Teoria szklanki wody () – pogląd na miłość, małżeństwo i rodzinę sprowadzający stosunki między kobietą a mężczyzną do zaspokojenia potrzeby fizjologicznej i propagujący seks bez zobowiązań. Według tej teorii stosunek płciowy nie ma znaczenia duchowego i podejmowany jest tak samo, jak picie szklanki wody w gorący dzień, aby ugasić pragnienie.
Recepcja Autorstwo teorii szklanki wody mylnie przypisuje się Aleksandrze Kołłontaj, która popularyzowała wolną miłość i seks bez zobowiązań. Głoszone przez Aleksandrę Kołłontaj hasło «Miejsce dla uskrzydlonego Erosa» było jednym z najpopularniejszych w komsomolskich kręgach młodzieżowych. Włodzimierz Lenin w rozmowie z niemiecką komunistką Clarą Zetkin stwierdził: . W swoich wspomnieniach Clara Zetkin napisała, że Lenin odniósł się do tego pomysłu z przekąsem:
Lenin przyczyny teorii szklanki wody upatrywał w zmianie wartości ideologicznych po rewolucji październikowej i jednocześnie podkreślał, że teoria ta nie ma nic wspólnego z wolnością miłości ani z marksizmem: