odbywać się w oddziałach szpitalnych realizujących świadczenia zdrowotne objęte programem kursu. 4. Ćwiczenia praktyczne odbywają się w warunkach najbardziej zbliżonych do realnych warunków taktycznych, w dzień oraz w nocy, z uwzględnieniem specyfiki zadań wykonywanych przez kursantów. Zaleca się dobieranie do grupy kursantów zgodnie ze specyfiką realizowanych zadań i rodzajem wojsk (np. oddzielnie Wojska Specjalne, Siły Powietrzne, Marynarka Wojenna). Uczestnicy ćwiczą w indywidualnym wyposażeniu (w szczególności: hełm, kamizelka taktyczna/balistyczna, okulary ochronne, etatowe wyposażenie i sprzęt medyczny). 5. Uczestnik kursu powinien prawidłowo wykonać każdą z czynności praktycznych określonych w wykazie umiejętności wynikowych. 6. Zaleca się, aby na jednego instruktora przypadało nie więcej niż sześciu uczestników kursu (zajęcia praktyczne). VI. Standardy dotyczące kadry i bazy dydaktycznej: 1. Standardy dotyczące kadry dydaktycznej: Podmiot szkolący zapewnia: 1) kadrę dydaktyczną posiadającą merytoryczną wiedzę i umiejętności praktyczne w dziedzinach związanych z realizowanym programem kursu stanowiące gwarancję wysokiego poziomu nauczania: a) lekarzy posiadających specjalizację lub ukończony co najmniej drugi rok szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie: - anestezjologii i intensywnej terapii lub medycyny ratunkowej (dla zakresu dotyczącego procedury wykonywania blokady nerwów), - chirurgii (dla pozostałego zakresu szkolenia), b) pielęgniarki posiadające tytuł magistra oraz tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa: - anestezjologicznego i intensywnej opieki lub ratunkowego (dla całego zakresu szkolenia), - chirurgicznego lub operacyjnego (dla całego zakresu szkolenia z wyłączeniem procedury wykonywania blokady nerwów), c) ratowników medycznych posiadających tytuł licencjata na kierunku (specjalności) ratownictwo medyczne/ratownik medyczny i co najmniej 2-letnie doświadczenie w wykonywaniu medycznych czynności ratunkowych (w zakresie organizacji ćwiczeń praktycznych odbywających się w warunkach najbardziej zbliżonych do realnych warunków taktycznych, z uwzględnieniem specyfiki zadań wykonywanych przez kursantów); 2) kierownika kursu koordynującego realizację programu kursu, który odpowiada za organizację i sposób przeprowadzenia wojskowo-medycznego kursu kwalifikacyjnego; 3) dodatkowo zaleca się zapewnienie kadry dydaktycznej, posiadającej doświadczenie w wykonywaniu zadań zabezpieczenia medycznego polskich kontyngentów wojskowych (PKW) w misjach poza granicami państwa. 2. Standardy dotyczące bazy dydaktycznej: Podmiot szkolący zapewnia: 1) bazę dydaktyczną dostosowaną do liczby osób biorących udział w kursie, w szczególności: a) sale wykładowe, b) sale ćwiczeń ze sprzętem i materiałami szkoleniowymi i medycznymi, które są wymagane do realizacji programu kursu, c) środki symulacji wysokiej wierności, d) dostęp do oddziałów szpitalnych realizujących świadczenia opieki zdrowotnej określone w programie kursu; 2) dostęp do pasa ćwiczeń taktycznych lub innego miejsca umożliwiającego przeprowadzenie zajęć w symulowanych warunkach pola walki; 3) dodatkowo, w miarę możliwości, dostęp do pracowni patomorfologu. VII. Okres ważności zaświadczenia: 3 lata od daty wydania zaświadczenia o ukończeniu kursu. Załącznik nr 3 - Ramowy program wojskowo-medycznego kursu kwalifikacyjnego w zakresie wykonania badania usg u pacjenta w stanie zagrożenia zdrowotnego I. Założenia organizacyjno-programowe: Cel główny kształcenia: Celem kształcenia jest przygotowanie ratowników medycznych wykonujących zadania zabezpieczenia medycznego działań jednostek podległych Ministrowi Obrony Narodowej do samodzielnego udzielania świadczeń zdrowotnych w przypadku wystąpienia zagrażających życiu stanów nagłych pochodzenia wewnętrznego. Szczegółowe cele kształcenia: Nabycie wiedzy i umiejętności w zakresie: 1) rozpoznania i wczesnego reagowania w przypadku urazów wewnętrznych zagrażających życiu; 2) zna