Militia Vigilum (łac. militia od miles dpn. militis ‘żołnierz, piechur’ i vigilia ‘czuwanie’)Słownik Wyrazów Obcych: i – formacja wojskowa w starożytnym Rzymie, wyspecjalizowana w gaszeniu pożarów, najstarsza (znana obecnie) straż pożarna w historii. Członek oddziału to wigil (vigil).
Zorganizował formację w 6 roku n.e. cesarz Oktawian August jako straż nocną i pożarnąMaria Jaczynowska Historia starożytnego Rzymu 1986 , s. 210 używa określenia oddziały straży pożarnej i policji nocnej. Według Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu Tom I s. 197 były to paramilitarne oddziały straży pożarnej w Rzymie, pełniące również funkcje policyjne.. Korpus wigilów uważany był za część składową stałej armii, a służący w nim oficerowie byli awansowani do legionów rzymskich. Nowożytna włoska straż pożarna uważana jest za kontynuatora tej tradycji, stąd też jej nazwa Vigili del Fuoco.