Taksonomia Dowody znajomości przedstawicieli rodzaju Proteus znane są od XV wieku. Przyrodnicy zaczęli je opisywać od połowy XVIII wieku. Giovanni Antonio Scopoli sugerował, że jest to nieopisany dotąd gatunek jaszczurki z rodzaju Lacerta. Linneusz, uważając znane okazy za larwy, uznał, że nie nadają się do opisu gatunku, gdyż potrzebny byłby okaz dorosły. W związku z tym autorem naukowego opisu jest Josephus Nicolaus Laurenti. Jego diagnoza opierała się na okazie pozyskanym przez Sigismunda Hohenwarta z jeziora Cerknica. Ponieważ w tym jeziorze odmieńce nie występują, co najwyżej przypadkowo, Scopoli zakwestionował je jako miejsce typowe, podając w zamian jaskinię koło Stičny.
Przez większość historii badań uważano, że wszyscy przedstawiciele rodzaju należą do jednego gatunku – odmieńca jaskiniowego (Proteus anguinus), a ich zmienność mieści się w ramach zmienności wewnątrzgatunkowej. Najbardziej wyróżniającą się formę o najsłabszym przystosowaniu do życia podziemnego (zabarwiona skóra, oczy) od momentu odkrycia w latach 80. XX w. uważano za podgatunek Proteus anguinus parkelj Sket & Arntzen, 1994. Niektórzy badacze proponowali jednak wyróżnianie kilku gatunków. W połowie XIX wieku Leopold Fitzinger wyróżniał ich siedem: Hypochthon xanthostictus Freyer, 1847 (syn.