Charakterystyczna dla jego obrazów jest niezwykła siła kolorytu i światłocienia.

Poczynając od XIX wieku, dzieła Velázqueza stały się inspiracją dla wielu malarzy, szczególnie Francisca Goi i Édouarda Maneta (nazwał go „malarzem nad malarzami”). Wielu współczesnych artystów, między innymi Pablo Picasso i Salvador Dalí, złożyli hołd Velázquezowi, powołując się na jego obrazy w niektórych swoich sławnych dziełach. Oddziałał też na polskich artystów m.in. na Piotra Michałowskiego i Olgę Boznańską.

Najwięcej jego płócien (ponad 1/3 dorobku) znajduje się obecnie w muzeum Prado w Madrycie. Imponująca jest także seria portretów w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu.

Twórczość Trzej muzykanci – ok. 1617, 88 × 111 cm, Gemäldegalerie, Berlin Stara kucharka lub Stara kobieta smażąca jajka – 1618, 99 × 128 cm, National Gallery of Scotland, Edynburg Śniadanie lub Trzej mężczyźni przy posiłku – ok. 1618, 109 × 102 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Dziewczyna kuchenna ze sceną Wieczerzy w Emaus w tle – ok. 1618, 55 × 118 cm, Narodowa Galeria Irlandii, Dublin Chrystus w domu Marty i Marii – ok. 1618, 60 × 103 cm, National Gallery w Londynie Chłopi przy posiłku – 1618–19, 96 × 112 cm, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie Pokłon Trzech Króli – 1619, 204 × 126 cm, Prado, Madryt Niepokalane Poczęcie – ok.