Zgodnie z pierwotnym uregulowaniem z 1950 r. do zakresu działania komend straży pożarnych – w tym KGSP jako organu naczelnego – należało w szczególności: kierownictwo i nadzór nad całokształtem ochrony przeciwpożarowej, sprawy organizacji straży pożarnych oraz nadzoru nad ich ustrojem i działalnością, organizacja zapobiegawczej akcji przeciwpożarowej i walki z pożarami, szkolenie fachowe w tym zakresie, a także planowanie potrzeb technicznych straży pożarnych dotyczących sprzętu, ekwipunku, narzędzi i taboru. KGSP współdziałała z władzami państwowymi, związkami zawodowymi oraz organizacjami społecznymi w zakresie obrony przeciwlotniczej, walki z powodzią i innymi klęskami, ratownictwa i pomocy sanitarnej, a także wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego oraz zawodowego.
Ustawa z 1960 r. utrzymała fachowy charakter nadzoru KGSP, nakładając na nią obowiązek koordynowania i kierowania pod względem fachowym całokształtem spraw ochrony przeciwpożarowej w kraju oraz sprawowania nadzoru nad wszystkimi rodzajami straży pożarnych – zawodowymi, obowiązkowymi i ochotniczymi.