thumb|upright|Oktawian August – pierwszy cesarz rzymski (27 p.n.e.-14) thumb|upright|Karol Wielki – pierwszy średniowieczny cesarz rzymski (800-814) thumb|upright|Franciszek II Habsburg – jedyny w historii tzw. „dwucesarz”: rzymski i austriacki (1804-1806) thumb|upright|Napoleon Bonaparte – cesarz Francuzów (1804-1815) Cesarz (od ) – monarcha, któremu przypisuje się rangę i honor wyższe od króla.
Etymologia Termin „cesarz” pochodzi od przydomka (ostatniego członu nazwiska) dyktatora Republiki Rzymskiej, Gajusza Juliusza Cezara. Pierwszym władcą, którego uznaje się za „cesarza”, jest Oktawian August; który to używał tytułów takich jak: imperator (co znaczy wódz, zwierzchnik armii) i august („obdarzony autorytetem przez bogów w drodze auspicjów”, „święty”).
Wbrew obiegowym opiniom termin Cezar, używany przez Oktawiana Augusta nie stanowił nazwy godności, ale funkcjonował jako nazwisko rodowe, co było spowodowane faktem, iż jako adoptowany syn Juliusza Cezara odziedziczył jego nazwisko (przed adopcją nazywał się Gajusz Oktawiusz, po adopcji – Gajusz Juliusz Cezar Oktawianus). Nazwisko to naturalną koleją rzeczy dziedziczyli potomkowie Augusta, czyli kolejni władcy z dynastii julijsko-klaudyjskiej.