Walerian Protasewicz, Walerian Protaszewicz Szuszkowski herbu DrzewicaHerbarz polski Kaspra Niesieckiego S.J., t. I, Lipsk 1846, s. 45. (ur. ok. 1505 w Krajsku koło MińskaEncyklopedyja powszechna, t. XXI, Warszawa 1864, s. 612., zm. 31 grudnia 1579 w WilnieEncyklopedyja powszechna, t. XXI, Warszawa 1864, s. 613.) – biskup łucki, następnie wileński, pisarz wielki litewski, założyciel wileńskiego kolegium jezuickiego, przekształconego w 1578 roku w uniwersytet, kanclerz Akademii i Uniwersytetu Wileńskiego Towarzystwa Jezusowego w latach 1579–1580Józef Bieliński, Uniwersytet Wileński (1579-1831) T. 3, Kraków 1899-1900, s. 2..
Życiorys Pochodził z Suszkowa koło Krajska, w województwie mińskim. Jego rodzina miała prawdopodobnie litewski, bojarski rodowód, skoligacona była z książętami Świrskimi i rodem Kieżgajłów.
Był pisarzem kancelarii administrującej posiadłościami litewskimi królowej Bony. W 1533 roku został kanonikiem żmudzkim, a w 1537 – wileńskim. W 1544 roku został pisarzem Wielkiego Księstwa Litewskiego i sekretarzem Zygmunta Augusta;