Symbioza przemysłowa – gałąź , która zakłada współdziałanie przedsiębiorstw i innych organizacji, zmierzające do lepszego wykorzystania surowców i racjonalizacji gospodarki odpadami ze szczególnym uwzględnieniem wymiany materiałów i energii, sprzyjające ochronie środowiska i przynoszące bezpośrednie wzajemne korzyści ekonomiczne. Idea symbiozy przemysłowej realizowana jest poprzez innowacje ekologiczne, usprawnianie procesów biznesowych, a także długofalowe zmiany kulturowe. Przykładami symbiozy przemysłowej są .
Bliskość geograficzna od dawna była jednym z istotnych czynników nawiązywania bezpośredniej współpracy polegającej na wykorzystaniu przez zakład przemysłowy produktów, półproduktów, produktów ubocznych czy odpadów generowanych przez ich wytwórcę. W ujęciu pojęcia symbiozy przemysłowej ani bliskość kooperantów, ani fizyczna wymiana zasobów nie są jednak warunkami ani koniecznymi, ani wystarczającymi. Symbioza przemysłowa to podejście do operacji komercyjnych – wykorzystywanie, odzyskiwanie i przekierowywanie zasobów do ponownego wykorzystania – powodujące, że zasoby pozostają dłużej w produktywnym użytkowaniu gospodarczym.