Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowejz dnia 20 maja 2022 r.w sprawie noszenia umundurowania przez żołnierzy Spis treści Treść rozporządzenia Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Rodzaje, zestawy i wzory umundurowania Rozdział 3 - Okoliczności noszenia umundurowania Rozdział 4 - Sposób noszenia umundurowania Rozdział 5 - Sposób noszenia oznak wojskowych Rozdział 6 - Sposób noszenia orderów, odznaczeń, medali, odznak wojskowych i odznak innych niż wojskowe Rozdział 7 - Przypadki, w których żołnierze są zwolnieni od obowiązku noszenia umundurowania oraz odznak i oznak wojskowych Rozdział 8 - Przepisy przejściowe i końcowe Załącznik nr 1 - Wzory i zestawy ubioru wieczorowego Załącznik nr 2 - Wzory i zestawy ubioru galowego Załącznik nr 3 - Wzory i zestawy ubioru wyjściowego Załącznik nr 4 - Wzory i zestawy ubioru służbowego Załącznik nr 5 - Wzory i zestawy ubioru polowego Załącznik nr 6 - Wzory i zestawy ubioru ćwiczebnego Załącznik nr 7 - Wzory i zestawy ubioru specjalnego Załącznik nr 8 - Wzory i zestawy ubioru sportowego Załącznik nr 9 - Sposób rozmieszczenia orłów i oznak stopni wojskowych na nakryciach głowy Załącznik nr 10 - Sposób rozmieszczenia orłów marszałka polski, generałów i admirałów na kołnierzach kurtki munduru i płaszcza sukiennego Załącznik nr 11 - Sposób rozmieszczenia oznak stopni wojskowych na naramiennikach, podkładkach i pochewkach Załącznik nr 12 - Sposób rozmieszczenia oraz wzory oznak korpusów osobowych / grup osobowych (specjalności) Załącznik nr 13 - Sposób rozmieszczenia oraz wzory oznak specjalistów wojskowych Załącznik nr 14 - Wzory oraz sposób rozmieszczenia oznak szkolnych Załącznik nr 15 - Sposób rozmieszczenia oznak przynależności państwowej i rozpoznawczych Załącznik nr 16 - Wzory oznak identyfikacyjnych Załącznik nr 17 - Tekst załącznika Załącznik nr 18 - Przedmioty umundurowania i terminy, do których mogą być noszone Treść rozporządzenia Na podstawie art. 270 ust. 2 pkt 1-3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 655 i 974) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporządzenie określa: 1) wzory i sposób noszenia umundurowania oraz odznak i oznak wojskowych; 2) przypadki, w których żołnierze są zwolnieni od obowiązku noszenia umundurowania oraz odznak i oznak wojskowych; 3) sposób noszenia przez żołnierzy orderów, odznaczeń, medali i odznak innych niż wojskowe. Rozdział 2 Rodzaje, zestawy i wzory umundurowania § 2. 1. W zależności od przynależności do rodzaju Sił Zbrojnych, jednostek wojskowych i specjalności żołnierze noszą umundurowanie Sił Powietrznych, Marynarki Wojennej albo Wojsk Lądowych. 2. Umundurowanie Sił Powietrznych noszą: 1) żołnierze pełniący służbę wojskową w: a) jednostkach wojskowych Sił Powietrznych, b) Lotniczej Akademii Wojskowej, c) jednostkach lotnictwa Wojsk Lądowych; 2) żołnierze zajmujący etatowe stanowiska służbowe o specjalnościach lotniczych w innych jednostkach; 3) żołnierze, o których mowa w pkt 1 i 2, skierowani na naukę do akademii i na kursy wojskowe. 3. Umundurowanie Marynarki Wojennej noszą: 1) żołnierze pełniący służbę wojskową w: a) jednostkach wojskowych Marynarki Wojennej, b) Akademii Marynarki Wojennej, c) Centrum Operacji Morskich, d) Jednostce Wojskowej Nr 4026; 2) żołnierze zajmujący etatowe stanowiska służbowe o specjalnościach Marynarki Wojennej w innych jednostkach; 3) żołnierze, o których mowa w pkt 1 i 2, skierowani na naukę do akademii i na kursy wojskowe. 4. Umundurowanie Wojsk Lądowych noszą żołnierze niewymienieni w ust. 2 i 3. § 3. 1. Umundurowanie żołnierzy składa się z ubiorów: 1) wieczorowego; 2) galowego; 3) wyjściowego; 4) służbowego; 5) polowego; 6) ćwiczebnego; 7) specjalnego; 8) sportowego. 2. Wzory i zestawy ubioru wieczorowego są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. 3. Wzory i zestawy ubioru galowego są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. 4. Wzory i zestawy ubioru wyjściowego są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia. 5. Wzory i zestawy ubioru służbowego są określone w załączniku nr 4 do rozporządzenia. 6. Wzory i zestawy ubioru polowego są określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia. 7. Wzory i zestawy ubioru ćwiczebnego są określone w załączniku nr 6 do rozporządzenia. 8. Wzory i zestawy ubioru specjalnego są określone w załączniku nr 7 do rozporządzenia. 9. Wzory i zestawy ubioru sportowego są określone w załączniku nr 8 do rozporządzenia. § 4. 1. Ubiór wieczorowy żołnierze noszą w kolorze granatowym, koszule w kolorze białym, a kamizelki noszą żołnierze mężczyźni w kolorze srebrzystym - w ubiorze Wojsk Lądowych i Sił Powietrznych oraz w kolorze granatowym - w ubiorze Marynarki Wojennej. 2. Ubiór galowy i wyjściowy: 1) Wojsk Lądowych żołnierze noszą w kolorze khaki, a koszule i koszulobluzy w kolorze białym i khaki; 2) Sił Powietrznych żołnierze noszą w kolorze stalowym, a koszule i koszulobluzy w kolorze białym i stalowym; 3) Marynarki Wojennej żołnierze noszą w kolorze granatowym i białym, a koszule i koszulobluzy w kolorze białym. 3. Ubiór służbowy: 1) Wojsk Lądowych żołnierze noszą w kolorze khaki, a koszule w kolorze białym; 2) Sił Powietrznych żołnierze noszą w kolorze stalowym, a koszule w kolorze białym; 3) Marynarki Wojennej żołnierze noszą w kolorze granatowym, a koszule w kolorze białym. 4. Ubiór polowy w kamuflażu ochronnym noszą wszyscy żołnierze, z wyjątkiem żołnierzy jednostek pływających Marynarki Wojennej. 5. Ubiór ćwiczebny w kolorze granatowym noszą żołnierze jednostek pływających Marynarki Wojennej, Inspektoratu Marynarki Wojennej, dowództw flotylli, Akademii Marynarki Wojennej i Centrum Operacji Morskich oraz żołnierze Marynarki Wojennej podczas wykonywania obowiązków służbowych na jednostkach pływających. 6. Ubiór specjalny w kolorze granatowym, czarnym, oliwkowym, piaskowym i białym noszą żołnierze specjaliści. § 5. 1. W zależności od przynależności do rodzaju Sił Zbrojnych oraz rodzaju ubioru żołnierze noszą nakrycia głowy z rozmieszczonymi znakami orłów wojskowych oraz oznakami stopni wojskowych. 2. Właściwymi dla ubiorów galowych i służbowych: 1) Wojsk Lądowych są: a) beret - w jednostkach powietrznodesantowych, kawalerii powietrznej, Wojskach Specjalnych z wyjątkiem Jednostki Wojskowej Nr 4026, Wojskach Obrony Terytorialnej, Żandarmerii Wojskowej, jednostkach obrony wybrzeża, 11 Dywizji Kawalerii Pancernej, b) kapelusz podhalański - w jednostkach piechoty górskiej oraz 21 Brygadzie Strzelców Podhalańskich podczas wystąpień z peleryną podhalańską, c) kapelusz huculski - w 22. Karpackim Batalionie Piechoty Górskiej podczas wystąpień z peleryną podhalańską, d) czapka rogatywka Kompanii Reprezentacyjnej Wojska Polskiego - w etatowych pododdziałach honorowych i reprezentacyjnych, Dowództwie Garnizonu Warszawa w składzie ubioru służbowego, e) czapka rogatywka, a żołnierze - kobiety furażerka w kolorze khaki - w pozostałych jednostkach użytkujących umundurowanie Wojsk Lądowych; 2) Sił Powietrznych - czapka garnizonowa w kolorze stalowym, a dla żołnierzy - kobiet - furażerka w kolorze stalowym; 3) Marynarki Wojennej - czapka garnizonowa w kolorze białym, a dla oficerów i podoficerów kobiet - kapelusz w kolorze białym. 3. Właściwymi dla ubiorów wyjściowych: 1) Wojsk Lądowych jest beret; 2) Sił Powietrznych jest furażerka w kolorze stalowym; 3) Marynarki Wojennej jest czapka garnizonowa w kolorze białym, a dla oficerów i podoficerów kobiet - kapelusz w kolorze białym. 4. W składzie ubiorów polowych nosi się: 1) beret - wszyscy żołnierze, z wyjątkiem żołnierzy, o których mowa w pkt 2; 2) furażerkę polową - żołnierze noszący umundurowanie Sił Powietrznych; 3) kapelusz polowy - wszyscy żołnierze; 4) czapkę zimową - wszyscy żołnierze przy niskich temperaturach. 5. Żołnierze Wojsk Obrony Terytorialnej w składzie ubiorów polowych zamiast beretu mogą nosić czapkę rogatywkę polową. 6. W składzie ubiorów ćwiczebnych nosi się beret, czapkę ćwiczebną lub przy niskich temperaturach czapkę zimową. 7. W składzie ubiorów specjalnych nosi się: 1) czapkę technika lotniczego - żołnierze obsługi technicznej lotnictwa; 2) furażerkę - żołnierze personelu latającego; 3) beret - pozostali żołnierze; 4) czapkę zimową - wszyscy żołnierze przy niskich temperaturach. 8. W składzie ubiorów galowych, wyjściowych i służbowych przy niskich temperaturach można nosić czapkę futrzaną. 9. W składzie ubiorów wieczorowych nie nosi się nakryć głowy. § 6. 1. Żołnierze noszą berety w kolorach: 1) czarnym - w Marynarce Wojennej i Jednostce Wojskowej Nr 4026, w jednostkach pancernych, pododdziałach czołgów i jednostkach 11 Dywizji Kawalerii Pancernej; 2) bordowym - w jednostkach powietrznodesantowych i jednostkach kawalerii powietrznej; 3) niebieskim - w jednostkach obrony wybrzeża, 8 Koszalińskim Pułku Przeciwlotniczym i Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych; 4) szkarłatnym - w Żandarmerii Wojskowej; 5) szarym - w Jednostce Wojskowej Nr 2305; 6) ciemnozielonym - w Wojskach Specjalnych, z wyjątkiem Jednostek Wojskowych Nr 2305 i Nr 4026, oraz w eskadrach działań specjalnych w zestawie umundurowania polowego; 7) oliwkowym - w Wojskach Obrony Terytorialnej; 8) zielonym - w pozostałych jednostkach użytkujących umundurowanie Wojsk Lądowych. 2. Żołnierze pełniący służbę w sztabach od szczebla związku taktycznego, komendach garnizonów, szkołach i ośrodkach szkolenia, ośrodkach szkolenia poligonowego zachowują kolor beretów jednostek wojskowych, w których poprzednio służyli. 3. Słuchacze uczelni wojskowych noszą beret w kolorze zgodnym z kierunkiem kształcenia, z uwzględnieniem ust. 1. § 7. 1. Na czapkach rogatywkach nosi się otoki w kolorach: 1) granatowym - generałowie, żołnierze pełniący służbę wojskową w jednostkach zmechanizowanych, zabezpieczenia materiałowego, żołnierze korpusu osobowego sprawiedliwości i obsługi prawnej, szkoły i ośrodki szkolenia tych rodzajów wojsk i służb, a także żołnierze Dowództwa Garnizonu Warszawa biorący udział w wystąpieniach o charakterze reprezentacyjnym oraz żołnierze Pułku Reprezentacyjnego Wojska Polskiego; 2) pomarańczowym - żołnierze pełniący służbę wojskową w jednostkach pancernych, rozpoznawczych, szkoły i ośrodki szkolenia tych rodzajów wojsk oraz żołnierze pełniący służbę w 10. Warszawskim Pułku Samochodowym; 3) ciemnozielonym - żołnierze pełniący służbę wojskową w jednostkach rakietowych i artylerii, obrony przeciwlotniczej, szkoły i ośrodki szkolenia tych rodzajów wojsk; 4) czarnym - żołnierze pełniący służbę wojskową w jednostkach inżynieryjnych, chemicznych (obrony przed bronią masowego rażenia), zabezpieczenia technicznego, służby kartograficznej i topogeodezyjnej, szkoły i ośrodki szkolenia tych rodzajów wojsk i służb; 5) chabrowym - żołnierze pełniący służbę wojskową w jednostkach łączności i informatyki, rozpoznania i walki radioelektronicznej, dowodzenia, radiotechnicznych, szkoły i ośrodki szkolenia tych rodzajów wojsk i służb; 6) wiśniowym - żołnierze pełniący służbę wojskową w jednostkach medycznych oraz wszyscy oficerowie korpusu osobowego medycznego, szkoły i ośrodki szkolenia służby medycznej; 7) fioletowym - żołnierze korpusu osobowego duszpasterstwa; 8) żółtym - żołnierze pełniący służbę wojskową w 1 Warszawskiej Brygadzie Pancernej. 2. Na czapkach garnizonowych Sił Powietrznych i Marynarki Wojennej oraz kapeluszach damskich Marynarki Wojennej żołnierze noszą otok w kolorze czarnym. 3. Do szczebla oddziału wszyscy żołnierze noszą otok w kolorze określonym w ust. 1, przyporządkowanym jednostce wojskowej, w której pełnią służbę, z wyjątkiem pododdziałów czołgów, lekarzy wojskowych i kapelanów. 4. Żołnierze pełniący służbę w sztabach od szczebla związku taktycznego, komendach garnizonów, szkołach i ośrodkach szkolenia, ośrodkach szkolenia poligonowego zachowują kolor otoków jednostek wojskowych, z których się wywodzą, lub rodzajów służb zgodnie z posiadaną specjalnością wojskową. § 8. Żołnierze w zależności od przynależności do rodzaju Sił Zbrojnych i korpusu noszą znak orła wojskowego: 1) Wojsk Lądowych; 2) Sił Powietrznych; 3) Marynarki Wojennej; 4) Wojsk Specjalnych; 5) Wojsk Obrony Terytorialnej; 6) generałów (admirałów); 7) Marszałka Polski. § 9. 1. Żołnierze noszą na nakryciach głowy znak orła wojskowego: 1) na czapkach rogatywkach, czapkach garnizonowych, kapeluszach podhalańskich, huculskich oraz damskich w składzie umundurowania: a) Wojsk Lądowych - znak orła Wojsk Lądowych tłoczony z blachy srebrzystej i oksydowany, a przy kapeluszach huculskich oficerów oraz żołnierzy w stopniu od młodszego chorążego do starszego chorążego sztabowego - haftowany bajorkiem na podkładce z tkaniny; orzeł oraz tarcza haftowane bajorkiem w kolorze srebrnym, korona, dziób oraz szpony haftowane bajorkiem w kolorze złotym, b) Sił Powietrznych - znak orła lotnictwa wojskowego, haftowany srebrzystym bajorkiem na podkładce koloru czarnego; korona, dziób i szpony haftowane złocistym bajorkiem, c) Marynarki Wojennej - znak orła Marynarki Wojennej: - oficerowie - haftowany srebrzystym bajorkiem na podkładce koloru czarnego, ujęty półwieńcem oficerskim z liści wawrzynu; korona, dziób, szpony, kotwica z liną kotwiczną oraz półwieńce haftowane złocistym bajorkiem; wnętrze tarczy jest koloru niebieskiego, - podoficerowie i podchorążowie - haftowany srebrzystym bajorkiem na podkładce koloru czarnego, ujęty półwieńcem podoficerskim z liści wawrzynu; korona, dziób, szpony, kotwica z liną kotwiczną oraz półwieńce haftowane złocistym bajorkiem; wnętrze tarczy jest koloru niebieskiego, - marynarze - tłoczony z blachy srebrzystej, z wewnętrznym niebieskim polem tarczy amazonek i nałożoną na tarczę złocistą kotwicą, oplecioną złocistą liną kotwiczną; 2) na czapkach futrzanych - wszyscy żołnierze - znak orła wykonany z metalu, odpowiadający rodzajowi umundurowania; 3) na beretach i furażerkach - wykonany metodą haftu komputerowego na tkaninie zasadniczej w kolorze beretów, furażerek, z tym że: a) na beretach generałów, z wyjątkiem Wojsk Specjalnych i Wojsk Obrony Terytorialnej, a także w składzie ubioru galowego i wyjściowego Żandarmerii Wojskowej, w jednostkach powietrznodesantowych i kawalerii powietrznej, jednostkach obrony wybrzeża, 11 Dywizji Kawalerii Pancernej oraz pododdziałach reprezentacyjnych i orkiestrach wojskowych - haftowany srebrzystym bajorkiem, ze złotą koroną, dziobem i szponami, b) w Wojskach Specjalnych - znak orła Wojsk Specjalnych tłoczony z blachy srebrzystej i oksydowany, wnętrze tarczy jest koloru czarnego (z wyjątkiem Jednostki Wojskowej Nr 4026), a do umundurowania polowego - wykonany metodą haftu komputerowego, c) w Wojskach Obrony Terytorialnej - znak orła Wojsk Obrony Terytorialnej tłoczony z blachy srebrzystej i oksydowany, we wnętrzu tarczy złoty znak Polski Walczącej, a do umundurowania polowego - wykonany metodą haftu komputerowego. 2. Sposób rozmieszczenia orłów i oznak stopni wojskowych na nakryciach głowy jest określony w załączniku nr 9 do rozporządzenia. § 10. 1. Orzeł generałów (admirałów), noszony na kołnierzu kurtek munduru, półfraków i kołnierzu płaszcza służbowego, jest haftowany srebrzystym bajorkiem (admirałów - złocistym bajorkiem); korona, dziób i szpony są haftowane złocistym bajorkiem. 2. Orzeł Marszałka Polski noszony na kołnierzu kurtek mundurów i kołnierzu płaszcza służbowego jest haftowany srebrzystym bajorkiem; korona, dziób, szpony i głowice buław są haftowane złocistym bajorkiem. 3. Sposób rozmieszczenia orłów Marszałka Polski, generałów i admirałów na kołnierzach kurtki munduru i płaszcza sukiennego jest określony w załączniku nr 10 do rozporządzenia. § 11. 1. W umundurowaniu Wojsk Lądowych i Sił Powietrznych na guzikach kurtek mundurów, płaszczy oraz czapek garnizonowych lub rogatywek umieszcza się odpowiednio znak orła Wojsk Lądowych i orła Sił Powietrznych. 2. W umundurowaniu Marynarki Wojennej na guzikach kurtek mundurów, płaszczy, półpłaszczy oraz bluz wyjściowych i ćwiczebnych marynarskich umieszcza się znak kotwicy na tle krzyża kawalerskiego. § 12. 1. Żołnierze noszą: 1) krawat do ubioru galowego, wyjściowego i służbowego w kolorze: a) khaki - do umundurowania Wojsk Lądowych, b) czarnym - do umundurowania Sił Powietrznych i Marynarki Wojennej; 2) muszkę, a żołnierze - kobiety wstążkę w kolorze czarnym - do ubioru wieczorowego. 2. Żołnierze 11. Lubuskiej Dywizji Kawalerii Pancernej im. Króla Jana III Sobieskiego, w charakterze specjalnej odznaki honorowej, noszą krawat koloru czarnego oraz pochewkę koloru czarnego nakładaną na lewy naramiennik kurtki munduru i płaszcza ubioru galowego, wyjściowego i służbowego. 3. Żołnierze kapelani mogą nosić pod kurtkę munduru, bluzę olimpijkę, bluzę lub sweter w składzie ubioru: 1) wieczorowego, galowego i służbowego - białą koszulę kapłańską z koloratką; 2) wyjściowego, polowego i ćwiczebnego - czarną koszulę kapłańską z koloratką. § 13. Sznury galowe nosi się w składzie ubiorów wieczorowych, galowych i służbowych w zależności od korpusu, do jakiego żołnierz został zaliczony. W składzie ubiorów wieczorowych Marynarki Wojennej sznurów galowych się nie nosi. § 14. Sznur wyróżniający attaché obrony (wojskowego, morskiego, lotniczego), attaché albo zastępcy attaché: 1) noszą w składzie ubioru galowego, zamiast sznura galowego; 2) mogą nosić na kurtce munduru wyjściowego oraz koszulobluzie z krótkimi i długimi rękawami. § 15. Lampasy na nogawkach spodni noszą: 1) generałowie - dwa lampasy w składzie ubioru wieczorowego, galowego, wyjściowego i służbowego w kolorze: a) granatowym - do umundurowania Wojsk Lądowych, b) czarnym - do umundurowania Sił Powietrznych; 2) admirałowie - jeden lampas w kolorze czarnym w składzie ubioru wieczorowego; 3) pozostali oficerowie oraz żołnierze orkiestr reprezentacyjnych oraz Orkiestry Wojskowej w Warszawie, w składzie ubioru wieczorowego: a) Wojsk Lądowych - jeden lampas w kolorze granatowym, b) Sił Powietrznych i Marynarki Wojennej - jeden lampas w kolorze czarnym. Rozdział 3 Okoliczności noszenia umundurowania § 16. Ubiór wieczorowy mogą nosić: 1) oficerowie podczas indywidualnych wystąpień w czasie przyjęć okolicznościowych, jeżeli w związku z ich charakterem zachodzi konieczność występowania w tym ubiorze; 2) żołnierze orkiestr reprezentacyjnych podczas przedstawień i koncertów. § 17. Ubiór galowy nosi się podczas: 1) uroczystości państwowych i wojskowych; 2) wręczania dyplomów i aktów mianowań na kolejne stopnie wojskowe oraz dekoracji żołnierzy orderami i odznaczeniami; 3) uroczystości wręczania sztandarów, orderów i odznaczeń jednostkom wojskowym, zaprzysiężenia i ślubowania żołnierzy, rozpoczęcia roku szkolnego, immatrykulacji oraz promocji w szkołach wojskowych; 4) uroczystości przy Grobie Nieznanego Żołnierza i innych miejscach pamięci narodowej; 5) świąt rodzajów Sił Zbrojnych i świąt jednostek wojskowych; 6) uroczystych spotkań służbowych; 7) innych uroczystości, wystąpień indywidualnych, jeżeli w związku z ich charakterem zachodzi konieczność występowania w tym ubiorze. § 18. Ubiór wyjściowy noszą żołnierze: 1) z kurtką munduru podczas uroczystych wystąpień indywidualnych i zbiorowych; 2) podczas wykonywania zadań służbowych, jeżeli z charakteru tych zadań wynika konieczność występowania w tym ubiorze. § 19. Ubiór służbowy noszą żołnierze: 1) w stopniach wojskowych generałów - w czasie wystąpień o charakterze reprezentacyjnym; 2) Dowództwa Garnizonu Warszawa - w czasie wystąpień o charakterze reprezentacyjnym; 3) etatowych pododdziałów reprezentacyjnych, pododdziałów honorowych, pocztów sztandarowych i flagowych oraz etatowych orkiestr wojskowych - w czasie uroczystości. § 20. 1. Ubiór polowy i ćwiczebny jest zasadniczym ubiorem żołnierzy podczas wykonywania obowiązków służbowych, jeżeli z charakteru tych obowiązków nie wynika konieczność występowania w innym ubiorze. 2. Żołnierze nieposiadający należności ubioru galowego lub wyjściowego noszą ubiór polowy lub ćwiczebny na zasadach określonych dla tych ubiorów. § 21. Ubiór specjalny nosi się podczas wykonywania obowiązków służbowych z użyciem sprzętu wojskowego, jeżeli z ich charakteru wynika konieczność występowania w takim ubiorze. § 22. U