Charakterystyka gospodarki niedoboru thumb|Gospodarka niedoboru: rekonstrukcja sklepu spożywczego z czasów PRL, widoczny niedobór produktów Kornai podał następujące cechy charakterystyczne gospodarki niedoboru: Występowanie niedoborów produktów na rynku, które (niedobory) są: powszechne (dotyczą wszelkich dóbr) częste intensywne chroniczne przedzielane krótkimi okresami nadmiaru odwrócenie sytuacji rynkowej nabywcy i sprzedawcy wymuszona substytucja dóbr wymuszone oszczędności miękkie ograniczenia budżetowe producentów (przedsiębiorstwa przynoszące straty i tak dotowane są przez państwo) paternalizm zduszona inflacja
Zachowania nabywcy thumb|Kolejka po papier toaletowy w latach osiemdziesiątych w Polsce Według Kornaia zachowania nabywcy w gospodarce niedoboru ująć można w sześciu schematach: Sytuacja normalna. W sklepie jest poszukiwane dobro. Nabywca kupuje je natychmiast. Sytuacja taka zdarza się jednak rzadko. Dobro jest dostępne w sklepie, ale jest go mniej niż potencjalnych nabywców. Trzeba na nie czekać w kolejce. Czasami kolejka formuje się nawet gdy towaru jeszcze nie ma, ale istnieje możliwość, że będzie. W sklepie nie ma poszukiwanego dobra.