Szumawa (czes. Šumava, niem. Böhmerwald, w Bawarii też Hinterer Bayerischer Wald) – pasmo górskie położone na pograniczu Czech, Niemiec i Austrii. Najwyższym szczytem jest położony po stronie niemieckiej Großer Arber (czes. Velký Javor, 1457 m n.p.m.), najwyższym szczytem po stronie czeskiej i austriackiej jest graniczny wierzchołek Plechý/Plöckenstein (1378 m n.p.m.). Po niemieckiej i austriackiej stronie pasmo nosi nazwę Böhmerwald co oznacza dosłownie „Las Czechów”. Dodatkowo, w Bawarii używa się też określenia Tylny Las Bawarski (Hinterer Bayerischer Wald).
Nazwa Jako że pasmo jest naturalną granicą między ludnością słowiańską i germańską oraz między różnymi krainami historycznymi, jest i było inaczej określane w zależności od kontekstu. W średniowieczu Szumawa była łączona w jedną całość z Lasem Czeskim i tak też nazywana, stąd dzisiejsze Böhmerwald (nie mylić z Böhmische Wald określające traktowany dziś oddzielnie Las Czeski) używane w literaturze niemieckojęzycznej, w szczególności austriackiej. Słowiańskie określenie Szumawa, pochodzące od jednego ze słowiańskich synonimów lasu – szumy – pojawiło się po raz pierwszy w książce Rerum Hungaricum decades Antonia Bonfiniego z 1565. Zakres jego użycia wcześniej jest niepewny. Określenie Tylny Las Bawarski (niem.