Rozmnażanie płciowe jest podstawowym sposobem rozmnażania się podstawczaków. Tylko u gatunków pasożytniczych występuje rozmnażanie bezpłciowe. Należą do nich np. przedstawiciele rzędu rdzowców (Pucciniales). Zwykle cechuje je skomplikowany cykl życiowy, podczas którego wytwarzają kilka rodzajów zarodników, a niektóre gatunki (np. rdza zbożowa Puccinia graminis) dla przejścia cyklu rozwojowego wymagają dwóch różnych gatunków żywicieli. Pasożytniczymi podstawczakami są również głowniowce (Ustilaginales), większa część jednak gatunków to grzyby saprotroficzne.
Budowa Ogromna większość podstawczaków zbudowana jest ze strzępek. Tylko nieliczne to gatunki drożdżopodobne, jednak od drożdży odróżniają się fizjologią i reakcjami barwnymi. Zawierają dużo ureazy i pod wpływem błękitu diazoniowego barwią się na czerwono. Strzępki podstawczaków tworzą grzybnię, która w odpowiednich warunkach środowiska może rozrastać się przez wiele lat i może osiągać znaczne rozmiary. To właśnie przedstawiciel podstawczaków jest największym pod względem powierzchni i najstarszym żyjącym organizmem na Ziemi. W stanie Oregon w USA rośnie grzybnia opieńki ciemnej (Armillaria ostoyae) na obszarze około 880 ha lasu i przerastająca podłoże na głębokość 90 cm. Jej wiek szacowany jest na 8000 lat.