Ujęcia dziewiętnastowieczne i pierwszej połowy dwudziestego wieku odbiegają już od pierwotnego, etymologicznego znaczenia. Definicję ideologii - przy czym nadal w rozumieniu odmiennym od dzisiejszego, zintersubiektywizowanego na potrzeby badań naukowych - odnaleźć można w pracach K. Marksa i F. Engelsa Tezy o Feuerbachu oraz Ideologia niemiecka oraz do rozprawie Ideologia i utopia Karla Mannheima (1929)K. Mannheim, Ideologia i utopia, Warszawa 2008, ISBN: 978-83-61182-09-2.
W dwudziestym wieku nauki społeczne, w szczególności nauki prawne i wczesna nauka o polityce, zaczynają operować terminem ideologa w ujęciach podobnych do współczesnych. Przy czym skonkretyzowane systemy aksjologicznego ujmowania zjawisk polityczno-prawnych zaczynają być nazywane doktrynami. Tak też doktryny polityczne, jako skonkretyzowane w łonie poszczególnych ideologii ujmuje Gaetano MoscaG. Mosca, Historia doktryn politycznych, Warszawa 1938. Podobne ujęcie - bliskie naukom społecznym odnaleźć można również w encyklikach papieskich w szczególności Rerum novarum. Leon XIII wskazuje w niej, na ideologię liberalizmu i socjalizmu jako sprzeciwiające się trzeciej drodze jaką proponuję, a co można odczytywać jako konserwatyzm. Do tych trzech ideologii jako punktów odniesienia odwołują się również współcześni autorzy jak np. Hubert IzdebskiH.