Popperowski model nie wyjaśniał jednak, dlaczego naukowcy często utrzymują teorie pomimo sprzecznych dowodów empirycznychKarl Popper: Logika odkrycia naukowego. PWN, Warszawa 1977.
Lakatos czerpał inspirację z prac Kuhna na temat paradygmatów naukowych i rewolucji naukowych, ale krytykował Kuhna za relatywizm i brak racjonalnych kryteriów wyboru między paradygmatami. Zamiast tego, Lakatos wprowadził racjonalną rekonstrukcję rozwoju nauki, opartą na heurystykach i kryteriach postępu.
Struktura programu badawczego Według Lakatosa, każdy naukowy program badawczy składa się z dwóch głównych elementów:
Twardy rdzeń (ang. hard core) Twardy rdzeń to zbiór podstawowych założeń i hipotez, które są niepodważalne w ramach programu. Naukowcy zgadzają się, by nie kwestionować tych założeń, nawet w obliczu sprzecznych danych empirycznych. Przykłady twardego rdzenia:
W mechanice newtonowskiej: prawa ruchu i grawitacji Newtona. W teorii względności Einsteina: zasada równoważności i stałość prędkości światła.
Rdzeń jest chroniony przed falsyfikacją poprzez konwencję – naukowcy postanawiają go nie zmieniać, dopóki program przynosi owoce.